5 Ιουλίου 2026

HOI POLLOI. Το παλαιότερο “newspeak” του ταξισμού

 
Η φράση κυκλοφορεί σαν διαβατήριο. Όποιος την αναγνωρίζει, νιώθει μυημένος, γνώστης της Αρχαίας Ελληνικής του 17ου αιώνα. Όποιος “αγράμματος”, σωπαίνει από άγνοια. Και οι δύο σιωπές εξυπηρετούν την χάραξη μιας διαχωριστικής γραμμής μεταξύ επαϊόντων και μη, που με τους αιώνες -και σήμερα, με τις ώρες- τα διαπιστευτήρια περιλαμβάνουν τους οικονομικά ισχυρούς.
 
Το πρωτότυπο προέρχεται από το “οἱ πολλοί” στον αρχαίο ελληνικό πληθυντικό, που ο Θουκυδίδης το βάζει στο στόμα του Περικλή, στον Επιτάφιο, ως εγκώμιο υπέρ της δημοκρατίας. Σήμαινε "η πλειοψηφία", ως επικυρωτικό του επιχειρήματος του ομιλητή ή συγγραφέα. Η φράση γεννήθηκε υπέρ του Λαού (της πλειοψηφίας), και όχι εναντίον του.
 
Το αντίθετό του, τότε, “οἱ ὀλίγοι”, οι “ολιγαρχικοί” που κρατούν την εξουσία, αν ποια άλλη από την υλική, με έννοια υποτιμητική και προσβλητική, των έρμαιων της Ύλης και των απολαύσεων, συνήθως δηλαδή των στερημένων “παιδείας των κοινών” (ιδιωτών) και αυτοκυριαρχίας.
 
Η μετάλλαξη
 
Στη φιλοσοφική παράδοση ανατρέχουν συστηματικά στον αρχαίο ελληνικό όρο, έναν ή περισσότερους, για να ελέγξουν τη σημερινή χρήση μιας έννοιας. Σε αυτό συνίσταται η μοναδικότητα της αρχαίας ελληνικής γλώσσας: όροι όχι συμβατικοί, τυχαίοι δηλαδή, αλλά με εννοιολογική ετυμολογία.
 
Δεν είναι, επομένως, περίεργο οτι ο “γλωσσικός πόλεμος” διαστρέβλωσης των εννοιών περνάει σαν οδοστρωτήρας πάνω από την Ελληνική.
 
Το 1668 ο John Dryden την εισάγει στα αγγλικά το “hoi polloi” για να περιγράψει την “ανθρωπομάζα” χωρίς κριτική ικανότητα. Από εκεί η φράση γίνεται εργαλείο ταξικής χλεύης.
 
Στο Cambridge, 1828 με 1831, οι φοιτητές με τους χαμηλότερους βαθμούς καταγράφονταν επίσημα ως “Hoi Polloi”.
 
Ο Byron τη χρησιμοποιεί το 1813 για να υποτιμήσει ποιητές. Ο Cooper την καθιερώνει στην αμερικανική γραφή το 1837.
 
Και είναι εν μέρει εντυπωσιακό, οτι φρόντισαν να επισημάνουν την (πολυτονική) “δασεία” του «οἱ» με το αγγλικο “h”.
 
Τόσο τότε, όσο περισσότερο και τώρα, ο εξ-αγγλισμός των ελληνικών λέξεων-εννοιών καταλήγει πάντα... κακοήθης.
 
Ο μηχανισμός
 
Δύο κατηγορίες ακροατών.
Όποιος ξέρει κλασική παιδεία, αναγνωρίζει τη φράση, νιώθει μέλος λέσχης, σωπαίνει ικανοποιημένος.
Όποιος δεν ξέρει, δεν καταλαβαίνει καν ότι μιλάνε γι' αυτόν, σωπαίνει από άγνοια.
 
Αποτέλεσμα. Λες δημοσίως "οι απεχθέστατες μάζες" και δεν σε καταγγέλλει κανείς. Όσοι θα έπρεπε να αγανακτήσουν, δεν κατάλαβαν τη λέξη. Όσοι κατάλαβαν, ανήκουν στην ίδια λέσχη και συμφωνούν. Ο Orwell κωδικοποίησε αυτό ως Newspeak το 1949. Η ελίτ το εφάρμοζε από το 1668, με δανεικά ελληνικά.
 
Το σήμερα
 
Η τεχνική δεν πέθανε, άλλαξε λεξιλόγιο. Σήμερα δεν λες hoi polloi, λες "populism", "misinformation", "χαμηλή media literacy", "conspiracy theorists". Ίδιος μηχανισμός. Ταξινομείς την πλειοψηφία ως γνωστικά κατώτερη, χωρίς να χρειάζεται να εξηγήσεις γιατί διαφωνεί μαζί σου.
 
Το ενδιαφέρον δεν είναι η ελίτ που το κάνει ανοιχτά. Είναι ο απολογητής της. Αυτός που δεν ανήκει στη λέσχη, αλλά μιλάει εκ μέρους της δωρεάν. Αναγνωρίζει τον κωδικό, τον υιοθετεί, και νιώθει προαγωγή κάθε φορά που τον χρησιμοποιεί εναντίον των δικών του. Αυτό δεν είναι πεποίθηση, είναι transactional loyalty χωρίς transaction.
 
Κοινωνιοπάθεια εδώ σημαίνει συγκεκριμένο πράγμα. Απουσία ενοχής όταν η ταξινόμηση προκαλεί πραγματική ζημιά, και εργαλειακή χρήση της γλώσσας για να κρατηθεί η ζημιά αόρατη στον ίδιο τον ζημιωμένο.
 
Η ειρωνεία
 
Ο Περικλής, εφευρέτης της φράσης, θα ήταν σήμερα hoi polloi με τη σημερινή χρήση. Μιλούσε υπέρ των πολλών. Η αντιστροφή δεν είναι μόνο γλωσσική. Είναι κανιβαλισμός της ίδιας της πηγής.



Share
Posted by ΘΑΝΟΣ ΚΟΥΚ at 7:00 μ.μ.
Κατηγορία Θέματος , , , ,

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Εγγραφή σε: Σχόλια ανάρτησης (Atom)

Λίγες οδηγίες πριν επισκεφθείτε το ιστολόγιό μας (Για νέους επισκέπτες)

1. Στην στήλη αριστερά βλέπετε τις αναρτήσεις του ιστολογίου μας τις οποίες μπορείτε ελεύθερα να σχολιάσετε επωνύμως, ανωνύμως ή με ψευδώνυμο, πατώντας απλά την λέξη κάτω από την ανάρτηση που γραφει "σχόλια" ή "δημοσίευση σχολίου" (σας προτείνω να διαβάσετε με προσοχή τις οδηγίες που θα βρείτε πάνω από την φόρμα που θα ανοίξει ώστε να γραψετε το σχόλιό σας). Επίσης μπορείτε να στείλετε σε φίλους σας την συγκεκριμένη ανάρτηση που θέλετε απλά πατώντας τον φάκελλο που βλέπετε στο κάτω μέρος της ανάρτησης. Θα ανοίξει μια φόρμα στην οποία μπορείτε να γράψετε το email του φίλου σας, ενώ αν έχετε προφίλ στο Facebook ή στο Twitter μπορείτε με τα εικονίδια που θα βρείτε στο τέλος της ανάρτησης να την μοιραστείτε με τους φίλους σας.

2. Στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας μπορείτε να βρείτε το πλαίσιο στο οποίο βάζοντας το email σας και πατώντας την λέξη Submit θα ενημερώνεστε αυτόματα για τις τελευταίες αναρτήσεις του ιστολογίου μας.

3. Αν έχετε λογαριασμό στο Twitter σας δινεται η δυνατότητα να μας κάνετε follow και να παρακολουθείτε το ιστολόγιό μας από εκεί. Θα βρείτε το σχετικό εικονίδιο του Twitter κάτω από τα πλαίσια του Google Friend Connect, στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας.

4. Μπορείτε να ενημερωθείτε από την δεξιά στήλη του ιστολογίου μας με τα διάφορα gadgets για τον καιρό, να δείτε ανακοινώσεις, στατιστικά, ειδήσεις και λόγια ή κείμενα που δείχνουν τις αρχές και τα πιστεύω του ιστολογίου μας. Επίσης μπορείτε να κάνετε αναζήτηση βάζοντας μια λέξη στο πλαίσιο της Αναζήτησης (κάτω από τους αναγνώστες μας). Πατώντας την λέξη Αναζήτηση θα εμφανιστούν σχετικές αναρτήσεις μας πάνω από τον χώρο των αναρτήσεων. Παράλληλα μπορείτε να δείτε τις αναρτήσεις του τρέχοντος μήνα αλλά και να επιλέξετε κάποια συγκεκριμένη κατηγορία αναρτήσεων από την σχετική στήλη δεξιά.

5. Μπορείτε ακόμα να αφήσετε το μήνυμά σας στο μικρό τσατάκι του blog μας στην δεξιά στήλη γράφοντας απλά το όνομά σας ή κάποιο ψευδώνυμο στην θέση "όνομα" (name) και το μήνυμά σας στην θέση "Μήνυμα" (Message).

6. Επίσης μπορείτε να μας στείλετε ηλεκτρονικό μήνυμα στην διεύθυνσή μας koukthanos@gmail.com με όποιο περιεχόμενο επιθυμείτε. Αν είναι σε προσωπικό επίπεδο θα λάβετε πολύ σύντομα απάντησή μας.

7. Τέλος μπορείτε να βρείτε στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας τα φιλικά μας ιστολόγια, τα ιστολόγια που παρακολουθούμε αλλά και πολλούς ενδιαφέροντες συνδέσμους.

Να σας υπενθυμίσουμε ότι παρακάτω μπορείτε να βρείτε χρήσιμες οδηγίες για την κατασκευή των αναρτήσεών μας αλλά και στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας ότι έχει σχέση με δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ

Χρήσιμες οδηγίες για τις αναρτήσεις μας.

1. Στις αναρτήσεις μας μπαίνει ΠΑΝΤΑ η πηγή σε οποιαδήποτε ανάρτηση ή μερος αναρτησης που προέρχεται απο άλλο ιστολόγιο. Αν δεν προέρχεται από κάποιο άλλο ιστολόγιο και προέρχεται από φίλο αναγνώστη ή επώνυμο ή άνωνυμο συγγραφέα, υπάρχει ΠΑΝΤΑ σε εμφανες σημείο το ονομά του ή αναφέρεται ότι προέρχεται από ανώνυμο αναγνώστη μας.

2. Για όλες τις υπόλοιπες αναρτήσεις που δεν έχουν υπογραφή ΙΣΧΥΕΙ η αυτόματη υπογραφή της ανάρτησης. Ετσι όταν δεν βλέπετε καμιά πηγή ή αναφορά σε ανωνυμο ή επώνυμο συντάκτη να θεωρείτε ΩΣ ΑΥΣΤΗΡΟ ΚΑΝΟΝΑ ότι ισχύει η αυτόματη υπογραφή του αναρτήσαντα.

3. Οταν βλέπετε ανάρτηση με πηγή ή και επώνυμο ή ανώνυμο συντάκτη αλλά στη συνέχεια υπάρχει και ΣΧΟΛΙΟ, τότε αυτό είναι ΚΑΙ ΠΑΛΙ του αναρτήσαντα δηλαδή είναι σχόλιο που προέρχεται από το ιστολόγιό μας.

Σημείωση: Να σημειώσουμε ότι εκτός των αναρτήσεων που υπογράφει ο διαχειριστής μας, όλες οι άλλες απόψεις που αναφέρονται σε αυτές ανήκουν αποκλειστικά στους συντάκτες των άρθρων. Τέλος άλλες πληροφορίες για δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα μπορείτε να βρείτε στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας.