14 Ιουλίου 2026

Άγιος Νικόδημος σάλπιξ θεόφθογγος, ὤφθης τοῦ Πνεύματος

Γράφει ο Μυργιώτης Παναγιώτης
Μαθηματικός
 
Όσιος Νικόδημος ο Αγιορείτης: Μεγάλος Όσιος, αγωνιστής και πολυγραφότατος εκκλησιαστικός συγγραφέας του 18ου αιώνα. Σημαντική η προσφορά του εις την Ορθοδοξία. Τιμάται η μνήμη του την 14η Ιουλίου κάθε έτος. Επίσης, εορτάζεται την πρώτη Κυριακή του Σεπτεμβρίου, κατά την καθιερωμένη Σύναξη των Πέντε Αγίων της Παροναξίας και την τρίτη Κυριακή του Σεπτεμβρίου στην Πάρο, όπου τελείται η Σύναξη των Αγίων.
 
Ο Όσιος γεννήθηκε από τους ευσεβείς και ενάρετους Αντώνιο και Αναστασία Καλλιβρούτση το έτος 1749 μ.Χ. στο νησί της Νάξου. Οι ευσεβείς γονείς του του έδωσαν το όνομα Νικόλαος. Ο μικρός Νικόλαος από μικρός έδειξε την κλίση του προς την πίστη και την ευφυία.
 
Τα πρώτα γράμματα τα έμαθε στο νησί του και συνέχισε στη σχολή της ίδιας πόλης, όπου ευτύχησε να έχει δάσκαλο τον αρχιμανδρίτη Χρύσανθο, κατά σάρκα αδελφό του Αγίου Κοσμά του Αιτωλού. Συνέχισε τις σπουδές του σε ηλικία 16 ετών στην Ελληνική σχολή της Σμύρνης, όπου έλαβε ανώτερη παιδεία και αρετές δίπλα σε φημισμένους διδασκάλους. Στη συνέχεια πήγε στη Σμύρνη για ανώτερες σπουδές, στην περίφημη Ευαγγελική Σχολή. Ήταν τέτοια η επίδοσή του ώστε ο μητροπολίτης Ιερόθεος τον προόριζε για μελλοντικό διευθυντή της Σχολής. Σπούδασε Θεολογία, Φιλολογία, Φιλοσοφία, Οικονομία, Ιατρική, Αστρονομία, ακόμα και Στρατιωτικά. Έμαθε άπταιστα γαλλικά, ιταλικά και λατινικά, έχοντας ισχυρότατη μνήμη.
 
Το έτος 1775 τον βρίσκουμε στη μονή του Αγίου Διονυσίου του Αγίου Όρους να λαμβάνει το μοναχικό σχήμα και το όνομα Νικόδημος. Οι πατέρες της Μονής διείδαν τα προσόντα του και τον διόρισαν αναγνώστη και γραμματέα του Μοναστηριού. Είναι υπόδειγμα διακονίας και πράξεων αρετής. Ως εργόχειρο είχε την αντιγραφή των κωδίκων της Μονής. Το θεώρησε ευλογία να βρίσκεται στην πλουσιότατη βιβλιοθήκη της μονής και των άλλων μοναστηριών και να μελετά με πάθος τους Πατέρες της Εκκλησίας και τους αρχαίους συγγραφείς. Αλληλογραφεί με τον Οικουμενικό Πατριάρχη και Εθνομάρτυρα Γρηγόριο Ε΄ και άλλους λόγιους της εποχής.
 
Ως Θεολόγος εκφράζει την βιβλική και αγιοπατερική διδασκαλία. Αποκρούει την δυτική επίδραση στη Θεολογία και στην πράξη της Εκκλησίας από τους αιρετικούς «ιεραποστόλους». Με την βοήθεια του συμμοναστού του, ιερομονάχου Αγαπίου του Κρητός, στα 1790, κατορθώνει και συγκεντρώνει, κωδικοποιεί και ερμηνεύει όλους τους ιερούς κανόνες της Εκκλησίας στο σπουδαιότερο θεολογικό έργο το «Πηδάλιο». Μεγάλος άθλος αν αναλογιστούμε τις συνθήκες της εποχής εκείνης. Το «Πηδάλιο» μέχρι σήμερα κυριότερο εγχειρίδιο του Κανονικού και Εκκλησιαστικού Δικαίου. Η ερμηνεία του στους Ιερούς κανόνες αποτελεί αυθεντία.
 
Αποσύρεται σε ένα κελί και επιδίδεται με ασκητικό ζήλο στη μελέτη και συγγραφή πολλών ψυχωφελών, θεολογικών και αγιολογικών βιβλίων. Ξεχωρίζουν, θα λέγαμε, τα έργα ο «Συναξαριστής», το «Εορτοδρόμιον», η «Νέα Κλίμακα», ο «Αόρατος Πόλεμος», «Πνευματικά Γυμνάσματα», «Συμμβουλευτικόν Εγχειρίδιον» και άλλα πολλά.
 
Ο Όσιος ήταν σπουδαία εκκλησιαστική φυσιογνωμία του 18ου αιώνα. Έβαλε την προσωπική της σφραγίδα στην Εκκλησία και στο Γένος κατά την κρίσιμη εκείνη περίοδο με την Οθωμανική αυτοκρατορία να βρίσκεται στο απόγειο της δύναμής της. Αποσόβησε τον κίνδυνο της αλλοιώσεως του Ορθοδόξου φρονήματος από την δράση παπικών και προτεσταντών «ιεραποστόλων», οι οποίοι ασκούσαν ασφυκτικό προσηλυτισμό εις βάρος των υπόδουλων Ορθοδόξων Ελλήνων.
 
Ο Άγιος είναι γνωστός και από την πρωταγωνιστική δράση του στο λεγόμενο κίνημα των Κολλυβάδων. Το κίνημα αυτό ξεκίνησε από μια ομάδα αγιορειτών μοναχών, των αντιθεμένων στην τέλεση μνημοσύνων την Κυριακή. Έλεγαν ότι η Κυριακή είναι ημέρα χαρμόσυνη, ημέρα αφιερωμένη στην Ανάσταση του Κυρίου και πρότασή τους ήταν τα μνημόσυνα να τελούνται το Σάββατο, που είναι ημέρα αφιερωμένη στους κεκοιμημένους, Υπήρξε αντίδραση από τους επηρεασμένους από τη νοοτροπία των αιρετικών της Δύσης. Γρήγορα το κίνημα των Κολλυβάδων πήρε τη μορφή αγώνα για την επιστροφή στις γνήσιες πρακτικές της αρχαίας εκκλησίας. Μερικές από τις σημαντικότερες προτάσεις των Κολλυβάδων ήταν η συχνή Θεία Κοινωνία των πιστών, η εμμονή στην παράδοση της Εκκλησίας και στο πνεύμα των Ιερών Κανόνων, η καταξίωση της ασκητικής ζωής, η μελέτη της Αγίας Γραφής, η απόρριψη των λατινογενών στοιχείων στη ζωή της Εκκλησίας, η απόρριψη της τυπολατρίας και κυρίως η απόρριψη της εκκοσμίκευσης στην Εκκλησία. Παράλληλα προωθούσαν την παιδεία, ως βασικό παράγοντα της πνευματικής ολοκλήρωσης του ανθρώπου, διαμορφώνοντας έτσι έναν Ελληνικό και Ορθόδοξο Διαφωτισμό. Ο Νικόδημος είναι παραδοσιακός φωτιστής του γένους.
 
Θετική ήταν η συμβολή του κινήματος των Κολλυβάδων στο νεοσύστατο Ελληνικό κράτος. Μεγάλες μορφές της εκκλησιαστικής και πνευματικής ζωής επηρεάζονται από τις ιδέες του κινήματος. Αναφέρουμε τον Άγιο Νικόλαο Πλανά, τον Άγιο Παπουλάκο, τον Παπαδιαμάντη, τον Μωραϊτίδη και τον Άγιο Νεκτάριο. Σημειωτέον ότι ο σύγχρονος γνήσιος μοναχισμός ακολουθεί τις αρχές του κινήματος των Κολλυβάδων.
 
Προαισθανόμενος το τέλος του, ζήτησε και τέλεσαν όλα τα απαραίτητα χριστιανικά του καθήκοντα. Έκανε γενική εξομολόγηση, τέλεσαν Ευχέλαιο, κοινωνούσε καθημερινά σχεδόν τις τελευταίες ημέρες και προσπαθούσε με δυσκολία να επαναλαμβάνει την ευχή «Κύριε Ιησού Χριστέ, Υιέ Θεού, ελέησόν με».
 
Τη νύκτα της 13ης προς την 14η Ιουλίου βρισκόταν στο κελί του πλήθος μοναχών, προσευχομένων και θλιβομένων, για την στέρηση τέτοιου διδασκάλου και απλανούς οδηγού. «Τη δε έκτη ώρα της νυκτός εις ερώτηση των αδελφών, πώς έχεις Διδάσκαλε; αποκρίθηκε με σβησμένη φωνή: «Αποθνήσκω, αποθνήσκω, αποθνήσκω. Αλλά σας παρακαλώ μεταλάβετέ με!». Και ούτως ευτρεπισθεὶς μετέλαβε του Σώματος και Αίματος του Κυρίου. Και μετ’ ολίγην ώρα εύρον αυτόν έχοντα τας χείρας εσταυρωμένας και τους πόδας ηπλωμένους. Διδάσκαλε, τον ρώτησαν, τι κάμνεις; Ὁ δε ἀπεκρίθη, τον Χριστό έβαλα μέσα μου και πώς να μην ησυχάσω;…».
 
Και έτσι την 14η Ιουλίου του 1809 «ανατέλλοντος του αισθητού ήλιου εις την γην, εβασίλευσε ο νοητός ήλιος της Εκκλησίας του Χριστού». Ολόκληρο το Άγιον Όρος πένθησε και θρήνησε, γιατί αισθάνθηκε ορφανεμένο. Ένας απλός τάφος έξω από το κελί των αγαπημένων του αδελφών Σκουρταίων δέχθηκε το ταλαιπωρημένο σώμα του, μετά από εξήντα χρόνια επίγειας παρουσίας.
 
Η Εκκλησία μας επάξια από το έτος 1955 μ.Χ. τον κατέταξε στο Αγιολόγιο της.



Share
Posted by ΘΑΝΟΣ ΚΟΥΚ at 8:00 π.μ.
Κατηγορία Θέματος , , ,

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Εγγραφή σε: Σχόλια ανάρτησης (Atom)

Λίγες οδηγίες πριν επισκεφθείτε το ιστολόγιό μας (Για νέους επισκέπτες)

1. Στην στήλη αριστερά βλέπετε τις αναρτήσεις του ιστολογίου μας τις οποίες μπορείτε ελεύθερα να σχολιάσετε επωνύμως, ανωνύμως ή με ψευδώνυμο, πατώντας απλά την λέξη κάτω από την ανάρτηση που γραφει "σχόλια" ή "δημοσίευση σχολίου" (σας προτείνω να διαβάσετε με προσοχή τις οδηγίες που θα βρείτε πάνω από την φόρμα που θα ανοίξει ώστε να γραψετε το σχόλιό σας). Επίσης μπορείτε να στείλετε σε φίλους σας την συγκεκριμένη ανάρτηση που θέλετε απλά πατώντας τον φάκελλο που βλέπετε στο κάτω μέρος της ανάρτησης. Θα ανοίξει μια φόρμα στην οποία μπορείτε να γράψετε το email του φίλου σας, ενώ αν έχετε προφίλ στο Facebook ή στο Twitter μπορείτε με τα εικονίδια που θα βρείτε στο τέλος της ανάρτησης να την μοιραστείτε με τους φίλους σας.

2. Στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας μπορείτε να βρείτε το πλαίσιο στο οποίο βάζοντας το email σας και πατώντας την λέξη Submit θα ενημερώνεστε αυτόματα για τις τελευταίες αναρτήσεις του ιστολογίου μας.

3. Αν έχετε λογαριασμό στο Twitter σας δινεται η δυνατότητα να μας κάνετε follow και να παρακολουθείτε το ιστολόγιό μας από εκεί. Θα βρείτε το σχετικό εικονίδιο του Twitter κάτω από τα πλαίσια του Google Friend Connect, στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας.

4. Μπορείτε να ενημερωθείτε από την δεξιά στήλη του ιστολογίου μας με τα διάφορα gadgets για τον καιρό, να δείτε ανακοινώσεις, στατιστικά, ειδήσεις και λόγια ή κείμενα που δείχνουν τις αρχές και τα πιστεύω του ιστολογίου μας. Επίσης μπορείτε να κάνετε αναζήτηση βάζοντας μια λέξη στο πλαίσιο της Αναζήτησης (κάτω από τους αναγνώστες μας). Πατώντας την λέξη Αναζήτηση θα εμφανιστούν σχετικές αναρτήσεις μας πάνω από τον χώρο των αναρτήσεων. Παράλληλα μπορείτε να δείτε τις αναρτήσεις του τρέχοντος μήνα αλλά και να επιλέξετε κάποια συγκεκριμένη κατηγορία αναρτήσεων από την σχετική στήλη δεξιά.

5. Μπορείτε ακόμα να αφήσετε το μήνυμά σας στο μικρό τσατάκι του blog μας στην δεξιά στήλη γράφοντας απλά το όνομά σας ή κάποιο ψευδώνυμο στην θέση "όνομα" (name) και το μήνυμά σας στην θέση "Μήνυμα" (Message).

6. Επίσης μπορείτε να μας στείλετε ηλεκτρονικό μήνυμα στην διεύθυνσή μας koukthanos@gmail.com με όποιο περιεχόμενο επιθυμείτε. Αν είναι σε προσωπικό επίπεδο θα λάβετε πολύ σύντομα απάντησή μας.

7. Τέλος μπορείτε να βρείτε στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας τα φιλικά μας ιστολόγια, τα ιστολόγια που παρακολουθούμε αλλά και πολλούς ενδιαφέροντες συνδέσμους.

Να σας υπενθυμίσουμε ότι παρακάτω μπορείτε να βρείτε χρήσιμες οδηγίες για την κατασκευή των αναρτήσεών μας αλλά και στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας ότι έχει σχέση με δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ

Χρήσιμες οδηγίες για τις αναρτήσεις μας.

1. Στις αναρτήσεις μας μπαίνει ΠΑΝΤΑ η πηγή σε οποιαδήποτε ανάρτηση ή μερος αναρτησης που προέρχεται απο άλλο ιστολόγιο. Αν δεν προέρχεται από κάποιο άλλο ιστολόγιο και προέρχεται από φίλο αναγνώστη ή επώνυμο ή άνωνυμο συγγραφέα, υπάρχει ΠΑΝΤΑ σε εμφανες σημείο το ονομά του ή αναφέρεται ότι προέρχεται από ανώνυμο αναγνώστη μας.

2. Για όλες τις υπόλοιπες αναρτήσεις που δεν έχουν υπογραφή ΙΣΧΥΕΙ η αυτόματη υπογραφή της ανάρτησης. Ετσι όταν δεν βλέπετε καμιά πηγή ή αναφορά σε ανωνυμο ή επώνυμο συντάκτη να θεωρείτε ΩΣ ΑΥΣΤΗΡΟ ΚΑΝΟΝΑ ότι ισχύει η αυτόματη υπογραφή του αναρτήσαντα.

3. Οταν βλέπετε ανάρτηση με πηγή ή και επώνυμο ή ανώνυμο συντάκτη αλλά στη συνέχεια υπάρχει και ΣΧΟΛΙΟ, τότε αυτό είναι ΚΑΙ ΠΑΛΙ του αναρτήσαντα δηλαδή είναι σχόλιο που προέρχεται από το ιστολόγιό μας.

Σημείωση: Να σημειώσουμε ότι εκτός των αναρτήσεων που υπογράφει ο διαχειριστής μας, όλες οι άλλες απόψεις που αναφέρονται σε αυτές ανήκουν αποκλειστικά στους συντάκτες των άρθρων. Τέλος άλλες πληροφορίες για δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα μπορείτε να βρείτε στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας.