17 Ιουλίου 2026

Μάρω Κοντού: Γλυκό αντίο στο σινεμά του ήθους - Εκεί που η τέχνη της αλήθειας είναι ακόμα ιερή

 
Μια μεγάλη μορφή του αθάνατου ελληνικού κινηματογράφου έφυγε στα 92 της χρόνια. Και οι πάντες υποκλίθηκαν στην ποιότητα αυτής της γενιάς που σχεδόν έχει αποχωρήσει σύσσωμη για την άλλη ζωή, παίρνοντας μαζί εκείνο το γλυκό άρωμα της παλιάς Ελλάδας. 
 
«Μάρω Κοντού, περαστική». Αυτό συνήθιζε να γράφει στα αυτόγραφά της η σπουδαία ηθοποιός, όταν στο βιολογικό κοντέρ πέρασε τον μισό αιώνα ζωής. Μια γενιά που ήξερε να φιλοσοφεί την αδυσώπητη ροή του χρόνου, χωρίς να μεθά με την ψευδαίσθηση της αθανασίας. Καλλιτέχνες που έμαθαν πρώτα να σκέπτονται και ύστερα να υποκρίνονται στο σανίδι τις δημιουργικές σκέψεις των άλλων.
 
Φτωχοί σε τίτλους πτυχίων, αλλά πλούσιοι σε λαϊκή σοφία και «ψημένοι» από στερήσεις και πολέμους. Αυθεντικές περσόνες χωρίς ανάγκη να γίνουν αντίτυπα ενός εργοστασίου φήμης. Συναντώντας κάθε ηθοποιό εκείνης της εποχής, ήξερες ότι έχουν να δώσουν πολλά περισσότερα από ένα καλαίσθητο γκρο πλαν. Μεγαλωμένοι με την ωριμότητα της ολιγάρκειας, χαλυβδωμένοι με την παράδοση, σφυρηλατημένοι με τα ελληνικά γράμματα, πλαισιωμένοι από μεγάλα πνεύματα της τέχνης και του λόγου, μαθημένοι να αναγνωρίζουν το πρόσκαιρο και όχι να επενδύουν στο πρόστυχο. Με ομορφιά που η μετριοφροσύνη φρέναρε την οίηση της. Και με λάμψη που εξέπεμπε η λιτή χάρη και όχι η ορμή της επιβολής.
 
«Η ζωή είναι πολύ ωραία σε όλες τις ηλικίες, αλλά η πιο ωραία ηλικία είναι όταν νιώθεις ελεύθερη από τα λίγα, τα φθηνά, τα κακά, τα μικρά. Έχω συνειδητοποιήσει ότι είμαι περαστική και για αυτό έχω αποβάλει πολλά πράγματα όπως φιλοδοξίες. Πέφτουν. Τι άλλο; Τα μεγάλα όνειρα και σχέδια. Όχι, το σήμερα άντε και ένα ποδαράκι στο αύριο».
 
Πόση σοφία ζυγίζουν αυτά τα απλά λόγια της Μάρως, ένα χρόνο πριν μας αφήσει; Πόσοι σημερινοί «αστέρες» απεκδύονται με τέτοια ευκολία τις μωροφιλοδοξίες τους και πόσοι ακούνε πραγματικά τα διδάγματα της ηλικίας τους; Ποιος ζει με ένα ποδαράκι στο σήμερα και ένα στο αύριο, όταν τους βλέπεις να τρέμουν σύγκορμοι για να κατακτήσουν «αιώνια» κοσμική ζωή, και να φρίττουν στην ιδέα της φθοράς και του θανάτου; Ποιος από αυτούς εξιλεώνεται στην ιδέα ότι είναι «περαστικός»;
 
Ελληνικός κινηματογράφος - Η σαγήνη της εντιμότητας
 
Και γιατί άραγε τρέφουμε τόση μεγάλη αγάπη για τις παλιές ελληνικές ταινίες, παρά τη φτώχεια της παραγωγής τους και παρά το ότι τις ξαναβλέπουμε χρόνια και χρόνια; Είναι γιατί μας αναπαύουν την ψυχή με την απροσποίητη αλήθεια τους. Μας γοητεύουν με την απλοϊκή φινέτσα τους. Μας θυμίζουν το χαμένο ήθος τούτης της ράτσας. Μας δροσίζει μια αύρα αρμονίας, βλέποντας μια εποχή που ο άντρας σήμαινε άντρας, η γυναίκα σήμαινε γυναίκα και η οικογένεια σήμαινε οικογένεια. Η σεμνότητα δεν ήταν μουσειακό είδος χλεύης, αλλά η ακαταμάχητη γοητεία του απόρθητου.
 
Οι ατάκες και τα αστεία δεν εκβιάζουν το γέλιο σου με φθηνές βωμολοχίες, αλλά σε κερδίζουν με την ευστροφία και σου ξυπνούν τη νοσταλγική γλύκα της αφέλειας. Σε κάθε παλιά ελληνική ταινία παρελαύνουν όλες οι θησαυροί των αρετών: η τιμή, το φιλότιμο, η ηθική αποκατάσταση, η μετάνοια, η αυτοθυσία, ο αυτοσαρκασμός, η αγνότητα και η εγκράτεια, η υπομονή, η πίστη, η αφοσίωση, η συμφιλίωση, η δικαιοσύνη. Βλέπεις την τιμή στην οικογένεια, το happy end στα σκαλιά της εκκλησίας, τον ιερό ρόλο των γονιών, την ευχή της μάνας, την εξύψωση της μητρότητας και τον σεβασμό στην αγέννητη ζωή, την ανταμοιβή της εργατικότητας, ακόμα και τον τρύγο της χαράς μέσα από τη φτώχεια.
 
Από την άλλη, οι ταινίες μας παραθέτουν και όλες τις μορφές κακίας, με θεατρική αλλά διδακτικότατη πρόζα: τη ματαιοδοξία (ποιος ξεχνά το «Μια ζωή την έχουμε» με τον Δημήτρη Χορν;), τη ζήλεια, την απιστία, την απάτη, την προδοσία, τον τυχοδιωκτισμό, τη ματαιοδοξία, την υπερβολική αυστηρότητα, τα πάθη του τζόγου, της χαρτοπαιξίας και της μέθης, την πολιτική διαφθορά, τη γαστριμαργία (εμβληματικό το «σου είπα θα τσιμπήσω σήμερα, δεν θα φάω, δεν έχω όρεξη», του αείμνηστου Παπαγιαννόπουλου), το ψέμα, το εύκολο κέρδος, την αθέτηση του λόγου («Ο δασκαλάκος ήταν λεβεντιά»), την έλλειψη αυτοπεποίθησης («Ο άνθρωπος της καρπαζιάς») και τόσα πολλά άλλα.
 
Και όλα αυτά με μια κινηματογραφική «μουσικότητα» που μοιάζει με καλοκουρδισμένη χορωδία. Οι σκηνές σκεπάζουν τη ροή της ταινίας σαν χειροποίητο υφαντό, που δεν σε ελκύει για την ψυχρή αρτιότητα του – αλλά για την αυθεντικότητα του κεντήματος. Οι ακατέργαστες βελονιές εμπνέουν αλήθεια και μεράκι.
 
Ψυχαγωγία με όλη τη σημασία της λέξης
 
Βλέπεις μια παλιά ελληνική ταινία και νιώθεις ότι πραγματικά σε ξεκουράζει, γιατί είναι εντελώς απαλλαγμένη από ορθοπολιτικές θηλιές, ατζέντες και σκηνοθετικές εμμονές. Η άδολη καζούρα μοιάζει με αλατοπίπερο της ζωής. Όλοι οι τύποι ανθρώπων έχουν μερίδιο δοκιμασίας στη σάτιρα. Η εξωτερίκευση του πειράγματος υπερτερεί του καθωσπρεπισμού. Η σκέψη που γίνεται λόγος, υπερτερεί του λογοκριμένου λόγου που μένει φυλακισμένος στη σκέψη. Ο ψηλομυτισμός ανήκει στο φάσμα της καρικατούρας. Η ευθύτητα και η κοινωνικότητα ανταμείβονται με λύσεις παρεξηγήσεων.
 
Άνετα θα μπορούσαμε να γράψουμε ολόκληρο βιβλίο με τα ψυχοκοινωνικά και ιστορικά οφέλη αυτών των ταινιών. Πόσες και πόσες γενιές παιδιών που μεγαλώνουν με μαύρα μεσάνυχτα για το αξιακό παρελθόν μας, το μαθαίνουν μόνο μέσα από αυτές τις ταινίες;
 
Αλλά το πιο εντυπωσιακό είναι ότι αυτή πλευρά της Ελλάδας τους σαγηνεύει όλους, ανεξάρτητα από τις ιδεολογίες τους. Συνειδητά ή ασυνείδητα, αυτό το ελληνικό ήθος ελκύει τους πάντες. Η έλλειψη λογοκρισίας τους δείχνει μια πραγματικότητα πολύ πιο ελεύθερη από τη σημερινή υποτιθέμενη ελευθερία που είναι σκλαβιά σε τεχνητές νόρμες. Βλέπουν μια μορφή τέχνης που ενώνει αντί να χωρίζει, αναπτύσσει δεσμούς αντί να τους γκρεμίζει. Για διάφορους λόγους όμως, θαυμάζουμε μόνο μακρόθεν αυτήν την Ελλάδα, την κρατάμε ως έκθεμα του παρελθόντος που λατρεύουμε να επισκεπτόμαστε αλλά αδυνατούμε να μιμηθούμε.
 
Ακόμα κι έτσι όμως, είναι μια απόδειξη ότι η ελληνική ψυχή μιλάει στις καρδιές όλων και δεν σταμάτησε ποτέ να θέλγει το θυμικό μας. Μια υπενθύμιση ότι οι ελευθερίες που χάνουμε είναι από εξάρτηση στα λίγα, τα φθηνά, τα κακά, τα μικρά, που έλεγε και η αείμνηστη Μάρω. Αυτή η σεμνή παρακαταθήκη του κινηματογράφου μένει πίσω και περιμένει σεμνά και αθέατα να καρπίσει, παρόλο που βρίσκεται πάντα σε κοινή θέα. Και μόνο γι’ αυτό λαμβάνουν μισθούς στον ουρανό οι καλοί μας ηθοποιοί σαν τη Μάρω Κοντού. Αιωνία της η μνήμη!
 



Share
Posted by ΘΑΝΟΣ ΚΟΥΚ at 3:00 μ.μ.
Κατηγορία Θέματος , , , ,

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Εγγραφή σε: Σχόλια ανάρτησης (Atom)

Λίγες οδηγίες πριν επισκεφθείτε το ιστολόγιό μας (Για νέους επισκέπτες)

1. Στην στήλη αριστερά βλέπετε τις αναρτήσεις του ιστολογίου μας τις οποίες μπορείτε ελεύθερα να σχολιάσετε επωνύμως, ανωνύμως ή με ψευδώνυμο, πατώντας απλά την λέξη κάτω από την ανάρτηση που γραφει "σχόλια" ή "δημοσίευση σχολίου" (σας προτείνω να διαβάσετε με προσοχή τις οδηγίες που θα βρείτε πάνω από την φόρμα που θα ανοίξει ώστε να γραψετε το σχόλιό σας). Επίσης μπορείτε να στείλετε σε φίλους σας την συγκεκριμένη ανάρτηση που θέλετε απλά πατώντας τον φάκελλο που βλέπετε στο κάτω μέρος της ανάρτησης. Θα ανοίξει μια φόρμα στην οποία μπορείτε να γράψετε το email του φίλου σας, ενώ αν έχετε προφίλ στο Facebook ή στο Twitter μπορείτε με τα εικονίδια που θα βρείτε στο τέλος της ανάρτησης να την μοιραστείτε με τους φίλους σας.

2. Στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας μπορείτε να βρείτε το πλαίσιο στο οποίο βάζοντας το email σας και πατώντας την λέξη Submit θα ενημερώνεστε αυτόματα για τις τελευταίες αναρτήσεις του ιστολογίου μας.

3. Αν έχετε λογαριασμό στο Twitter σας δινεται η δυνατότητα να μας κάνετε follow και να παρακολουθείτε το ιστολόγιό μας από εκεί. Θα βρείτε το σχετικό εικονίδιο του Twitter κάτω από τα πλαίσια του Google Friend Connect, στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας.

4. Μπορείτε να ενημερωθείτε από την δεξιά στήλη του ιστολογίου μας με τα διάφορα gadgets για τον καιρό, να δείτε ανακοινώσεις, στατιστικά, ειδήσεις και λόγια ή κείμενα που δείχνουν τις αρχές και τα πιστεύω του ιστολογίου μας. Επίσης μπορείτε να κάνετε αναζήτηση βάζοντας μια λέξη στο πλαίσιο της Αναζήτησης (κάτω από τους αναγνώστες μας). Πατώντας την λέξη Αναζήτηση θα εμφανιστούν σχετικές αναρτήσεις μας πάνω από τον χώρο των αναρτήσεων. Παράλληλα μπορείτε να δείτε τις αναρτήσεις του τρέχοντος μήνα αλλά και να επιλέξετε κάποια συγκεκριμένη κατηγορία αναρτήσεων από την σχετική στήλη δεξιά.

5. Μπορείτε ακόμα να αφήσετε το μήνυμά σας στο μικρό τσατάκι του blog μας στην δεξιά στήλη γράφοντας απλά το όνομά σας ή κάποιο ψευδώνυμο στην θέση "όνομα" (name) και το μήνυμά σας στην θέση "Μήνυμα" (Message).

6. Επίσης μπορείτε να μας στείλετε ηλεκτρονικό μήνυμα στην διεύθυνσή μας koukthanos@gmail.com με όποιο περιεχόμενο επιθυμείτε. Αν είναι σε προσωπικό επίπεδο θα λάβετε πολύ σύντομα απάντησή μας.

7. Τέλος μπορείτε να βρείτε στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας τα φιλικά μας ιστολόγια, τα ιστολόγια που παρακολουθούμε αλλά και πολλούς ενδιαφέροντες συνδέσμους.

Να σας υπενθυμίσουμε ότι παρακάτω μπορείτε να βρείτε χρήσιμες οδηγίες για την κατασκευή των αναρτήσεών μας αλλά και στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας ότι έχει σχέση με δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ

Χρήσιμες οδηγίες για τις αναρτήσεις μας.

1. Στις αναρτήσεις μας μπαίνει ΠΑΝΤΑ η πηγή σε οποιαδήποτε ανάρτηση ή μερος αναρτησης που προέρχεται απο άλλο ιστολόγιο. Αν δεν προέρχεται από κάποιο άλλο ιστολόγιο και προέρχεται από φίλο αναγνώστη ή επώνυμο ή άνωνυμο συγγραφέα, υπάρχει ΠΑΝΤΑ σε εμφανες σημείο το ονομά του ή αναφέρεται ότι προέρχεται από ανώνυμο αναγνώστη μας.

2. Για όλες τις υπόλοιπες αναρτήσεις που δεν έχουν υπογραφή ΙΣΧΥΕΙ η αυτόματη υπογραφή της ανάρτησης. Ετσι όταν δεν βλέπετε καμιά πηγή ή αναφορά σε ανωνυμο ή επώνυμο συντάκτη να θεωρείτε ΩΣ ΑΥΣΤΗΡΟ ΚΑΝΟΝΑ ότι ισχύει η αυτόματη υπογραφή του αναρτήσαντα.

3. Οταν βλέπετε ανάρτηση με πηγή ή και επώνυμο ή ανώνυμο συντάκτη αλλά στη συνέχεια υπάρχει και ΣΧΟΛΙΟ, τότε αυτό είναι ΚΑΙ ΠΑΛΙ του αναρτήσαντα δηλαδή είναι σχόλιο που προέρχεται από το ιστολόγιό μας.

Σημείωση: Να σημειώσουμε ότι εκτός των αναρτήσεων που υπογράφει ο διαχειριστής μας, όλες οι άλλες απόψεις που αναφέρονται σε αυτές ανήκουν αποκλειστικά στους συντάκτες των άρθρων. Τέλος άλλες πληροφορίες για δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα μπορείτε να βρείτε στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας.