1 Ιουλίου 2026

Εκπαίδευση Σκανδιναβίας: εγκαταλείπουν τις οθόνες και επιστρέφουν στα βιβλία

Στην Ελλάδα ξεκίνησε η εφαρμογή του πολλαπλού βιβλίου για τους μαθητές, που είναι γεμάτο QR Codes και προωθείται η χρήση του διαδραστικού πίνακα. Αντίθετα, στην Φινλανδία, τη Σουηδία και τη Νορβηγία, επιστρέφουν στα παραδοσιακά βιβλία. 
 
Η χρήση των «νέων τεχνολογιών» στην εκπαίδευση απαιτεί μεγάλη κουβέντα. Χρειάζονται οι νέες τεχνολογίες και με ποιον τρόπο; Πως θα πρέπει να γίνεται το μάθημα; Με τον παραδοσιακό τρόπο, με τον οποίο έμαθαν γράμματα εκατομμύρια μαθητές ή με τους νέους «προοδευτικούς» τρόπους μέσω διαδραστικών πινάκων, τάμπλετ και pdf;
 
Οι εκπαιδευτικοί στην Ελλάδα υποχρεώθηκαν από το Υπουργείο Παιδείας να ενημερωθούν μέσω διαδικτύου και pdf για τα καινούρια διδακτικά βιβλία που θα διδαχτούν οι μαθητές την σχολική χρονιά 2027-2028. Οι εκπαιδευτικοί κλήθηκαν να επιλέξουν ποιο βιβλίο επιθυμούν να διδάξουν, χωρίς να το έχουν καν στα χέρια τους για να μπορέσουν να το αξιολογήσουν. Έπρεπε να κατεβάσουν τα διαθέσιμα pdf και να βγάλουν άκρη, από βιβλία που είναι γεμάτα χρώματα, εικόνες και QR Codes. Δηλαδή πλήρως ακατάλληλα για την σχολική τάξη.
 
Σύμφωνα με το Reuters η Νορβηγία επέβαλλε σχεδόν απαγόρευση στη χρήση εργαλείων παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης από μαθητές δημοτικού σχολείου, περιορίζοντας παράλληλα τη χρήση τους στην εκπαίδευση των μεγαλύτερων παιδιών για να αποτρέψει αρνητικές επιπτώσεις στη μάθηση, δήλωσε την Παρασκευή ο πρωθυπουργός της χώρας.
 
Αντιμέτωπη με μια ευρεία πτώση στις βαθμολογίες των τεστ εκπαίδευσης, η κυβέρνηση απαγόρευσε το 2024 τα smartphones από τα σχολεία και έδωσε στους εκπαιδευτικούς περισσότερες εξουσίες για την επιβολή πειθαρχίας στην τάξη. Στην Ελλάδα, οι εκπαιδευτικοί έχουν αναγκαστεί να γίνονται ολοένα και πιο ανεκτικοί στις παραβατικές συμπεριφορές των μαθητών και των γονέων τους, καθώς οι επαγγελματίες δικαιωματιστές και οι δήθεν προοδευτικοί, δημιουργούν τεράστια προβλήματα στα σχολεία.
 
Η χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης αυξάνει τον κίνδυνο τα μικρά παιδιά να παραλείψουν σημαντικά βήματα στην εκπαίδευσή τους, δήλωσε ο πρωθυπουργός της Νορβηγίας Γιόνας Γκαρ Στόερε σε συνέντευξη Τύπου την Παρασκευή.
 
«Το πιο σημαντικό πράγμα στο σχολείο είναι τα παιδιά μας να μάθουν να διαβάζουν, να γράφουν και να κάνουν μαθηματικά», δήλωσε ο Στόερε, προσθέτοντας ότι τα νέα πρότυπα θα επιβληθούν από τη νέα σχολική χρονιά που ξεκινά στα τέλη Αυγούστου.
 
Οι μαθητές από την πρώτη έως την έβδομη τάξη, ηλικίας 6 έως 13 ετών, θα πρέπει κατά γενικό κανόνα να μην χρησιμοποιούν Τεχνητή Νοημοσύνη, ενώ όσοι φοιτούν στο γυμνάσιο, ηλικίας 14 έως 16 ετών, μπορούν να υιοθετήσουν προσεκτικά εργαλεία υπό την επίβλεψη των εκπαιδευτικών, δήλωσε η κυβέρνηση. Στην ανώτερη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, ηλικίας 17 έως 19 ετών, οι μαθητές θα πρέπει να μάθουν να χρησιμοποιούν την Τεχνητή Νοημοσύνη κατάλληλα, ώστε να είναι προετοιμασμένοι για περαιτέρω εκπαίδευση και εργασία, πρόσθεσε.
 
Η Νορβηγία άρχισε να υιοθετεί τους υπολογιστές στην σχολική τάξη από τη δεκαετία του 1990 και tablet με iPad από το 2010 και μετά, μειώνοντας την εξάρτηση από βιβλία και χειρόγραφες σημειώσεις. Ωστόσο, την Παρασκευή, η κυβέρνηση δήλωσε ότι θα προτείνει νομοθεσία για τη χρηματοδότηση της χρήσης περισσότερων βιβλίων στις τάξεις, αντιστρέφοντας την τάση προς τα tablet και τους υπολογιστές.
 
Επίσης, η Νορβηγική κυβέρνηση ανακοίνωσε τον Απρίλιο σχέδια για την απαγόρευση της χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από τα παιδιά μέχρι την ηλικία των 16 ετών, ακολουθώντας την τάση που πρωτοστάτησε η Αυστραλία και ορισμένες άλλες χώρες για τη μείωση της χρήσης ηλεκτρονικών συσκευών από τους νέους.
 
Σύμφωνα με το BBC η Σουηδία υποστηρίζει την εστίαση στα φυσικά βιβλία, το χαρτί και το στυλό στις τάξεις, με σκοπό την αντιστροφή της πτώσης των επιπέδων αλφαβητισμού.
 
Η απόφαση προκάλεσε κριτική από εταιρείες τεχνολογίας, εκπαιδευτικούς και επιστήμονες υπολογιστών, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι θα μπορούσε να επηρεάσει τις προοπτικές εργασίας των μαθητών, ακόμη και να βλάψει την οικονομία της σκανδιναβικής χώρας.
 
«Τώρα γυρίζω σπίτι από το σχολείο με νέα βιβλία και χαρτιά πιο συχνά» λέει η 18χρονη Σόφι. Λέει ότι μια δασκάλα «έχει αρχίσει να εκτυπώνει όλα τα κείμενα που χρησιμοποιούμε κατά τη διάρκεια του μαθήματος», ενώ η ψηφιακή πλατφόρμα μάθησης των μαθηματικών έχει αντικατασταθεί με διδασκαλία μόνο μέσω σχολικών βιβλίων.
 
Είναι μια εικόνα που συγκρούεται με τη φήμη της Σουηδίας ως μιας από τις πιο τεχνολογικά εξοικειωμένες κοινωνίες της Ευρώπης, χάρη στα υψηλά επίπεδα ψηφιακών δεξιοτήτων και σε μια ακμάζουσα σκηνή νεοσύστατων επιχειρήσεων τεχνολογίας.
 
Οι φορητοί υπολογιστές έγιναν κυρίαρχη μορφή στις Σουηδικές τάξεις στα τέλη της δεκαετίας του 2000 και στις αρχές της δεκαετίας του 2010. Μέχρι το 2015, περίπου το 80% των μαθητών στα δημοτικά και τα κρατικά λύκεια είχαν ατομική πρόσβαση σε μια ψηφιακή συσκευή. Η υποχρεωτική χρήση tablet στα νηπιαγωγεία συμπεριλήφθηκε στο πρόγραμμα σπουδών το 2019, στο πλαίσιο της αποστολής της προηγούμενης κυβέρνησης υπό την ηγεσία των Σοσιαλδημοκρατών να προετοιμάσει ακόμη και τα μικρότερα παιδιά για μια ολοένα και πιο ψηφιακή επαγγελματική και ιδιωτική ζωή.
 
Αλλά ο τωρινός δεξιός συνασπισμός, ο οποίος ανήλθε στην εξουσία το 2022, στρέφει τη διδασκαλία σε διαφορετική κατεύθυνση. «Προσπαθούμε, στην πραγματικότητα, να απαλλαγούμε από τις οθόνες όσο το δυνατόν περισσότερο», λέει ο Joar Forsell, εκπρόσωπος εκπαίδευσης του Φιλελεύθερου Κόμματος, του οποίου ο ηγέτης είναι ο Υπουργός Παιδείας της Σουηδίας.
 
«Οι μεγαλύτερες ηλικίες στο σχολείο μπορεί να χρησιμοποιούν οθόνες λίγο περισσότερο, αλλά οι μικρότερες ηλικίες στο σχολείο, δεν νομίζω ότι πρέπει να χρησιμοποιούν καθόλου οθόνες».
 
Η κυβέρνηση χρησιμοποιεί συχνά το σύνθημα «από την οθόνη στο τετράδιο». Υποστηρίζει ότι τα μαθήματα χωρίς οθόνες δημιουργούν καλύτερες συνθήκες για να συγκεντρωθούν τα παιδιά και να αναπτύξουν τις δεξιότητες γραφής και ανάγνωσης.
 
Από το 2025, τα νηπιαγωγεία δεν υποχρεούνται πλέον να χρησιμοποιούν ψηφιακά εργαλεία και τάμπλετ δεν δίνονται σε παιδιά κάτω των 2 ετών. Αργότερα φέτος θα τεθεί σε ισχύ η απαγόρευση των κινητών τηλεφώνων στα σχολεία – ακόμη και για εκπαιδευτική χρήση.
 
Το νέο πρόγραμμα σπουδών που έχει σχεδιαστεί για την ενίσχυση της μάθησης που βασίζεται σε σχολικά βιβλία αναμένεται το 2028. «Η ανάγνωση πραγματικών βιβλίων και η γραφή σε πραγματικό χαρτί, καθώς και η μέτρηση με πραγματικούς αριθμούς σε πραγματικό χαρτί, είναι πολύ καλύτερη αν θέλετε τα παιδιά να αποκτήσουν τις γνώσεις που χρειάζονται», υποστηρίζει ο Forsell.
 
Η αλλαγή προσέγγισης ακολούθησε τη διαβούλευση του 2023 στην οποία συμμετείχαν ακαδημαϊκοί ερευνητές, εκπαιδευτικοί οργανισμοί, δημόσιοι φορείς και δήμοι. «Έχει υπάρξει αυξημένη ευαισθητοποίηση σχετικά με την αναστάτωση που προκαλεί η τεχνολογία στις τάξεις», λέει η Δρ Sissela Nutley, νευροεπιστήμονας που συνδέεται με το Ινστιτούτο Karolinska στη Στοκχόλμη, η οποία είναι μεταξύ εκείνων που έχουν εκφράσει ανησυχίες σχετικά με τη χρήση ψηφιακών εργαλείων. Η Nuttley λέει ότι οι μαθητές μπορούν να χάσουν τη συγκέντρωσή τους βλέποντας τι κάνουν άλλα παιδιά στις οθόνες. Επισημαίνει επίσης ένα αυξανόμενο σύνολο διεθνών ερευνών που υποδηλώνουν ότι η ανάγνωση κειμένων σε ψηφιακές συσκευές μπορεί να δυσκολέψει τα παιδιά να επεξεργάζονται πληροφορίες και ότι η έντονη χρήση οθονών μπορεί ακόμη και να επηρεάσει την ανάπτυξη του εγκεφάλου των νεότερων μαθητών.
 
Η κυβέρνηση ελπίζει ότι η επιστροφή σε πιο παραδοσιακές μεθόδους διδασκαλίας θα βοηθήσει στη βελτίωση της θέσης της Σουηδίας στις κατατάξεις των τεστ PISA, το σημείο αναφοράς του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) για τα βασικά εκπαιδευτικά μαθήματα.
 
Ενώ οι βαθμολογίες της Σουηδίας ήταν κορυφαίες, έπεσαν κατακόρυφα το 2012 και σημειώθηκε μια ακόμη σημαντική πτώση στα μαθηματικά και την ανάγνωση το 2022. Παρόλο που εξακολουθεί να είναι ελαφρώς πάνω από τον μέσο όρο των χωρών του ΟΟΣΑ, η Σουηδία είχε χειρότερες επιδόσεις στον γραμματισμό το 2022 από χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, οι ΗΠΑ, η Δανία και η Φινλανδία. Το 24% των μαθητών ηλικίας 15 – 16 ετών δεν έφτασαν σε βασικό επίπεδο κατανόησης κειμένου.
 
«Γνωρίζουμε ότι τα παιδιά που έχουν περάσει από όλο το σχολικό σύστημα με πολλές οθόνες – ότι υστερούν στις διεθνείς έρευνες», λέει ο Forsell και προσθέτει ότι τα παιδιά δεν πρέπει να διδάσκονται για την ΤΝ πριν κατακτήσουν άλλες βασικές δεξιότητες.
 
Στη Φινλανδία, από το 2024 άρχισε η εγκατάλειψη της ψηφιακής εκπαίδευσης και έγινε επιστροφή στις παραδοσιακές μορφές μάθησης. Σύμφωνα με το Lectera στο Ριιχιμάκι, μια πόλη 70 χλμ. από το Ελσίνκι, οι τοπικές σχολικές αρχές σταμάτησαν να χρησιμοποιούν ηλεκτρονικό διδακτικό υλικό. Οι μαθητές έφεραν στην τάξη έντυπα σχολικά βιβλία για πρώτη φορά μετά από 6 χρόνια.
 
Οι μαθητές ανέφεραν ότι η επιστροφή στα παραδοσιακά σχολικά βιβλία και η εγκατάλειψη των ηλεκτρονικών συσκευών στην τάξη διευκόλυνε την κατανόηση και τη συγκράτηση νέων πληροφοριών.
 
Οι εκπαιδευτικοί και οι γονείς πιστεύουν ότι η πλήρης ψηφιοποίηση επηρέασε αρνητικά την ακαδημαϊκή επίδοση και τη συγκέντρωση των μαθητών, οδηγώντας τους να ξεχνάνε ολοένα και περισσότερο και στην απόσπαση της προσοχής.
 
Οι εκπαιδευτικοί παρατηρούν ότι πολλοί μαθητές βιάζονται να ολοκληρώσουν τις εργασίες τους στην τάξη για να παίξουν παιχνίδια στον υπολογιστή ή να ελέγξουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Οι αρχές της χώρας συνέταξαν νομοσχέδιο που απαγορεύει τη χρήση smartphone και άλλων ηλεκτρονικών συσκευών κατά τη διάρκεια των μαθημάτων.
 
Το Φινλανδικό εκπαιδευτικό σύστημα είχε γίνει διάσημο για την εγκατάλειψη των έντυπων μέσων υπέρ των ψηφιακών τεχνολογιών. Από το 2018, οι μαθητές δεν χρησιμοποιούν παραδοσιακά σχολικά βιβλία. Αντίθετα, λάμβαναν δωρεάν φορητούς υπολογιστές για τα μαθήματά τους. Ωστόσο, μετά από λίγα χρόνια, υπήρξε αισθητή μείωση της ακαδημαϊκής επίδοσης. Για παράδειγμα, το 2006, η Φινλανδία κατείχε την κορυφαία θέση στις κατατάξεις εκπαιδευτικών επιδόσεων των τεστ PISA, στους μαθητές 15-16 ετών. Μέχρι το 2018, οι βαθμολογίες της Φινλανδίας είχαν μειωθεί σημαντικά.
 
Η Φινλανδία, η Σουηδία και η Νορβηγία παρατήρησαν τις βλαβερές συνέπειες της ψηφιοποίησης. Οι τρεις Σκανδιναβικές χώρες αποφάσισαν να επιστρέψουν στα έντυπα βιβλία, το χαρτί και το μολύβι.
 
Στην Ελλάδα, θα χρειαστεί να περάσουν 30 χρόνια για να αποφασίσουμε για τα αυτονόητα: μόνο έντυπα και απλά βιβλία στο Δημοτικό και επικουρική χρήση υπολογιστών στο Γυμνάσιο και το Λύκειο. Η χρήση των οθονών θα πρέπει να μειωθεί.
 
Σύμφωνα με μαρτυρίες φοιτητών Ελληνικών Πανεπιστημίων, οι φοιτητές δεν διαβάζουν όπως παλιά για να περάσουν τα μαθήματα, καθώς η χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης μέσω κινητών τηλεφώνων πραγματοποιείται (κατά παράβαση) ευρέως στις εξετάσεις. Επίσης, οι περισσότερες εργασίες δεν αποτελούν προϊόν μάθησης και μελέτης των φοιτητών, αλλά γίνονται μέσω Τ.Ν.
 
Ας ελπίσουμε πως θα αυστηροποιηθεί το πλαίσιο των εξετάσεων των φοιτητών και θα απαγορευτεί πραγματικά η κατοχή κινητού τηλεφώνου κατά την διάρκεια των εξετάσεων των Πανεπιστημίων.
 
Πηγή: Cosmostatus



Share

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Λίγες οδηγίες πριν επισκεφθείτε το ιστολόγιό μας (Για νέους επισκέπτες)

1. Στην στήλη αριστερά βλέπετε τις αναρτήσεις του ιστολογίου μας τις οποίες μπορείτε ελεύθερα να σχολιάσετε επωνύμως, ανωνύμως ή με ψευδώνυμο, πατώντας απλά την λέξη κάτω από την ανάρτηση που γραφει "σχόλια" ή "δημοσίευση σχολίου" (σας προτείνω να διαβάσετε με προσοχή τις οδηγίες που θα βρείτε πάνω από την φόρμα που θα ανοίξει ώστε να γραψετε το σχόλιό σας). Επίσης μπορείτε να στείλετε σε φίλους σας την συγκεκριμένη ανάρτηση που θέλετε απλά πατώντας τον φάκελλο που βλέπετε στο κάτω μέρος της ανάρτησης. Θα ανοίξει μια φόρμα στην οποία μπορείτε να γράψετε το email του φίλου σας, ενώ αν έχετε προφίλ στο Facebook ή στο Twitter μπορείτε με τα εικονίδια που θα βρείτε στο τέλος της ανάρτησης να την μοιραστείτε με τους φίλους σας.

2. Στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας μπορείτε να βρείτε το πλαίσιο στο οποίο βάζοντας το email σας και πατώντας την λέξη Submit θα ενημερώνεστε αυτόματα για τις τελευταίες αναρτήσεις του ιστολογίου μας.

3. Αν έχετε λογαριασμό στο Twitter σας δινεται η δυνατότητα να μας κάνετε follow και να παρακολουθείτε το ιστολόγιό μας από εκεί. Θα βρείτε το σχετικό εικονίδιο του Twitter κάτω από τα πλαίσια του Google Friend Connect, στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας.

4. Μπορείτε να ενημερωθείτε από την δεξιά στήλη του ιστολογίου μας με τα διάφορα gadgets για τον καιρό, να δείτε ανακοινώσεις, στατιστικά, ειδήσεις και λόγια ή κείμενα που δείχνουν τις αρχές και τα πιστεύω του ιστολογίου μας. Επίσης μπορείτε να κάνετε αναζήτηση βάζοντας μια λέξη στο πλαίσιο της Αναζήτησης (κάτω από τους αναγνώστες μας). Πατώντας την λέξη Αναζήτηση θα εμφανιστούν σχετικές αναρτήσεις μας πάνω από τον χώρο των αναρτήσεων. Παράλληλα μπορείτε να δείτε τις αναρτήσεις του τρέχοντος μήνα αλλά και να επιλέξετε κάποια συγκεκριμένη κατηγορία αναρτήσεων από την σχετική στήλη δεξιά.

5. Μπορείτε ακόμα να αφήσετε το μήνυμά σας στο μικρό τσατάκι του blog μας στην δεξιά στήλη γράφοντας απλά το όνομά σας ή κάποιο ψευδώνυμο στην θέση "όνομα" (name) και το μήνυμά σας στην θέση "Μήνυμα" (Message).

6. Επίσης μπορείτε να μας στείλετε ηλεκτρονικό μήνυμα στην διεύθυνσή μας koukthanos@gmail.com με όποιο περιεχόμενο επιθυμείτε. Αν είναι σε προσωπικό επίπεδο θα λάβετε πολύ σύντομα απάντησή μας.

7. Τέλος μπορείτε να βρείτε στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας τα φιλικά μας ιστολόγια, τα ιστολόγια που παρακολουθούμε αλλά και πολλούς ενδιαφέροντες συνδέσμους.

Να σας υπενθυμίσουμε ότι παρακάτω μπορείτε να βρείτε χρήσιμες οδηγίες για την κατασκευή των αναρτήσεών μας αλλά και στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας ότι έχει σχέση με δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ

Χρήσιμες οδηγίες για τις αναρτήσεις μας.

1. Στις αναρτήσεις μας μπαίνει ΠΑΝΤΑ η πηγή σε οποιαδήποτε ανάρτηση ή μερος αναρτησης που προέρχεται απο άλλο ιστολόγιο. Αν δεν προέρχεται από κάποιο άλλο ιστολόγιο και προέρχεται από φίλο αναγνώστη ή επώνυμο ή άνωνυμο συγγραφέα, υπάρχει ΠΑΝΤΑ σε εμφανες σημείο το ονομά του ή αναφέρεται ότι προέρχεται από ανώνυμο αναγνώστη μας.

2. Για όλες τις υπόλοιπες αναρτήσεις που δεν έχουν υπογραφή ΙΣΧΥΕΙ η αυτόματη υπογραφή της ανάρτησης. Ετσι όταν δεν βλέπετε καμιά πηγή ή αναφορά σε ανωνυμο ή επώνυμο συντάκτη να θεωρείτε ΩΣ ΑΥΣΤΗΡΟ ΚΑΝΟΝΑ ότι ισχύει η αυτόματη υπογραφή του αναρτήσαντα.

3. Οταν βλέπετε ανάρτηση με πηγή ή και επώνυμο ή ανώνυμο συντάκτη αλλά στη συνέχεια υπάρχει και ΣΧΟΛΙΟ, τότε αυτό είναι ΚΑΙ ΠΑΛΙ του αναρτήσαντα δηλαδή είναι σχόλιο που προέρχεται από το ιστολόγιό μας.

Σημείωση: Να σημειώσουμε ότι εκτός των αναρτήσεων που υπογράφει ο διαχειριστής μας, όλες οι άλλες απόψεις που αναφέρονται σε αυτές ανήκουν αποκλειστικά στους συντάκτες των άρθρων. Τέλος άλλες πληροφορίες για δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα μπορείτε να βρείτε στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας.