Toυ Βασίλειου Ευσταθίου, Δρ. Φυσικού, πτ. ΕΚΠΑ Κ.Θεολογίας
3. Ο θάνατος ιατρικώς και θρησκευτικώς.
Θα πρέπει να τονίσουμε εδώ ότι εκτός του ζητήματος που δημιουργείται με την υιοθέτηση του παραπλανητικού όρου ‘εγκεφαλικά νεκρός’ για ανθρώπους που ακόμα χτυπάει η καρδιά τους και αναπνέουν, έστω και με τεχνητά μέσα, οι οποίοι και να είναι ετοιμοθάνατοι, δεν έχουν όμως ακόμα πεθάνει, εκτός δηλαδή του ζητήματος της ορθής έγκυρης διάγνωσης για το αν πέθανε κάποιος ή ακόμα ζει, υπάρχει επίσης και το ζήτημα και του πότε ακριβώς επέρχεται ο θάνατος.
Θρησκευτικά αυτός ορίζεται ως ο χωρισμός της ψυχής από το σώμα, που οδηγεί στην νέκρωση του σώματος και τελικά στην αποσύνθεσή του. Την ακριβή στιγμή που συμβαίνει αυτό, η ιατρική δεν μπορεί να την γνωρίζει, αλλά μόνο μπορεί να ελέγξει αν κάποιος πέθανε ή ζει ακόμα, σύμφωνα με το δικό της πάντα ορισμό. Σημαίνει όμως αυτό ότι μπορεί για κάποιον άνθρωπο σε μια δεδομένη στιγμή, η διάγνωση για το αν ζει ή όχι να είναι διαφορετική σύμφωνα με τον ορισμό της θρησκείας και διαφορετική σύμφωνα με αυτόν της ιατρικής; Επειδή σύμφωνα με τον Χριστιανισμό το σώμα δεν μπορεί να ζει χωρίς την ψυχή, αποκλείεται, για κάποιον που η ιατρική δίνει διάγνωση ότι είναι ζωντανός, που εννοεί έτσι ότι το σώμα του είναι ζωντανό, να είναι νεκρός σύμφωνα με το Χριστιανισμό, αφού αν ζει το σώμα του, η ψυχή του είναι οπωσδήποτε μαζί με αυτό και άρα τότε αυτός βρίσκεται στη ζωή.
Υπάρχουν βέβαια σπάνιες περιπτώσεις εξαιρέσεων στην κοινή πραγματικότητα της νέκρωσης του σώματος με το χωρισμό της ψυχής από το σώμα, όπου μετά από θαυματουργική παρέμβαση του Θεού, κάποιοι άνθρωποι, αν και στην πραγματικότητα ήταν νεκροί, εννοώντας η ψυχή τους είχε εγκαταλείψει το σώμα τους και επομένως το σώμα τους θα έπρεπε να είναι νεκρό και ως νεκρό ακίνητο, το σώμα τους παρουσιάστηκε ζωντανό και κινούμενο από το Θεό για κάποιο λόγο (άλλοι νεκροί περπάτησαν, όπως έκανε ο Άγιος Διονύσιος ο Αρεοπαγίτης ενώ ήταν αποκεφαλισμένος, άλλοι κινήθηκαν, όπως παρουσιάστηκε ότι έκανε η Άγια Ευφημία μέσα στην λάρνακά της στην Δ’ Οικουμενική Σύνοδο, άλλοι μίλησαν, όπως έκανε η κόρη του Άγιου Σπυρίδωνα μέσα από τον τάφο της, όταν της ζήτησε ο πατέρας της να του απαντήσει).
Στην περίπτωση της διάγνωσης κατά την ιατρική ότι κάποιος είναι νεκρός, κατά τον κλασικό ορισμό, δηλαδή όταν δεν αναπνέει πλέον και έχει σταματήσει η καρδιά του, χωρίς να υπάρχει ελπίδα επαναφοράς, αν μάλιστα έχουν περάσει και τα απαραίτητα λεπτά σε αυτή την κατάσταση, ώστε να επιβεβαιωθεί οριστικά το γεγονός του θανάτου, αυτό δεν σημαίνει πάντα από την πλευρά της θρησκείας ότι ο άνθρωπος έχει ήδη πεθάνει, γιατί όπως είπαμε αυτή δέχεται ότι πεθαίνει ο άνθρωπος όταν χωρίζει η ψυχή από το σώμα του.
Έτσι ο άνθρωπος μπορεί να μην έχει καρδιακό παλμό και να μην αναπνέει, όμως για λίγο χρόνο μετά είναι δυνατόν η ψυχή του να μην έχει φύγει ακόμα από το σώμα του. Και δεν υπάρχει βέβαια καμιά περίπτωση να συμβαίνει κάτι τέτοιο, δηλαδή να έχει αποχωριστεί οριστικά η ψυχή του από το σώμα, όπως εξηγείται στα παραπάνω, όταν ο άνθρωπος, έστω και με μηχανική υποστήριξη, αναπνέει και έχει καρδιακό παλμό, όσο και ‘εγκεφαλικά νεκρό’ να τον αποκαλούν οι ιατροί, σύμφωνα με τον νέο παραπλανητικό ορισμό του θανάτου.
Αλλά αν όμως η ψυχή του ανθρώπου βρίσκεται ακόμα στο σώμα του, τουλάχιστον μέχρι να σταματήσει η αναπνοή του και η καρδιά του, χωρίς να γνωρίζουμε και για πόση ώρα ακόμα μετά είναι ενωμένη με αυτό, αποτελώντας ένα πραγματικό μυστήριο το όλο αυτό γεγονός, πως κάποιοι παραβλέποντας όλα αυτά που διδάσκει η θρησκευτική πίστη τολμούν άφοβα να επεμβαίνουν στο ανθρώπινο σώμα και να σταματούν και την καρδιά και την αναπνοή με τον τεχνητό ‘ιατρικό’ τρόπο που θέλουν, για να το οδηγήσουν στο θάνατο, παραβλέποντας τι συνέπειες μπορεί να έχει η επέμβασή τους στην ψυχή του ασθενή που πεθαίνει;
Βέβαια δεν είναι δικαιολογία για να κάνουν κάτι τέτοιο, το ότι οι ίδιοι μπορεί να μην ασπάζονται την θρησκευτική θέση στο ζήτημα, όπως για παράδειγμα αν δεν πιστεύουν καν στη ύπαρξη της ψυχής, γιατί εκτός του ότι δεν μπορούν να αποδείξουν κατί διαφορετικό, επίσης ο ασθενής μπορεί να πιστεύει και την ύπαρξη της ψυχής και ότι ο θάνατος είναι ο χωρισμός της από το σώμα, και αυτό και μόνο καθιστά υποχρέωσή τους να ενεργήσουν έτσι ώστε να του δείξουν το δέοντα σεβασμό με το καλύτερο τρόπο προς το πιστεύω του, όπως αρμόζει σε ιατρούς προς ασθενή. Επίσης ακόμα και μετά την παύση της καρδιάς και της αναπνοής του ανθρώπου, το σώμα του θα πρέπει να αντιμετωπίζεται με προσοχή και σεβασμό, γιατί εκτός του ότι δεν μπορούμε να γνωρίζουμε πότε ακριβώς αναχωρεί η ψυχή από το σώμα, που είναι ένα μυστήριο, όπως είπαμε, επιπλέον οι άνθρωποι σε όλη την ιστορία της ύπαρξής τους πάντα απόδιδαν τον σεβασμό στον νεκρό και τον περιποιούνταν, καθώς ο ίδιος δεν μπορεί πλέον να κάνει τίποτα για την φροντίδα των αναγκαίων του και είναι στα χέρια τους. Όποτε συνέβαιναν πράξεις αντίθετες σε αυτό από τους οποιουσδήποτε, αυτές τύχαιναν αποδοκιμασίας από τους πολλούς ως βέβηλες και ασεβείς. Κατά τον ίδιο τρόπο λοιπόν, πολύ περισσότερο δεν έχει και κανείς δικαίωμα να μετατρέψει το σώμα κάποιου, ακόμα κι αν είναι πια πράγματι νεκρό, είτε ολόκληρο, είτε κάποια μέλη του, σε αντικείμενο προς πώληση και εμπόριο.
Πίσω από το μυστήριο του θανάτου, όσο και να θέλουν κάποιοι να την παραβλέψουν, υπάρχει άλλη μια πολύ σημαντική πτυχή να εξετάσουμε αυτού του θέματος μας. Αν ο δότης ακόμα αναπνέει και χτυπάει η καρδιά του, μέχρι να σταματήσουν αυτά, όχι με απλή αποσύνδεση των μηχανημάτων τεχνητής υποστήριξης, αλλά με κατάλληλη ειδική τεχνητή επέμβαση των ιατρών προς επίτευξη του σκοπού τους, της λήψης δηλαδή των οργάνων του, τότε, ακόμα και αν η ζωή του ήταν καταδικασμένη να τελειώσει πολύ σύντομα, αν και γι αυτό ποτέ δεν μπορεί να είμαστε απόλυτα βέβαιοι, ακόμα κι αν είχε ακόμα μόνο λίγα δευτερόλεπτα ζωή, στην περίπτωση που οι γιατροί δεν επενέβαιναν, θα πρέπει να καταλάβουμε καλά ότι ακόμα και σε αυτή την περίπτωση και πάλι δεν έχουν το δικαίωμα αυτοί να επέμβουν στο θάνατό του. Ο λόγος γι αυτό είναι φυσικά ότι οι γιατροί δεν μπορούν να επεμβαίνουν τεχνητά στο θάνατο του ασθενούς και να σταματούν την καρδιά και την αναπνοή του, πέρα από το να αποσυνδέουν τα μηχανήματα υποστήριξης, όταν πέρα από ένα σημείο δεν βοηθάει η συνέχιση της υποστήριξης αυτής ή και αν δεν υπάρχει δυνατότητα για συνέχισή αυτής της υποστήριξης, όπως αν είναι πολυκαιρινή ή υπάρχει μεγάλο πλήθος ασθενών.
Μια επέμβαση στο θάνατο του ασθενή, πέρα από την περίπτωση που μόλις αναφέραμε, όχι μόνο ξεφεύγει από την δεοντολογία της ιατρικής, αλλά μπορεί ακόμα βάσιμα να κατηγορηθεί και ως φόνος. Επίσης ακόμα κι ο ασθενής-δότης να πρόκειται να πεθάνει από λεπτό σε λεπτό δεν συνιστά με κανένα τρόπο ελαφρυντικό αυτό για να επέμβουν στο θάνατό του και για τον παρακάτω λόγο. Όταν κάποιος άνθρωπος είναι ετοιμοθάνατος βιώνει όπως είναι κοινώς μαρτυρούμενο τις προθανάτιες εμπειρίες, ή τις επιθανάτιες εμπειρίες κατά την ώρα του θανάτου του, που είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με το μυστήριο του θανάτου του.
Σε αυτή την κατάσταση ο άνθρωπος φυσικά ζει ή περνάει σε μια μεταβατική κατάσταση, ωστόσο σε κάθε περίπτωση είναι ακόμα στο σώμα του και άρα ζει κάθε στιγμή, και μάλιστα μάλλον μπορεί να την βιώνει πολύ έντονα, είτε φαίνεται εξωτερικά, είτε όχι, και οπωσδήποτε αποτελεί αυτό πολύ σημαντικό κομμάτι της ζωή του, όπου ακόμα και σε μια στιγμή μπορεί να δέχεται μεγάλες αλλοιώσεις και εμπειρίες, με το χρόνο να μετράει και να βιώνεται διαφορετικά σε μια τέτοια κατάσταση (ως γνωστό και κατά την σύγχρονη επιστήμη ο χρόνος είναι σχετικό μέγεθος, και σε καμιά περίπτωση δεν είναι απόλυτος, οπότε και ένας άνθρωπος μπορεί να τον αντιλαμβάνεται πολύ διαφορετικά σε σχέση με έναν άλλο).
Υπό τέτοιες συνθήκες λοιπόν ο άνθρωπος προετοιμάζεται για το χωρισμό της ψυχής του από το σώμα, και μπορεί ακόμα και μέσα σε δευτερόλεπτα σύμφωνα με το δικό μας χρόνο να αλλάξει κατά πολύ ως άνθρωπος, και αυτό να τον βοηθήσει μπρος στο γεγονός του θανάτου που έρχεται αντιμέτωπος. Σε αυτή την αλλαγή θα μπορούσαν να είναι σημαντικές και εξωτερικές επιδράσεις, όπως ένα βίωμα αγάπης από τους γύρω μας, για παράδειγμα ένα άγγιγμα ή μια παρηγορητική κουβέντα, ακόμα και αν φαινομενικά δεν υπάρχει καμιά επαφή με το περιβάλλον.
Υπό αυτές τις συνθήκες αντιλαμβάνεται κανείς τι σημαίνει για κάποιον που ετοιμάζεται να αναχωρήσει από αυτή τη ζωή, αν αντί να αισθάνεται με τον οποιοδήποτε τρόπο την αγάπη των γύρω του, κάποιοι του δίνουν αναισθητικά και παυσίπονα και ετοιμάζονται, όχι απλά με αποσύνδεση, αλλά με βίαιο επεμβατικό τρόπο, να σταματήσουν την καρδιά του, δίνοντας αυτοί σημασία στον άλλο ασθενή που περιμένει να παραλάβει κάποιο όργανο, ο οποίος μπορεί να έχει ακόμα και μήνες ζωής, και μάλλον δεν έχει ανάγκη σε τέτοιο βαθμό που έχει ο άνθρωπος, που είναι στα πρόθυρα του θανάτου. Εκτός αν μπορούσαν να αποδείξουν το αντίθετο, που φυσικά κάτι τέτοιο δεν έχει γίνει και ούτε πρόκειται να γίνει, καθότι είναι αδύνατον να αποδειχθεί η μια ή η άλλη θέση ως θέμα στο οποίο η τοποθέτηση του καθενός εκπηγάζει από την πίστη του, που επομένως οι ιατροί δεν μπορούν το ρυθμίζουν ανάλογα με τις δικές τους τοποθετήσεις και πεποιθήσεις, αλλά αν μπορούν ανάλογα με αυτές των δύο ασθενών, δότη και λήπτη, και αν δεν μπορούν (και πώς είναι δυνατόν να μπορούν;), ας μένουν αμέτοχοι σε τέτοιες πρακτικές και να μην τις εφαρμόζουν.
Αλλά όλα αυτά μπορούν να συμβαίνουν, γιατί απλά ο άνθρωπος αυτός κάποτε συναίνεσε να γίνει δότης, το πιο πιθανό χωρίς να ξέρει τι σημαίνει αυτό και χωρίς να μπορεί να μάθει πέρα από ένα σημείο τι σημαίνει αυτό, όπως επίσης και μπορεί από τότε που συναίνεσε να άλλαξε γνώμη και να μην συμφωνεί πια με κάτι τέτοιο, τώρα μάλιστα που πλησιάζει και στο θάνατο. Όποια και να είναι η περίπτωση όμως, δεν μπορεί πια ακόμα και αν θα το ήθελε, να εκφράσει την άρνηση του τώρα. Βέβαια δεν αποκλείεται και να μην συναίνεσε ποτέ, και να εικάζεται αυτό με την συγκατάθεση άλλων, εφαρμόζοντας την ‘εικαζόμενη συναίνεση’, οπότε οι άλλοι αποφασίζουν, αντί γι αυτόν, την επέμβαση στο μυστήριο του θανάτου του.
συνεχίζεται
πηγή
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου