Toυ Βασίλειου Ευσταθίου, Δρ. Φυσικού, πτ. ΕΚΠΑ Κ.Θεολογίας
7. Σώμα και μεταμοσχεύσεις στο χριστιανικό πνεύμα.
Θα ολοκληρώσουμε με αναφορά στο τέλος στην πίστη στο Θεό. Αυτός που πιστεύει στο Θεό, μπορεί να δει το σώμα του με τα όργανά του ως δώρο του Θεού ώστε με αυτά να ζήσει τούτον το βίο για τη σωτηρία της ψυχής του, αντιλαμβανόμενος και χρησιμοποιώντας το σώμα, ως σπίτι αυτής. Έτσι ο Θεός δεν μας έδωσε τα σωματικά μας όργανα, ούτε για να τα δωρίζουμε σε άλλον, αλλά και ούτε για να τα αντικαθιστούμε ζητώντας άλλα από άλλον. Το σώμα δεν είναι όπως τα υπάρχοντά μας, που μπορούμε να τα δανείζουμε ή να τα δωρίζουμε σε όποιον θέλουμε, και αυτό μάλιστα μας προτρέπει να κάνουμε το πνεύμα του Χριστιανισμού, δηλαδή να δίνουμε σε όποιον έχει ανάγκη, τασσόμενο υπέρ της κοινοκτημοσύνης ως ένα ιδανικό που καλό είναι να το επιδιώκουμε.
Το σώμα μας είναι το αναγκαίο για να μπορούμε να παραμένουμε όσο μας δίνεται χρόνος στην παρούσα ζωή και δεν μπορεί να δωρηθεί ή να δανειστεί (αν δώσουμε ένα όργανο δεν μπορούμε να το ξαναπάρουμε πίσω, ούτε αναπληρώνεται από άλλο, καθώς και η αξία του δεν μπορεί να αποδοθεί από οτιδήποτε άλλο, ενώ την ίδια στιγμή δεν μπορούμε να γνωρίζουμε με βεβαιότητα ότι θα βοηθήσει εκείνον που θα το λάβει), αν και θα μπορούσε να εξαιρεθεί η περίπτωση δωρεάς ενός εκ των διπλών οργάνων, η οποία, αν και προκαλείται κενό που δεν μπορεί να αναπληρωθεί, ωστόσο αυτό συμβαίνει στο ένα από τα δύο όργανα που δωρίζονται, και έτσι δεν εμποδίζεται ο δότης να συνεχίσει τη ζωή του. Είναι σαν την περίπτωση της δωρεάς του ενός από τους δύο χιτώνες που μας ανήκουν, ή κάποιων από τα τρόφιμα που έχουμε, σε εκείνον που δεν έχει, την οποία μας προτρέπει να κάνουμε το Ευαγγέλιο (‘αποκριθείς δε λέγει αυτοίς· ο έχων δύο χιτώνας μεταδότω τω μη έχοντι, και ο έχων βρώματα ομοίως ποιείτω’, Λκ. 3,11).
Αξίζει να σημειώσουμε εδώ ότι δεν γίνεται προτροπή να δώσουμε το χιτώνα μας, αν έχουμε μόνο ένα, τον οποίο τότε αν τον δίναμε θα μέναμε γυμνοί και εκτεθειμένοι στις καιρικές συνθήκες. Έτσι και αν δώσουμε όργανα που είναι μονά, δεν έχουμε δυνατότητα να ζήσουμε περισσότερο. Βέβαια δεν σημαίνει ότι όπως οφείλουμε να δίνουμε τα πέρα των απολύτων αναγκαίων υπαρχόντων μας στους φτωχούς, αν θέλουμε να τηρούμε τις ευαγγελικές εντολές, το ίδιο είμαστε υποχρεωμένοι να δίνουμε και τα διπλά όργανά μας σε κάποιον ασθενή, καθώς το όργανο δεν είναι ρούχο να το φοράει τη μια μέρα ο ένας, και την άλλη μέρα ο άλλος.
Ο Χριστιανός στην πορεία του προς την σωτηρία και τον αγιασμό φέρει μαζί του και απαραιτήτως και το σώμα του, και προχωράει συνεργαζόμενος με αυτό. Το να δώσει ένα μέλος του σώματος του δημιουργεί το ερώτημα ποια θα είναι η κατάληξη αυτού του μέλους, που εξαρτάται από την πνευματική κατάσταση και τον ηθικό τρόπο ζωής του λήπτη. Λέει ο Απόστολος Παύλος δεν μπορώ να πάρω το μέλος του σώματος που είναι ναός του Αγίου Πνεύματος και να το κάνω μέλος μιας πόρνης (‘ουκ οίδατε ότι τα σώματα υμών μέλη Χριστού εστιν; άρας ουν τα μέλη του Χριστού ποιήσω πόρνης μέλη; μη γένοιτο΄, Ά Κορ. 6,15).
Πως λοιπόν υπό αυτό το πρίσμα, εμείς θα μπορούσαμε να γίνουμε δότες, χωρίς καν να γνωρίζουμε ποιος μπορεί να είναι ο λήπτης; Bέβαια από την άλλη πλευρά, το να γίνουμε λήπτες δεν φαίνεται να δημιουργεί τόσους δισταγμούς, καθώς οποιαδήποτε και να είναι η πνευματική κατάσταση του δότη, με τον καλό αγώνα μας θα μπορούσαμε να θεραπεύσουμε πνευματικά το μέλος αν έπασχε. Ωστόσο και το να γίνουμε λήπτες προξενεί πνευματικά δισταγμούς, γιατί κατά τον αγιογραφικό λόγο, είναι καλύτερα να δίνεις, παρά να παίρνεις.(‘μακάριόν εστι μάλλον διδόναι ή λαμβάνειν’, Πρ. 20, 35)
Το να είναι ένας λήπτης του οργάνου που κάποιος άλλος το έδωσε ενώ ήταν εν ζωή ακόμα, παύοντας να ζει όταν έδινε το όργανο, αφού χωρίς αυτό δεν θα μπορούσε να ζήσει περισσότερο, δημιουργεί ένα ανεξόφλητο χρέος μας απέναντι στο δότη, που δεν το μειώνει αυτό το χρέος το γεγονός ότι μπορεί να μην τον γνωρίζει ποιος είναι. Γι αυτό και θα πρέπει να τον ευχαριστεί σε κάθε του αναπνοή σε όλη του την υπόλοιπη ζωή. Πολύ περισσότερο μάλιστα εφόσον ο ευεργέτης του μπορεί να έγινε δότης παρά την θέλησή του, αδίκως, κατά ‘εικαζόμενη συναίνεση’, ή με άλλα λόγια ψευδο-συναίνεση, και όχι με δική του πραγματική συγκατάθεση.
Το πιο σημαντικό από όλα όμως είναι ότι η σχετική με το ανιδιοτελές κίνητρο, βάση του οποίου υποστηρίζονται οι μεταμοσχεύσεις, ευαγγελική εντολή για συμπαράσταση στον συνάνθρωπο κατά τις δυνατότητες που έχει ο καθένας να το κάνει, δεν είναι αυτή που προέχει, αλλά αυτή είναι η εντολή για αγάπη αφιερωτική και λατρευτική προς το Θεό, με όλη την ύπαρξή μας και με κάθε δύναμή μας, η οποία είχε δοθεί ήδη από τον καιρό του Μωυσέως, ως η πρώτη από τις δέκα εντολές που παρέλαβε από τον ίδιο το Θεό στο όρος Σινά, και η οποία βέβαια ακολουθείται αμέσως από την εντολή για αγάπη προς τον συνάνθρωπο («αγαπήσεις Κύριον τον Θεόν σου εξ όλης της καρδίας σου και εξ όλης της ψυχής σου και εξ όλης της ισχύος σου και εξ όλης της διανοίας σου, και τον πλησίον σου ως σεαυτόν», Λκ. 27-28, και Δτ. 6, 5, Λευ. 19,18).
Οπωσδήποτε η εντολή της αγάπης προς τον συνάνθρωπο δεν μπορεί να διαχωριστεί από την εντολή της αγάπης προς το Θεό και είναι αναγκαίο να τηρούνται και οι δύο, οι οποίες και περικλείουν όλες τις υπόλοιπες θείες εντολές, ωστόσο συγκεκριμένα ως προς την εφαρμογή της δεύτερης εντολής με την άσκηση φιλανθρωπίας στους φτωχούς δίνοντάς τους ο καθένας από τα υλικά του αγαθά, ο Κύριος την τοποθετεί σαφώς να έπεται της εκδήλωσης της αγάπης και της λατρείας στο Πρόσωπό Του, όπως μαρτυρεί το συμβάν της μυρώσεώς Του από την Μαρία (« είπεν ουν ο Ιησούς· άφες αυτήν, εις την ημέραν του ενταφιασμού μου τετήρηκεν αυτό. τους πτωχούς γαρ πάντοτε έχετε μεθ' εαυτών, εμέ δε ου πάντοτε έχετε», Ιω. 12, 7-8). Κατά συνέπεια, καθώς το σώμα μας είναι προορισμένο να γίνει δοχείο της θείας Χάρης και ναός του Αγίου Πνεύματος («ή ουκ οίδατε ότι το σώμα υμών ναός του εν υμίν Αγίου Πνεύματός εστιν, ου έχετε από Θεού, και ουκ εστέ εαυτών;», Α΄ Κορ. 6, 19) και άρα τόπος αφιερωμένος στην λατρεία του Θεού («δοξάσατε δη τον Θεόν εν τω σώματι υμών και εν τω πνεύματι υμών, άτινά εστι του Θεού», Α΄ Κορ. 6, 20), το να διαφυλάττουμε το σώμα μας και να μετέχουμε με αυτό στην λατρεία του Θεού, αυτό προέχει από το να το καταστήσουμε αντικείμενο άσκησης φιλανθρωπίας προσφέροντάς τα όργανά του ως μοσχεύματα, εφόσον και οι μεταμοσχεύσεις μπορούν θεωρηθούν ως ένα είδος φιλανθρωπίας υλικών αγαθών, τοποθετώντας στη θέση των υλικών αγαθών το ίδιο το σώμα του ανθρώπου και στη θέση του συνάνθρωπου που ζητάει βοήθεια στην υλική ανάγκη του, τον ασθενή που ζητά να βρεθεί μόσχευμα. Γιατί όπως καταλαβαίνουμε δεν έχει κανείς μας το δικαίωμα να πάρει τους ναούς λατρείας του αληθινού Θεού και να τους χαρίσει στους άστεγους φτωχούς για να τους καταστήσουν τόπο διαμονή τους, αφού οι ναοί δεν είναι ιδιοκτησία κανενός μας. Και επομένως, καθώς η αληθινή και ζωντανή λατρεία του Θεού μπορεί να ανθήσει μόνο μέσα στους κόλπους της Ορθοδόξου Εκκλησίας που διασώζει την ορθή πίστη, μόνο εντός Αυτής ως πραγματικό μέλος της, είναι δυνατόν κανείς να αντιληφθεί την κεντρική θέση που κατέχει η λατρεία του Θεού, ψύχη τε και σώματι, χωρίς να την συγχέει ή και να την αντικαθιστά με οτιδήποτε, είτε αυτό είναι η φιλανθρωπία, είτε είναι ανθρωπιστικά και άλλα ρεύματα, και κάθε λογής φιλοσοφικά και ιδεολογικά οικοδομήματα και κοσμοθεωρίες, πράγμα που δεν μπόρεσαν να το πετύχουν όλες οι άλλες αυτοαποκαλούμενες Εκκλησίες και θρησκείες.
Στους χώρους που κυριαρχεί ο ανθρωπισμός, το ιδανικό της φιλανθρωπίας μάλλον οδηγεί στην αποδοχή των μεταμοσχεύσεων ως πράξη αλτρουισμού του δότη που σώζει τον λήπτη, όμως δεν αποκλείεται, λόγω φιλανθρωπίας και πάλι, και η απόρριψή τους ως πράξη που στρέφεται κατά του δότη, όταν μάλιστα ο σχετικός όρος που υιοθετείται του ‘εγκεφαλικά νεκρός’ είναι άκρως αμφιλεγόμενος επιστημονικά. Οι μεταμοσχεύσεις βέβαια είναι συμβατές με το υλιστικό πνεύμα που επικρατεί, προωθούμενες με την ‘εικαζόμενη συναίνεση’ που καταπατά το πρωταρχικό ανθρώπινο δικαίωμα ελευθερίας βούλησης, και υπηρετώντας την παράταση του παρόντος ανθρώπινου βίου, παρέχοντας έτσι την δυνατότητα επίγειων απολαύσεων για επιπρόσθετο χρονικό διάστημα.
Τέλος, ας παρατηρήσουμε εδώ το ερώτημα που μπορεί να δημιουργηθεί σε κάποιον, ότι αν και κατά κανόνα οι μεταμοσχεύσεις δεν μπορούν προφανώς να γίνουν αποδεκτές από την Ορθόδοξη πλευρά, ούτε και με το πρόσχημα της φιλανθρωπίας, ούτε και με άλλο κανένα τρόπο, μήπως όμως σε κάποιες κατ’ εξαίρεση σπάνιες περιπτώσεις, υπό κάποιες ιδιαίτερες συνθήκες, μεταξύ ανθρώπων που έχουν προσωπική σχέση δυνατής μεγάλης αγάπης, θα μπορούσαν να γίνουν αποδεκτές τότε; Θα απαντούσαμε ότι και πάλι νομίζουμε πως όχι, γιατί αν πράγματι δύο άνθρωποι αγαπούν πολύ ο ένας τον άλλο, προτιμούν να μην χωριστούν με το θάνατο του ενός και την παράταση ζωής του άλλου, αλλά να μείνουν μαζί, δεχόμενοι και οι δύο, υποψήφιος δότης και λήπτης, το επικείμενο θάνατο που αντιμετωπίζουν στο παρόν. Βέβαια σε μια τέτοια περίπτωση ισχύει το ακριβώς αντίθετο, όταν πρόκειται για μεταμόσχευση διπλού οργάνου, όπου ο δότης μπορεί να είναι υγιής και παραμένει στη ζωή μετά την δωρεά, οπότε μετά την μεταμόσχευση τα δύο αγαπημένα πρόσωπα, δότης και λήπτης, μπορούν να συνεχίζουν παραπέρα μαζί τον παρόν βίο.
8. Σωστή θεραπεία, ζωή και χαμόγελο.
Όταν υπάρξει κάποια βλάβη στα όργανα, που δεν λειτουργούν σωστά, το καλύτερο σε αυτήν την περίπτωση που μπορούμε να κάνουμε είναι χρησιμοποιώντας την πρόοδο της ιατρικής επιστήμης να τα γιατρέψουμε και να αποκαταστήσουμε την ορθή λειτουργία τους. Αν τελικά δεν τα καταφέρει η ιατρική να μας βοηθήσει, ας αναρωτηθούμε μήπως πρέπει να δεχτούμε αυτό που συμβαίνει ως ένα θέλημα του Θεού, που τα δημιούργησε και μας τα έδωσε αυτά, για εμάς, ο Οποίος οπωσδήποτε μας τα έδωσε για να εκπληρώσουν την αποστολή τους για ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, που άλλοτε είναι πιο μικρό, άλλοτε είναι πιο μεγάλο, πάντα όμως είναι περιορισμένο. Γιατί αν είναι έτσι εμείς, αφού κάναμε ότι είναι ανθρωπίνως δυνατό για θεραπεία με την ιατρική, από εκεί και πέρα δεν έχουμε πια παρά να σεβαστούμε το θέλημα του Θεού, έχοντάς του εμπιστοσύνη. Υπό αυτή την θεώρηση του θέματος, δεν έχει νόημα σε καμιά περίπτωση να επιδιώκουμε την εύρεση άλλων οργάνων για την αντικατάστασή τους, μπαίνοντας σε τέτοιες διαδικασίες ψυχοφθόρες και αγχωτικές, προκειμένου να πετύχουμε ωφελούμενοι από το θάνατο του άλλου, μια πρόσκαιρη παράταση ζωής, που όμως δεν βρίσκεται σε αυτή το αληθινό νόημα, αλλά αυτό βρίσκεται στην πνευματικότερη και ανώτερη αναζήτηση πέρα από τα όρια του παρόντος πρόσκαιρου βίου.
Και αν ακόμα ο δότης δεν στερείται της δυνατότητας να συνεχίσει να ζει, δηλαδή αν πρόκειται για όργανο που υπάρχει διπλό στον οργανισμό, ίσως καλύτερα και τότε να μη ζητάμε τη βοήθεια του άλλου, την οποία για να μας τη δώσει πρέπει να πληγώσει το σώμα του και να πλήξει την αρμονία του, την ομορφιά του (που η ομορφιά δεν είναι μόνο εξωτερική, αλλά βρίσκεται αυτή και στην δομή του σώματος εσωτερικά), αφού αφαιρεί το όργανό του (όπου κάθε όργανο με τη συγκεκριμένη σύστασή του, μορφολογία του και θέση του, επιτελεί κάποια συγκεκριμένη λειτουργία και αν αφαιρεθεί είναι αναντικατάστατο από τον οργανισμό). Και εις βάρος της αρμονίας και της ομορφιάς του σώματος οπωσδήποτε δεν είναι μόνο η αφαίρεση κάποιου οργάνου, αλλά και η λήψη του, αφού γεννήθηκε και αναπτύχθηκε σε άλλο σώμα, για να είναι εναρμονισμένο με αυτό.
Γι αυτό το λόγο και κάποιος θα πρέπει να το σκεφτεί καλά πριν θελήσει να κάνει μια δωρεά διπλού οργάνου, και αν είναι να την κάνει, μάλλον θα έπρεπε να την κάνει προς κάποιο που αγαπά πολύ χωρίς κανένα δισταγμό, ώστε να αποφευχθεί παν ενδεχόμενο να αλλάξει γνώμη στο μέλλον για το ότι έκανε την δωρεά αυτή. Πάντως αυτή, αν επιτευχθεί, είναι πράγματι δωρεά, γιατί γίνεται με την παρούσα συναίνεση του δότη, και όχι με συναίνεση εκ των προτέρων, που κανείς δεν ξέρει αν ισχύει πλέον, ή χωρίς πραγματική συναίνεση, αλλά με ‘εικαζόμενη’. Μπορούν από εκεί και πέρα όσοι θέλουν να προσφέρουν κάτι από το σώμα τους για να βοηθήσουν τον πλησίον τους, να το κάνουν και χωρίς να το ζημιώσουν, δίνοντας κάτι που μπορεί να αντικατασταθεί (αυτό συμβαίνει με την αιμοδοσία και με την μεταμόσχευση ιστών, όπως μυελού των οστών, αντί της μεταμόσχευσης των οργάνων).
Ο ρόλος της ιατρικής δεν είναι να βγάζει από τον ένα, τραυματίζοντας τον, που δεν το δικαιολογεί αυτό ούτε αν αυτός έχει εισέλθει στην διαδικασία του θανάτου, και να βάζει αυτή αυτό που του έβγαλε στον άλλο, πετώντας ότι δεν δουλεύει από αυτόν. Ο ρόλος της είναι να προσπαθεί να διορθώσει, να γιατρέψει, ότι πάσχει, ότι δεν δουλεύει, και αν δεν μπορεί να προσφέρει μια βοήθεια σε αυτό, τότε απλά συμπαραστέκεται στον πόνο, στην ταλαιπωρία και στην αγωνία του κάθε ασθενή με οποιοδήποτε τρόπο, κάνοντας την ζωή του πιο ανεκτή, πιο ανθρώπινη, πιο αισιόδοξη, κάνοντάς του λιγότερο τον πόνο και την θλίψη. Γιατί πολλοί άνθρωποι κατάφεραν να παρατείνουν την ζωή τους κάνοντας πετυχημένες μεταμοσχεύσεις, αυτό δεν σημαίνει όμως ότι κατάφεραν να ξαναβρούν και πάλι την ζωή τους όπως ήταν πριν, και ότι είχαν το χαμόγελο στα χείλη τους. Όμως αυτή τη ζωή με χαμόγελο είναι αυτό που χρειάζεται ο άνθρωπος, και μπορεί αυτήν να την έχει μόνο καταφέρνοντας την αληθινή υπέρβαση του θανάτου κοντά στο Χριστό.
Πηγές.
1. Αρχ.Αρσενίου Κατερέλου, Περί Μεταμοσχεύσεων.
2. Αγιορείτη Μοναχού Δαμασκηνού, Η Ορθόδοξη ανθρωπολογία και η ανθρωπολογία της Επιστήμης.
3. Αγιορείτη Μοναχού Ησαΐα, Μεταμοσχεύσεις-«Εγκεφαλικά νεκροί» δότες. Οι θέσεις των σύγχρονων αγίων γερόντων: Παισΐου, Πορφυρίου, Σωφρονίου.
4. Πρεσβυτέρου Ευθυμίου Μουζακίτη, Η παγίδα της δωρεάς των οργάνων και η αλήθεια της Εκκλησίας.
5. κ. Ιωάννη Καρδάση, Εκκλησία και Μεταμοσχεύσεις.
6. κ. Αθανάσιου Αβραμίδη, Ο λεγόμενος ‘εγκεφαλικός θάνατος’, είναι πραγματικός θάνατος;
7. κ. Εμμανουήλ Παναγόπουλου, ‘Eγκεφαλικός θάνατος’, η άλλη θέση.
8. κ. Αλκ. Κωστάκη, Ηθικά Προβλήμματα & Διλήμματα των Μεταμοσχεύσεων.
9. κ. K.Γ.Kαρακατσάνη, Μεταμοσχεύσεις ανθρώπινων οργάνων και ‘εγκεφαλικός θάνατος’.
10. Διακήρυξη επιστημόνων, Ο «εγκεφαλικός θάνατος» δεν είναι θάνατος, Παρακαταθήκη, αρ.45.
πηγή
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου