12 Ιουλίου 2026

Ελληνικός λιγνίτης: τα πεπραγμένα και το ξεπούλημα εθνικών πόρων (2005-2026)

 
Είκοσι χρόνια αλλαγής ενεργειακού μοντέλου, με τον λιγνίτη να περνά από 55-60% της ηλεκτροπαραγωγής σε μονοψήφιο ποσοστό. Η μετάβαση συνέπεσε με κρίση χρέους, Μνημόνια, ευρωπαϊκές δεσμεύσεις (τρόικας, “θεσμών”), αλλά και για το κλίμα και για άλλα πολλά. και κατέληξε φέτος σε εικόνες ανατίναξης εξοπλισμού που πλήρωσε ο Έλληνας φορολογούμενος. Δεν υπογραμμίζω το οικονομικό σκέλος, ούτε εκείνο των όποιων αίολων “Αρχών”.
 
Υπογραμμίζω την διακαή επιδίωξη, ποτέ η Ελλάδα να μην μπορέσει να επιστρέψει, έστω, σε στοιχειώδη ενεργειακή κυριαρχία ή σχετική αυτάρκεια, έστω και υπό την πρόβλεψη της όποιας μελλοντικής εκμετάλλευσης των όποιων υδρογονανθράκων της Ανατολικής Μεσογείου. Πρόκειται για “κακουργηματικό μήνυμα”, που καμιά σχέση έχει με “Οδηγία ΕΕ”.
Οι “φιλήκοοι των ξένων” πάντα έχουν υπερβάλλοντα ζήλο.
 
Το οικονομικό πλαίσιο 2005-2026
 
Το 2005-2008 ο λιγνίτης ήταν ο πυρήνας του ενεργειακού μοντέλου: χαμηλό κόστος, εγχώρια παραγωγή, ενεργειακή αυτονομία. Η κρίση χρέους (2009-2018) έφερε συρρίκνωση ΑΕΠ περίπου 25% και πτώση ζήτησης ρεύματος κατά 30%. Η ΔΕΗ σωρεύτηκε με ανείσπρακτα και χρέη, στήριξε ουσιαστικά το σύστημα ρεύματος σε μια χώρα που κατέρρεε δημοσιονομικά. Αλλά... ρύπαινε την Υδρόγειο!!
 
Είκοσι χρόνια αρκούσαν για να περάσει ο λιγνίτης από κυρίαρχος σε αμελητέος, με τις ΑΠΕ να παίρνουν τελικά τη σκυτάλη από το φυσικό αέριο.
 
Το 2019 η κυβέρνηση Μητσοτάκη, αμέσως μετά τις εκλογές, ανακοίνωσε στη Σύνοδο του ΟΗΕ για το κλίμα, την κατάργηση του λιγνίτη έως το 2028. Εν μέσω δημοσίων τυμπανοκρουσιών περί “πρωτοπορίας της Ελλάδας στην πράσινη ατζέντα, επιταχύνθηκαν οι διαδικασίες: Πάνω από 4 GW ισχύος αποσύρθηκαν χωρίς να έχει ολοκληρωθεί πλήρες σχέδιο μετάβασης για τις πληττόμενες περιοχές (δηλαδή το φιλάνθρωπο σκέλος).
 
Η αναβάθμιση του Η/Σ Αμυνταίου.
 
Τρεις επενδυτές είχαν καταθέσει προτάσεις για να μπουν φίλτρα και να συνεχίσει η λειτουργία.
Η Μυτιληναίος (Αλουμινιο της Ελλάδας),
Η ΓΕΚ Τέρνα και
Ο όμιλος Κοπελούζου, μαζί με την κινεζική Shenhua.
 
Το εμπόδιο δεν ήταν έλλειψη κεφαλαίου ή ενδιαφέροντος, ήταν ο χρόνος και ένα συγκεκριμένο εργαλείο που δεν μας επετράπη. Η Ελλάδα ζήτησε από τις Βρυξέλλες παράταση για να προλάβει να αποφασίσει ποια πρόταση θα προχωρήσει, και δεν την πήρε.
 
Το κλειδί όμως δεν ήταν μόνο αυτή η παράταση, ήταν το “capacity market”, ένας μυστήριος μηχανισμός όπου το κράτος πληρώνει μια μονάδα απλώς για να παραμένει διαθέσιμη ως εφεδρεία... αλλά και όχι μόνο! Γερμανία και Πολωνία το έχουν και το χρησιμοποίησαν ακριβώς γι' αυτό, για να κρατήσουν λιγνιτικές και ανθρακικές μονάδες ζωντανές πέρα από την οικονομική τους ημερομηνία λήξης.
 
Όταν η Ελλάδα επιχείρησε αντίστοιχο σχέδιο, η Κομισιόν το απέρριψε ρητά ως ασύμβατο με τον ευρωπαϊκό κανονισμό της εσωτερικής αγοράς ενέργειας, την ίδια περίοδο που το λιγνιτικό χαρτοφυλάκιο της ΔΕΗ ήταν στο τραπέζι για πώληση.
 
Άρα θέλαμε, δεν μας άφησαν, και μας “έσπρωξαν” στην εκποίηση, ενώ σε άλλους όχι. Αν αυτό λέγεται μεροληψία ή απλώς διαφορετική δημοσιονομική δύναμη πίσω από το ίδιο αίτημα, μένει ανοιχτό ερώτημα, αλλά η ασυμμετρία στο αποτέλεσμα είναι τεκμηριωμένη.
 
Το “μπουρλότο”
 
Στις 18 Ιουνίου 2026 η ΔΕΗ προχώρησε σε ελεγχόμενη ανατίναξη τριών γιγαντιαίων καδοφόρων ΠΕΡΙΣΤΡΟΦΙΚΩΝ (σσ ..αποσιωπάται) εκσκαφέων στο ορυχείο Μαυροπηγής Κοζάνης, μηχανήματα μήκους περίπου 100 μέτρων και βάρους άνω των 150 τόνων το καθένα. Επίσημη αιτιολογία: εξοπλισμός οριστικά αποσυρμένος, που δεν εξυπηρετεί πια την παραγωγή.
 
Η χρήση εκρηκτικών κρίνεται απαραίτητη για ασφαλέστερη μετέπειτα κοπή. Αντίστοιχες ενέργειες θα ακολουθήσουν και σε άλλους παροπλισμένους εκσκαφείς, με τα μεταλλικά υλικά να πωλούνται ως σκραπ.
 
Στις 25 Ιουνίου, στη Μεγαλόπολη, κόπηκε για σκραπ ο απολήπτης SR-240, χωρίς προσεκτική αποσυναρμολόγηση. Το γεγονός συνδυάστηκε και με καταγγελίες για κλοπές υλικού άνω των 400.000 ευρώ στο Λιγνιτικό Κέντρο της περιοχής.
 
Το θέμα έφτασε και στη Βουλή, με ερώτηση ανεξάρτητου βουλευτή προς τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας για «καταστροφή λιγνιτικού εξοπλισμού στρατηγικής σημασίας», που συνιστούν δημόσια περιουσία, όχι περιουσία των τωρινών μετόχων της ΔΕΗ.
 
Αξιωματουχοι τις ΔΕΗ, συνδικαλιστες και πρώην εργαζόμενοι, είπαν διάφορα “ανάλατα”, μεταξύ των οποίων:
 
“ πριν ενταχθούν στο ορυχείο Μαυροπηγής, τα μηχανήματα είχαν περάσει από εκτενή μεταλλοτεχνική επιθεώρηση ευρωπαϊκού οίκου (σσ Krupp/ThyssenKrupp;). Η μετάβαση σε καθεστώς εργολαβίας (σσ .!!), άλλαξε τις συνθήκες λειτουργίας και συντήρησης σε σχέση με το εξειδικευμένο προσωπικό που τα διαχειριζόταν αρχικά.
 
Ποιος κουμαντάρει πια τη ΔΕΗ;
 
Η σημερινή  εικόνα της μετοχικής σύνθεσης της ΔΕΗ, μετά τις δύο αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου (2021 και Μάιος 2026):
το Ελληνικό Δημόσιο κατέχει συνολικά 33,4% (11,58% άμεσα μέσω του υπουργείου Οικονομικών, 21,82% έμμεσα μέσω ΕΕΣΥΠ/Υπερταμείου),
η CVC Capital Partners 17,17% (μέσω δύο θυγατρικών, Aeolus Holdings 10,78% και Selath Holdings 6,39%),
και το υπόλοιπο 47,81%, η ελεύθερη διασπορά, μοιράζεται σε μεγάλους διεθνείς θεσμικούς επενδυτές όπως BlackRock, Capital Group, Vanguard, Blackstone, Qatar Investment Authority (μέσω Al-Rayyan Holding και του συνδεδεμένου K Group Capital Partners), Pictet, Wellington, DWS, Norges, Covalis και Adage, μαζί με Έλληνες μικρομετόχους. Άρα το Ελληνικό Δημόσιο και η CVC παραμένουν οι δύο μεγαλύτεροι μεμονωμένοι μέτοχοι, χωρίς τεκμηριωμένη σύνδεση μεταξύ τους ή με τους υπόλοιπους, οι οποίοι συμμετέχουν ως “ανεξάρτητα κεφάλαια”.
 
Όμως, υπάρχει η υποψία ενός “βρώμικου μυαλού”:
Η ίδια η CVC Capital Partners είναι πλέον εισηγμένη εταιρεία (στο Euronext Amsterdam, από το 2024). Αυτό σημαίνει ότι BlackRock, η Vanguard και οι υπόλοιποι γίγαντες παθητικής διαχείρισης είναι σχεδόν βέβαιο ότι κατέχουν μερίδια και στην ίδια την CVC, μέσω των δεικτών που διαχειρίζονται. Έτσι λειτουργεί ο παθητικός δεικτοποιημένος καπιταλισμός σήμερα, όλοι κατέχουν κομμάτι όλων.
Κοινώς, υποψιάζομαι ότι ενεργειακά έχουμε “χαιρετήσει τον πλάτανο”
 
Η χαμένη (;) εναλλακτική: λιγνίτης χωρίς καύση
 
Σύμφωνα με τον ερευνητή Πέτρο Τζεφέρη αλλά και άλλους, τα ίδια χαρακτηριστικά που κάνουν τον ελληνικό λιγνίτη ακατάλληλο για ανταγωνιστική ηλεκτροπαραγωγή -χαμηλή θερμαντική αξία, υψηλή υγρασία, χαμηλή ενανθράκωση- είναι ακριβώς αυτά που τον κάνουν εξαιρετική πρώτη ύλη στην γεωπονία και γεωλογία: για χουμικά οξέα, εδαφοβελτιωτικά, λιπάσματα, ενεργό άνθρακα, πρόσθετα γεωτρήσεων και αποκατάσταση εδαφών. Εφαρμογές χωρίς καύση, άρα χωρίς ζήτημα εκπομπών CO₂, και με σημαντική πρόστιθέμενη αξία. Γερμανία και Πολωνία, με λιγνίτη συχνά χαμηλότερης ποιότητας από τον ελληνικό, έχουν ήδη αναπτύξει τέτοιες βιομηχανίες υψηλής προστιθέμενης αξίας, με εξαγωγές σε Μέση Ανατολή και Νότια Ευρώπη.
 
Η Ελλάδα επέλεξε αποκλειστικά καύση και μετά (σσ... το “χάος) την πλήρη απόσυρση, χωρίς να διερευνήσει συστηματικά αυτές τις εναλλακτικές αγορές. Το αποτέλεσμα:
ό,τι ανατινάχθηκε ή κόπηκε σε σκραπ δεν ήταν απλώς παλιό μέταλλο, ήταν και πρόσβαση σε πρώτη ύλη που δεν αξιοποιήθηκε ποτέ εναλλακτικά. Και τώρα η δυσχέρεια αυξάνεται.
Διότι το “βρώμικο μυαλό” ψιθυρίζει:
Οι “φιλήκοοι των ξένων” πάντα έχουν υπερβάλλοντα ζήλο.
 
Συμπέρασμα
 
Η απολιγνιτοποίηση ήταν σε μεγάλο βαθμό αναπόφευκτη, λόγω της κοστολόγησης του CO₂ και σε επίπεδο δεσμεύσεων ΕΕ. Είδαμε ότι αυτή η “κοστολόγηση” σηκώνει και “εκπτώσεις” για κάποιους.
 
Ο τρόπος όμως που έγινε, χωρίς επιχειρησιακό σχέδιο (Master Plan), χωρίς αξιοποίηση εναλλακτικών χρήσεων του λιγνίτη, εκτός καύσης, και με μεταφορά ελέγχου της ΔΕΗ σε καθεστώς μειοψηφικού Δημοσίου, μετατρέπει την ιστορία από απλή ενεργειακή μετάβαση σε κάτι πιο κοντά στην απώλεια εθνικού πόρου χωρίς αντάλλαγμα. Η «δίκαιη μετάβαση» παραμένει ημιτελής, ενώ η χώρα αυξάνει την εξάρτησή της από εισαγόμενα καύσιμα ακριβώς τη στιγμή που θα μπορούσε να έχει χτίσει μια νέα, καθαρή βιομηχανία γύρω από τον ίδιο πόρο.
 
*Πηγές: επίσημα στοιχεία ΔΕΗ/ΕΕ, δημοσιεύματα Ιουνίου 2026 (ΤΑ ΝΕΑ, Kozani Life, Efkozani, Ellinika Hoaxes), εκθέσεις Τζεφέρη για χρήσεις μη-καύσεων λιγνίτη, κοινοβουλευτική ερώτηση Ιουνίου 2026.*
 
Πηγές:
iEnergeia.gr, "Τέλος εποχής στα ορυχεία λιγνίτη της ΔΕΗ στη Μαυροπηγή Κοζάνης" (αντικαθιστά το μη διαθέσιμο - tanea.gr σύνδεσμ)
Χρήστος Γ. Μαλτέζος (ΕΛΙΣΜΕ), "Ενέργεια και Μεταλιγνιτική Εποχή.pdf" 



Share
Posted by ΘΑΝΟΣ ΚΟΥΚ at 7:00 μ.μ.
Κατηγορία Θέματος , , , ,

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Εγγραφή σε: Σχόλια ανάρτησης (Atom)

Λίγες οδηγίες πριν επισκεφθείτε το ιστολόγιό μας (Για νέους επισκέπτες)

1. Στην στήλη αριστερά βλέπετε τις αναρτήσεις του ιστολογίου μας τις οποίες μπορείτε ελεύθερα να σχολιάσετε επωνύμως, ανωνύμως ή με ψευδώνυμο, πατώντας απλά την λέξη κάτω από την ανάρτηση που γραφει "σχόλια" ή "δημοσίευση σχολίου" (σας προτείνω να διαβάσετε με προσοχή τις οδηγίες που θα βρείτε πάνω από την φόρμα που θα ανοίξει ώστε να γραψετε το σχόλιό σας). Επίσης μπορείτε να στείλετε σε φίλους σας την συγκεκριμένη ανάρτηση που θέλετε απλά πατώντας τον φάκελλο που βλέπετε στο κάτω μέρος της ανάρτησης. Θα ανοίξει μια φόρμα στην οποία μπορείτε να γράψετε το email του φίλου σας, ενώ αν έχετε προφίλ στο Facebook ή στο Twitter μπορείτε με τα εικονίδια που θα βρείτε στο τέλος της ανάρτησης να την μοιραστείτε με τους φίλους σας.

2. Στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας μπορείτε να βρείτε το πλαίσιο στο οποίο βάζοντας το email σας και πατώντας την λέξη Submit θα ενημερώνεστε αυτόματα για τις τελευταίες αναρτήσεις του ιστολογίου μας.

3. Αν έχετε λογαριασμό στο Twitter σας δινεται η δυνατότητα να μας κάνετε follow και να παρακολουθείτε το ιστολόγιό μας από εκεί. Θα βρείτε το σχετικό εικονίδιο του Twitter κάτω από τα πλαίσια του Google Friend Connect, στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας.

4. Μπορείτε να ενημερωθείτε από την δεξιά στήλη του ιστολογίου μας με τα διάφορα gadgets για τον καιρό, να δείτε ανακοινώσεις, στατιστικά, ειδήσεις και λόγια ή κείμενα που δείχνουν τις αρχές και τα πιστεύω του ιστολογίου μας. Επίσης μπορείτε να κάνετε αναζήτηση βάζοντας μια λέξη στο πλαίσιο της Αναζήτησης (κάτω από τους αναγνώστες μας). Πατώντας την λέξη Αναζήτηση θα εμφανιστούν σχετικές αναρτήσεις μας πάνω από τον χώρο των αναρτήσεων. Παράλληλα μπορείτε να δείτε τις αναρτήσεις του τρέχοντος μήνα αλλά και να επιλέξετε κάποια συγκεκριμένη κατηγορία αναρτήσεων από την σχετική στήλη δεξιά.

5. Μπορείτε ακόμα να αφήσετε το μήνυμά σας στο μικρό τσατάκι του blog μας στην δεξιά στήλη γράφοντας απλά το όνομά σας ή κάποιο ψευδώνυμο στην θέση "όνομα" (name) και το μήνυμά σας στην θέση "Μήνυμα" (Message).

6. Επίσης μπορείτε να μας στείλετε ηλεκτρονικό μήνυμα στην διεύθυνσή μας koukthanos@gmail.com με όποιο περιεχόμενο επιθυμείτε. Αν είναι σε προσωπικό επίπεδο θα λάβετε πολύ σύντομα απάντησή μας.

7. Τέλος μπορείτε να βρείτε στην δεξιά στήλη του ιστολογίου μας τα φιλικά μας ιστολόγια, τα ιστολόγια που παρακολουθούμε αλλά και πολλούς ενδιαφέροντες συνδέσμους.

Να σας υπενθυμίσουμε ότι παρακάτω μπορείτε να βρείτε χρήσιμες οδηγίες για την κατασκευή των αναρτήσεών μας αλλά και στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας ότι έχει σχέση με δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα.

ΣΑΣ ΕΥΧΟΜΑΣΤΕ ΚΑΛΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ

Χρήσιμες οδηγίες για τις αναρτήσεις μας.

1. Στις αναρτήσεις μας μπαίνει ΠΑΝΤΑ η πηγή σε οποιαδήποτε ανάρτηση ή μερος αναρτησης που προέρχεται απο άλλο ιστολόγιο. Αν δεν προέρχεται από κάποιο άλλο ιστολόγιο και προέρχεται από φίλο αναγνώστη ή επώνυμο ή άνωνυμο συγγραφέα, υπάρχει ΠΑΝΤΑ σε εμφανες σημείο το ονομά του ή αναφέρεται ότι προέρχεται από ανώνυμο αναγνώστη μας.

2. Για όλες τις υπόλοιπες αναρτήσεις που δεν έχουν υπογραφή ΙΣΧΥΕΙ η αυτόματη υπογραφή της ανάρτησης. Ετσι όταν δεν βλέπετε καμιά πηγή ή αναφορά σε ανωνυμο ή επώνυμο συντάκτη να θεωρείτε ΩΣ ΑΥΣΤΗΡΟ ΚΑΝΟΝΑ ότι ισχύει η αυτόματη υπογραφή του αναρτήσαντα.

3. Οταν βλέπετε ανάρτηση με πηγή ή και επώνυμο ή ανώνυμο συντάκτη αλλά στη συνέχεια υπάρχει και ΣΧΟΛΙΟ, τότε αυτό είναι ΚΑΙ ΠΑΛΙ του αναρτήσαντα δηλαδή είναι σχόλιο που προέρχεται από το ιστολόγιό μας.

Σημείωση: Να σημειώσουμε ότι εκτός των αναρτήσεων που υπογράφει ο διαχειριστής μας, όλες οι άλλες απόψεις που αναφέρονται σε αυτές ανήκουν αποκλειστικά στους συντάκτες των άρθρων. Τέλος άλλες πληροφορίες για δημοσιεύσεις και πνευματικά δικαιώματα μπορείτε να βρείτε στην κάτω μπάρα του ιστολογίου μας.