Δελτία Τύπου της ΝΙΚΗΣ για τις αναρτήσεις Μητσοτάκη και το μήνυμα Νατσιού για την Πεντηκοστή

Αθήνα, 31/5/2026  

 

Η Ελλάδα των αναρτήσεων Μητσοτάκη απέχει έτη φωτός από την καθημερινότητα των πολιτών 

 

Για ακόμη μία Κυριακή, ο κ. Μητσοτάκης επέλεξε να παρουσιάσει μια εικόνα ευημερίας, μεταρρυθμιστικής προόδου και κυβερνητικής επιτυχίας. Μόνο που έξω από τον κόσμο των αναρτήσεων και των επικοινωνιακών αφηγημάτων, οι πολίτες συνεχίζουν να έρχονται αντιμέτωποι με την ακρίβεια, την ανασφάλεια, τη συρρίκνωση του εισοδήματός τους και τη διαρκή υποβάθμιση της καθημερινότητάς τους.

 

Ο Πρωθυπουργός ξεκίνησε με ευχές προς τους υποψηφίους των Πανελλαδικών Εξετάσεων. Όμως η μεγαλύτερη αγωνία των νέων δεν είναι μόνο η εισαγωγή σε μια σχολή. Είναι αν θα μπορέσουν να βρουν αξιοπρεπή εργασία, αν θα καταφέρουν να αποκτήσουν δική τους κατοικία και αν θα έχουν λόγο να παραμείνουν στην πατρίδα μας αντί να αναζητήσουν προοπτικές στο εξωτερικό.

 

Αυτή ακριβώς η αγωνία συνδέεται με το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν σήμερα τα ελληνικά νοικοκυριά: την ακρίβεια.

 

Ο κ. Μητσοτάκης διαφημίζει και πάλι την παράταση της επιδότησης στο diesel, ομολογώντας πως δεν αποτελεί λύση αλλά απλά «μια μικρή ανάσα» στην αβίωτη καθημερινότητα της πλειονότητας των Ελλήνων. Είναι η πλήρης αποτυχία της οικονομικής πολιτικής του που απεικονίζεται στις τιμές των τροφίμων, στο κόστος ενέργειας, στη στεγαστική κρίση και στην κατάρρευση της αγοραστικής δύναμης των Ελλήνων.

 

Σε αυτό το φόντο πανηγυρίζει και για το αυξανόμενο ενδιαφέρον ξένων ενεργειακών κολοσσών. Η συμμετοχή της Chevron σε νέες έρευνες μπορεί να αποτελεί θετική εξέλιξη, δεν απαντά όμως στο βασικό ερώτημα, για το ποια είναι η εθνική στρατηγική ώστε οι ενεργειακοί πόροι της χώρας να υπηρετήσουν την ενεργειακή ασφάλεια και την οικονομική ευημερία των Ελλήνων και όχι απλώς τα επιχειρηματικά σχέδια πολυεθνικών εταιρειών.

 

Αντίστοιχα, πίσω από τα υψηλά ποσοστά απορρόφησης του Ταμείου Ανάκαμψης, παραμένει η πραγματικότητα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων που δυσκολεύονται να αποκτήσουν πρόσβαση στη χρηματοδότηση και να ανταποκριθούν στο αυξημένο κόστος λειτουργίας.

 

Στην Υγεία, ο πρωθυπουργός επιλέγει να προβάλλει τις ανακαινίσεις νοσοκομείων και νέων υποδομών. Οι πολίτες, όμως, γνωρίζουν ότι το πραγματικό πρόβλημα του ΕΣΥ παραμένει η υποστελέχωση, οι πολύμηνες αναμονές, η εξάντληση του προσωπικού και η δυσκολία πρόσβασης σε ποιοτικές υπηρεσίες υγείας, ιδιαίτερα στην περιφέρεια και τα νησιά.

 

Όσο για το «λιγότερο γραφειοκρατικό κράτος» που περιγράφει ο κ. Μητσοτάκης, οι πολίτες εξακολουθούν να έρχονται αντιμέτωποι με καθυστερήσεις στη Δικαιοσύνη, προβλήματα στις δημόσιες υπηρεσίες και ένα διοικητικό σύστημα που συχνά εξακολουθεί να ταλαιπωρεί αντί να εξυπηρετεί.

 

Ο πρωθυπουργός επιμένει να αναφέρεται σε μια Ελλάδα ευημερούντων αριθμών και επικοινωνιακών επιτυχιών. Οι πολίτες, όμως, δεν ζουν μέσα σε αναρτήσεις και παρουσιάσεις. Ζουν μέσα σε μια δύσκολη καθημερινότητα και σε αβεβαιότητα για το μέλλον, μια πραγματικότητα που δεν έχει καμία σχέση με τις αναρτήσεις Μητσοτάκη.

 

Μήνυμα Δ. Νατσιού για την Πεντηκοστή

 

«Μεγάλη γιορτή σήμερα, η Πεντηκοστή, η επιφοίτηση του Αγίου Πνεύματος. Γιορτάζουμε τα γενέθλια της εκκλησίας μας. Ευχόμαστε μια τέτοια επιφοίτηση, την Πεντηκοστή της, να ζήσει και η Ελλάδα μας και ο λαός μας.

 

Να φύγουν όλα τα σκοτάδια, να λάμψει και πάλι η ελευθερία, να λάμψει η δικαιοσύνη, να βρει ο Έλληνας πολίτης την αξιοπρέπειά του. Χρόνια πολλά σε όλους τους Έλληνες και τις Ελληνίδες, χρόνια πολλά στη Ρωμηοσύνη.»

Η ΠΟΛΗ ΤΩΝ ΟΝΕΙΡΩΝ ΜΑΣ

π. Ανανίας Κουστένης 

 

Ἐξεφωνήθη την 29η Μαΐου 2012
Ἱερὸς Ναὸς Ἁγίου Ἀνδρέου Πετραλώνων
πηγή

 

Καλησπέρα, παιδιά! Εὐχαριστοῦμε ποὺ ἦρθατε… Κι ἐγὼ σᾶς εὐχαριστῶ, σεβαστὲ καὶ ἀγαπημένε πατέρα Σιλουανέ, ποὺ εἶχατε τὴν ἔμπνευση κι ἀναλάβατε τὴν πρωτοβουλία καὶ ὀργανώσατε αὐτὴ τὴν ταπεινὴ ὁμιλία, μὲ ἀφορμὴ τὴν πολυπονεμένη ἐπέτειο τῆς ἁλώσεως το Βασιλευούσης τῶν Πόλεων, τῆς Πόλεως τῶν ὀνείρων μας, ὑπὸ τῶν Τούρκων. Ὅπως ἀντιλαμβάνεσθε ἀπὸ τὸ θέμα, δὲν θὰ μιλήσομε γιὰ τὸ παρελθόν. Ἔχομε μιλήσει πολλὲς φορές, μιλᾶνε ὅλοι, καὶ καλῶς. Ἐμεῖς θὰ πάρομε ἀφορμὴ ἀπὸ τὸ παρελθόν, γιὰ νὰ πᾶμε λίγο στὸ παρὸν καὶ περισσότερο στὸ μέλλον. Ὁ ἀείμνηστος καθηγητὴς τῆς Βυζαντινῆς Φιλολογίας Κωνσταντίνος Ἄμαντος ἔχει πει κάτι πολὺ ὡραῖο: «Γιὰ νὰ καταλάβουμε τὸ παρὸν καὶ νὰ διασφαλίσομε τὸ μέλλον, πρέπει νὰ πᾶμε στὸ παρελθόν.» Μεγάλες κουβέντες! Ὅπως καὶ οἱ δρομεῖς, ὅταν θέλουνε να τρέξουν, πᾶνε πίσω, πίσω, πίσω, παίρνουνε φόρα, καὶ τρέχουν. Καὶ τρέχουν!

 

Νὰ πᾶμε, λοιπόν, κι ἐμεῖς λίγο πίσω… Βρῆκα κάτι ὡραῖο! Βρῆκε ὁ Γέροντας ἐδῶ, στὸ ἴντερνετ, στὸ διαδίκτυο, ποὺ μιλάει γιὰ τὴ σημαία τῶν Τούρκων, τὴν ἡμισέληνο μὲ τὸ ἀστεράκι. Αὐτὸ εἶναι σύμβολο τῆς πόλεως τοῦ Βύζαντος. Ὁ Βύζας ἀπ’ τὰ Μέγαρα, ἔφτειαξε τὴν ἀποικία αὐτὴ κι ἔδωσε τὸ ὄνομά του, το 658 π.Χ.. Στὰ χρόνια τοῦ Μεγαλέξανδρου, ὁ πατέρας του Φίλιππος, 4ος αιώνας, ἐπεχείρησε μία ἐκστρατεία, ἑτοιμάζοντας τὸ δρόμο τοῦ γυιού του γιὰ τὴν Ἀνατολή, καὶ πολιορκούσε τὴν πόλη τῶν Βυζαντίων. Καὶ καθὼς ἦταν συννεφιά κι ἦταν καὶ νύχτα, ἔστειλε, θὰ λέγαμε, καταδρομεῖς νὰ καταλάβουν ἐξ ἀπήνης τὴν πόλη τοῦ Βύζαντος. Καὶ τὴν ὥρα ποὺ ἑτοιμαζόντουσαν, νὰ μποῦν ἀπ’ τὰ τείχη, βρῆκαν μία δίοδο, τί ἔγινε; Βγῆκε τὸ φεγγάρι. Ἕνα μισοφέγγαρο μὲ ἕνα ἀστέρι. Κι ἔγιναν ἀντιληπτοὶ καὶ ἐσώθη ἡ πόλις τοῦ Βυζαντίου ἀπὸ τοὺς Ἕλληνες. —Ἐμφύλιος! Ὁ ἐμφύλιος εἶναι τὸ χειρότερο κακό! Και τώρα ἐκεῖ πᾶμε.

 

Ήτανε σύμβολο ἀρχαῖο αὐτό, ἡ ἡμισέληνος μὲ τὸ ἀστέρι. Σύμβολο τῆς ἀρχαίας θεᾶς Ἑκάβης. Κι αὐτὸ τὸ θεώρησαν καλὸ σημάδι, τὴν ἡμισέληνο καὶ τὸ ἀστέρι, καὶ τὸ ἔκαναν σημαία τοῦ Βυζαντίου, τοῦ ἀρχαίου Βυζαντίου. Τὸ διετήρησε καὶ τὸ Βυζάντιο ὡς σύμβολο τῆς ἀρχαίας πόλεως, τὴν ὁποίαν ἀποκατέστησε. Κι ὅταν ἦλθε ὁ σουλτάνος, ὁ Μεχμὲτ ὁ Β’, πῆρε διάφορα σύμβολα τοῦ Βυζαντίου, Τί ἄλλο νὰ ἔπαιρνε; Δὲν ἔφερε τίποτα ἀπὸ τὴ Μογγολία. — καὶ μεταξὺ αὐτῶν πῆρε καὶ τὴν ἡμισέληνο μὲ τὸ ἀστέρι, τὸ σύμβολο τῆς Ἑκάβης καὶ τὸ σύμβολο τῶν Βυζαντίων. Εἶχαν κόψει καὶ νόμισμα, στὸ πάλαι ποτὲ Βυζάντιο, κι εἶναι αὐτὸ χάλκινο. Λέει Βυζαντίων ἐδῶ. Κι ἔχει τὴν ἡμισέληνο καὶ τ’ ἀστεράκι. Αὐτό! Οπότε, δικά μας πράγματα χρησιμοποίησε.

 

Καὶ γιατί ἔφερε ὁ Θεὸς τοὺς Τούρκους ἐδῶ; Τοὺς πῆρε ἀπὸ κεῖ πέρα, ἀπ τὴν ἡσυχία τους, τὴν ὁποία θυμοῦνται τώρα, πολλοὶ θυμοῦνται. Γι’ αὐτὸ καὶ τὰ τραγουδάκια τους εἶναι πολὺ νοσταλγικὰ γιὰ τὴν Ἀνατολή. Εἶναι Ἀνατολίτικα ἀκόμη κι οἱ ἀμανέδες προέρχονται ἀπ’ τὴ Βυζαντινή μουσική, βέβαια, —νοσταλγικά. Θέλουν τὴν πατρίδα τους. Θέλει ὁ καθένας τὸν τόπο που γεννήθηκε. Κι ἐδῶ ἦρθανε ως παιδαγωγοί. Ὡς παιδαγωγοί! Εἶν’ τὸ ραβδάκι τοῦ Θεοῦ. Ὅπως στὸν ἀρχαῖο Ἰσραήλ, ὁ Θεὸς ἔστελνε τοὺς Βαβυλωνίους καὶ ὅποιους ἄλλους, νὰ ἐπαναφέρουν τους Ἑβραίους στὸν ἀληθινὸ δρόμο, ὅταν ξέφευγαν, καὶ τους ἔστειλε καὶ στὴ Βαβυλώνιο αἰχμαλωσία 70 χρόνια, ἔτσι κι ἐδῶ, τὸ νέο Ἰσραὴλ τῆς Χάριτος. — Ὁ νέος Ἰσραὴλ τῆς Χάριτος εἶναι οἱ Χριστιανοὶ καὶ κυρίως οἱ Ἕλληνες Ὀρθόδοξοι. — Ὅταν, λοιπόν, τὸ παρακάναμε στὸ Βυζάντιο, ἀφήσαμε τὸ Εὐαγγέλιο… Γιατὶ ξέρετε τὸ Βυζάντιο στηριζόταν στὸ Εὐαγγέλιο! Εἶχε σοσιαλισμό. Ἀλλ’ ὄχι σοσιαλισμὸ αὐτοῦ τοῦ τύπου, πό ‘χουμε τώρα, καὶ κομμουνισμό, εἶχε σοσιαλισμὸ τοῦ Εὐαγγελίου. Τοῦ Εὐαγγελίου! Γι’ αὐτὸ καὶ βάστηξε 1123 ἔτη καὶ 18 ἡμέρες. Καμμιὰ ἄλλη πολυεθνικὴ αὐτοκρατορία, οὔτε ἡ Σοβιετικὴ Ἕνωση, οὔτε οἱ παλαιότερες, οὔτε τὸ Romanum Imperium βάστηξαν τόσο πολύ. Γιατί στηριζότανε στὸ Εὐαγγέλιο!

 

Τὸ λέει καὶ ὁ πάτερ Παΐσιος. Ἐὰν δὲν λυθεῖ μὲ τὸ Εὐαγγέλιο τὸ κοινωνικὸ πρόβλημα, θὰ λυθεῖ μὲ τὸ μαχαίρι. Ἀλλὰ τὸ μαχαίρι φέρνει μαχαίρι. «Μάχαιραν ἔδωκες, μάχαιραν θὰ λάβῃς. » Ἔπεσε τὸ Βυζάντιο ἀπὸ τὰς ἁμαρτίας τῶν Βυζαντινῶν. Σταμάτησαν νὰ ἀγαποῦν τὸν Χριστὸ καὶ νὰ ἀγαποῦν καὶ τὸν ἄνθρωπο. Νά το! Οἱ δύο ἐντολὲς τῆς Καινῆς Διαθήκης. «Ἀγαπήσεις Κύριον τὸν Θεόν σου καὶ τὸν πλησίον σου ὡς σεαυτόν. » Τό ‘ριξαν στὰ χρήματα, στὶς διχόνοιες, στὶς καλοπεράσεις, ταπεινώθηκαν, ζήτησαν καὶ βοήθεια ἀπ’ τὸν Πάπα, Φερράρα Φλωρεντία, πῆραν κι ἀπὸ κεῖ τὴν ντροπή, καὶ στὸ τέλος «ἦταν θέλημα Θεοῦ ἡ Πόλη νὰ τουρκέψει. » Κι ἦταν ἀναπότρεπτη ἡ Ἅλωση!

 

Διάβαζα χθὲς ἕνα βιβλιαράκι, ποὺ βρῆκα, γιὰ τὸν «Μαρμαρωμένο Βασιλιᾶ», δὲν τὸ ήξερα, «κι ὅσο ζῶ, τόσο μαθαίνω», ἔλεγε ὁ παπᾶς τῆς ἐνορίας μου, δάσκαλε καὶ πατέρες καὶ ἀδελφοί, ὅτι, ἐὰν δὲν ὑπῆρχε ὁ Κωνσταντῖνος Παλαιολόγος, τὸ Βυζάντιο θὰ ἔσβηνε άδοξα. Ἄδοξα! Ὁ Κωνσταντῖνος ἀποτελεῖ τὸ ἀποκορύφωμα τοῦ Βυζαντίου. Ἔδωσε ρέστα κι ἔπεσε καὶ πέθανε μαρτυρικῶς. Μαρτυρικῶς! Εἶναι «ὁ κόκκος του σίτου», ποὺ λέει στὸ Εὐαγγέλιο ὁ Χριστός, «ὁ ὁποῖος, ἐὰν δὲν πέσει στὴ γῆ, αὐτὸς μόνος μένει». Τό ‘πε γιὰ τὸν ἑαυτό του ὁ Χριστός, ἀλλά, καὶ τηρουμένων τῶν ἀναλογιῶν, ἐφαρμόζεται καὶ στὸν Παλαιολόγο καὶ σὲ κάθε ἥρωα καὶ μεγάλο. «Ἐὰν πέσει, ὅμως, στὴ γῆ, πολὺν καρπόν φέρει. » «Πολύν καρπόν φέρει!»

 

Ὁ Κωνσταντῖνος ἔπεσε ὑπὲρ πίστεως καὶ πατρίδος στὴν Πύλη τοῦ Ρωμανοῦ. Δὲν παρέδωκε τὴν Πόλη. Ἀργότερα, διαρκούσης τῆς μεγάλης Ἑλληνικῆς Ἐπαναστάσεως, ὁ Ἄγγλος ναύαρχος βρῆκε τὸν Κολοκοτρώνη -τὸν ἅγιο Κολοκοτρώνη!— στὸ Ἀνάπλι, καὶ τοῦ εἶπε: «Σὲ παρακαλῶ, κύριε Κολοκοτρώνη, νὰ τὰ βρεῖτε μὲ τοὺς Τούρκους.» —Ὅπως μᾶς λὲν καὶ τώρα. Καὶ τί τοῦ εἶπε ὁ Θοδωράκης; «Δὲν ἔχουμε νὰ βροῦμε τίποτα. Ὁ τελευταῖος βασιλιᾶς μας Κωνσταντῖνος Παλαιολόγος δὲν παρέδωκε τὴν Πόλη. Ἔπεσε μαχόμενος. Κι ὁ πόλεμος συνεχίζεται.» «Συνεχίζεται!» Και μόλις ἔπεσε ἡ Πόλις, ἑάλω ἡ Πόλις, ἄρχισε ἡ ἀντίστροφη μέτρηση. Μπήκαμε στὴ Μεγάλη Παρασκευὴ τοῦ Γένους, γιὰ νὰ φτάσουμε ξανὰ στὴν ἀνάσταση τῆς Ρωμανίας.

 

Ὁ Ὀδυσσέας Ελύτης, ὁ ἐθνικός μας ποιητής, ἔχει γράψει ἕνα ὡραῖο ποίημα καὶ τὸ ξέρετε. «Θάνατος καὶ Ἀνάστασις τοῦ Κωνσταντίνου Παλαιολόγου.» «Θάνατος καὶ Ἀνάστασις τοῦ Κωνσταντίνου Παλαιολόγου!» Ἔδωσε ρέστα ὁ Κωνσταντῖνος. Ἐπεσφραγίσθη ἡ χιλιόχρονη καὶ πλέον Ἀνατολικὴ Ρωμαϊκὴ Αὐτοκρατορία ἢ τὸ Βυζάντιον —ποὺ τὸ ὀνόμασαν τὸν 16ο αἰῶνα μὲ τὸν μαρτυρικό θάνατο τοῦ τελευταίου αὐτοκράτορος. Εἶναι μετὰ τὸν Μεγάλο Κωνσταντῖνο ὁ μεγαλύτερος καὶ ἐνδοξότερος. Ὁ τελευταῖος διάδοχός του. Κι ἔπεσε στὴ γῆ. Κι ἔφερε καρπὸν πολύν.

 

Ἡ Τουρκοκρατία ἦταν γιὰ μᾶς εὐλογία. Ὅπως καὶ ὁ θάνατος, μετὰ τὸ προπατορικὸ ἁμάρτημα, εἶναι εὐλογία. «Ἵνα μὴ τὸ κακὸν ἀθάνατον γένηται.» Διότι μέσα στὴν Τουρκοκρατία ἔχομε τὴ Φιλοκαλικὴ Ἀναγέννηση τοῦ Βυζαντίου. Τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ. 14ος αἰών. Καὶ τί ἔχουμε; Τί εἶναι τὸ δοῦλον Γένος, οἱ σκλάβοι Ἕλληνες κι οἱ ὑπόλοιποι Ὀρθόδοξοι; Τί εἶναι; Μὲς στὸ Χειμῶνα τῆς Τουρκιᾶς, τί εἶναι; Χελιδόνια σὲ Χειμῶνα! Χελιδόνια! Ἔχομε τέτοια ἄνθιση στὴν Τουρκοκρατία καὶ κυρίως πνευματική, ποὺ δὲν ὑπῆρξε ποτὲ ἄλλοτε. 35.000 εἶναι μόνο οἱ γνωστοί Νεομάρτυρες καὶ οἱ ἄγνωστοι ἀμέτρητοι. Ἀμέτρητοι! Τόσοι ὅσιοι πατέρες, ἥρωες, κλεφταρματωλοί, διδάσκαλοι τοῦ Γένους, τῶν ὁποίων τὰ δύο τρίτα ἦταν κληρικοί, κατ’ αὐτοὺς ποὺ ξέρουν. Κι ὄχι μόνο αὐτό, ἀλλὰ ἄνθισαν, ἀκόμη, καὶ τῶν Ἑλλήνων οἱ κοινότητες. Διαπρέψαμε στὸ ἐμπόριο, στὰ Γράμματα, στὸ ἕνα, στὸ ἄλλο. Ἄσε δὲ ποὺ πήγαμε καὶ στὴ Δύση.

 

Πήγαμε στη Δύση! Καὶ δώσαμε μία ἀνάσα στὸν Μεσαίωνα τῆς Δύσεως. Ἐκεῖ εἶναι ὁ Μεσαίων. Ἡ Ἀνατολὴ δὲν εἶχε Μεσαίωνα. Μᾶς κατηγοροῦν ἄδικα. Μία ἀνάσα! Πῆραν ἀνάσα οἱ κακόμοιροι αὐτοί. Λέει: «Πῆραν τὰ λείψανα. Πῆραν…» Εὐτυχῶς, ποὺ τὰ πήρανε. Γιατί; Να ‘χουν κι αὐτοὶ μιὰ παρηγοριά. Δὲν ἔχουν τὴν Ὀρθοδοξία.

 

Εἶναι πληγωμένη Χριστιανοσύνη, —ὅπως τοὺς ὀνομάζει ὁ ἅγιος Νεκτάριος. Ποιός ἄλλος; — οἱ Ρωμαιοκαθολικοί, οἱ Παπικοί-Λατίνοι. Ρωμαιοκαθολικοὶ προσιδιάζει στους Ὀρθοδόξους. Ἀλλὰ μᾶς τὰ κλέψανε. Πῆραν εἰκονίσματα. Πήρανε… Πήρανε… Κι αὐτὸ εἶναι μιὰ παρηγοριά. Διότι μπορεῖ να φταῖνε οἱ πρωταίτιοι ἐκεῖ πέρα, οἱ Πάπες κι οἱ υπόλοιποι, ἀλλὰ ὁ κοσμάκης, ὁ πολύς, δεν φταίει. Τὸν πῆραν στὸ λαιμό τους. Δεν φταίει. Γι’ αυτό, στὸ μέλλον, θὰ ἀποζημιωθοῦν κι αὐτοί. Θὰ ἀποζημιωθοῦν. Θὰ ἀποζημιωθοῦν. Θὰ τὸ δοῦμε, ὅμως, αυτό, στη συνέχεια.

 

Ὁ Κωνσταντῖνος Παλαιολόγος ἔπεσε ὑπὲρ πίστεως καὶ πατρίδος. Καὶ ἔφερε πολύν καρπόν. Καὶ φέρει ἀκόμα. Ἕνας θρῆνος τῆς ἁλώσεως, Ποντιακός, λέγει γιὰ τὴν Ἅλωση: «Μοιρολογοῦν τὰ ἐκκλησιᾶς, κλαίγνε τὰ μοναστήρια / κι ὁ Γιάννες ὁ Χρυσόστομον κλαίει, δερνοκοπιέται. » Καὶ τοῦ λέει ἡ μοῦσα: «Μὴν κλαῖς, μὴν κλαῖς, ἅη Γιάννε μου, καὶ δερνοκοπισκᾶσαι”». Κι ἐκεῖνος ἀπαντάει: «“Ἡ Ρωμανία πέρασεν, ἡ Ρωμανία ‘πάρθεν, ” Τελειώσαμε! Ὁ ἅη Γιάννης ἔπαιξε σπουδαῖο ρόλο, νὰ μείνει ελεύθερη ἡ Ἀνατολική Ρωμαϊκὴ Αὐτοκρατορία. Κι ἀπαντᾶ πάλι ὁ λαός: «Ἡ Ρωμανία κι ἂν πέρασεν, ἀνθεῖ καὶ φέρει κι ἄλλο.”» Ἄνθισε στὴν Τουρκοκρατία ἡ Ρωμανία. «“Καὶ φέρει κι ἄλλο!” Εἶναι καὶ Ἐνεστὼς καὶ Μέλλων. Ἐνεστώς μὲ σημασία Μέλλοντος. Πᾶνε κι αὐτὰ στὴ Γραμματικὴ καὶ στὸ Συντακτικό. — «“Ἀνθεῖ καὶ φέρει κι ἄλλο!”» Καὶ θὰ ξανανθίσει! Ὅπως τό ‘χουνε μεταγράψει διάφοροι ἄλλοι. «Θὰ ξανανθίσει!»

 

Πήραμε τὸν κανόνα μας. Οἱ Ἑβραῖοι τὸν πήρανε ἑβδομήντα χρόνια, στὴ Βαβυλώνιο αἰχμαλωσία. Ἐμεῖς, ὅμως, ὡς νέος Ἰσραὴλ τῆς χάριτος, θὰ παιδευτοῦμε ἑβδομηκοντάκις ἑπτά. Γιατὶ ἐκεῖνοι ξέραν λίγα κι ἐκεῖνος ποὺ ξέρει λίγα, παιδεύεται ὀλίγα. Ἐκεῖνος, ποὺ ξέρει πολλά, δαρήσεται πολλάς. Ὁπότε μᾶς ἔβαλε Κανόνα ὁ Χριστός,μᾶς ἔβαλε ἑβδομήντα ἑφτὰ φορὲς τὸ ἑφτά. Πολλαπλασιάστε, βγαίνει 539. Τὰ λέει ὁ πάτερ Παΐσιος. Νά, τὸ βιβλίο. Δὲν λέω τίποτα δικό μου. Ὄχι! Εἶναι ἐπίφοβο νὰ λέμε. Δὲν εἶμαι οὔτε ὑποφήτης ἐγὼ οὔτε προφήτης! Και ἄν προσθέσομε στὸ 1453 τὰ 539 χρόνια, ξέρετε πόσο βγαίνει; 1992. Τί ἔγινε τὸ 92; Ἄρχισε ὁ πόλεμος στὴ Βαλκανική, Μὰ αὐτὸ λέει κι ὁ πάτερ Παΐσιος. Γιὰ νὰ πάρουμε πάλι την Πόλη, τὴν Πόλη τῶν ὀνείρων μας, μ’ ὅλες τὶς ἔννοιες, τὸ πρᾶγμα θ ̓ ἀρχίσει ἀπὸ τὴ Βαλκανική. Θὰ προσπαθήσουν οἱ Εὐρωπαῖοι νὰ ὑποστηρίξουν τοὺς μουσουλμάνους τῆς Βαλκανικῆς. Βοσνία Ἐρζεγοβίνη, Κοσσυφοπέδιο κι ἄλλα. Καὶ τώρα ὅλο αὐτοὺς ὑποστηρίζουν οἱ Παπικοί, οἱ Λατῖνοι Χριστιανοὶ κι οἱ Προτεστάνται Χριστιανοί: Ἀμερικάνοι, Ἄγγλοι κλπ., Γερμανοί. Ὅλοι αὐτοὶ ὑποστηρίζουν τοὺς Τούρκους! Γιατί; Ἴδια γεύση εἶναι. Καὶ χειρότεροι εἶναι οἱ Ρωμαιοκαθολικοὶ καὶ οἱ Προτεστάνται καὶ ἀπὸ τοὺς Τούρκους, ἀκόμα.

 

Γι’ αὐτὸ κι ὁ Θεὸς προτίμησε, κατὰ τὸν πατρο-Κοσμᾶ καὶ κατὰ τὴν ἀδήριτη ἱστορία, νὰ δώσει Κανόνα στοὺς Ρωμιοὺς μὲ τοὺς Τούρκους. Μὲ τοὺς Τούρκους! Γι’ αὐτὸ καὶ ἔλεγαν στὰ χρόνια λίγο πρὸ τῆς ἁλώσεως, «Καλύτερα να δοῦμε σαρίκι Τούρκου στὴν Πόλη, παρὰ τὴν τιάρα» —τὸ επίσημο διάδημα— «τοῦ Πάπα. Ὄχι!» Καὶ τὸ λέει κι ὁ πατρο-Κοσμᾶς: «Εὐτυχῶς, ποὺ μᾶς ἔριξε ὁ Θεὸς στοὺς Τούρκους… » —Μᾶς ἔριξε! Τοὺς ἔφερε τοὺς κακόμοιρους ἀπὸ κεῖ πέρα, τοὺς ἔβαλε ἐδῶ… Ὄχι ὅτι δὲν φταίνε. Θὰ πληρώσουν κι αὐτοί. Γιατὶ ὁ Θεὸς δὲν εἶναι ἄδικος. — «… Καὶ δὲν μᾶς ἔριξε στὸν Πάπα! Διότι οἱ Τοῦρκοι», λέει, «θέλουν ἄσπρα.» —Ἄσπρα σημαίνει τὰ λεφτὰ ποὺ ἔχουντὸ ἄσπρο χρῶμα.— «Δῶσε στὸν Τοῦρκο ἄσπρα καὶ πάρε του τὴν ψυχή.» Ὁ πατρο-Κοσμᾶς! «Ἐνῷ οἱ ἄλλοι τί; Μᾶς παίρνουν καὶ τὰ ἄσπρα καὶ τὴν ψυχή! Τὴν πίστη! Τὴν πίστη!»

 

Τοὺς ἐνοχλεῖ τοὺς Δυτικοὺς ἡ Ὀρθόδοξη πίστη. Γι’ αὐτὸ ἔχουν βαλθεῖ, καὶ τώρα τελευταῖα μ’ ὅλα τὰ μέσα καὶ μ’ ὅλους τοὺς τρόπους, νὰ μᾶς βγάλουν τὴν πίστη. Νὰ μᾶς ἀλλάξουν τὸν Ἀνανία. Νὰ μᾶς πάρουν ἀπ’ τὴν Ὀρθοδοξία. Ἀπὸ τὴν Ἑλληνορθοδοξία. Τὴν Ἑλληνορθοδοξία! — Ἔχομε, ἀκόμα ἕνα τεταρτάκι, νὰ τελειώσομε. Ἀπλά, δέχτηκα σ’ αὐτὴ τὴν ἐκδήλωση νὰ πῶ δυὸ λογάκια, γιὰ νὰ τιμήσομε τὴν ἡμέρα καὶ νὰ ἐνισχύσομε τὸ φρόνημα τῶν Ἑλλήνων Ὀρθοδόξων καὶ κάθε ἀνθρωπάκου, γιατὶ ἔχει πολύ καταπέσει, δείχνοντας τὸ φωτεινὸ μέλλον. Λοιπόν. Θ’ ἀρχίσει, λοιπόν, τὸ κακὸ ἀπὸ τὴ Βοσνία-Ερζεγοβίνη. Τό ‘χει πεῖ κι ὁ πατρο-Κοσμᾶς. Ἄρχισε! Ἄρχισε! Πῆραν ἀπὸ τὴ Σερβία οἱ Φράγκοι, ὁ Πάπας καὶ οἱ Ἑβραῖοι μὴν ξεχνᾶμε τοὺς Ἑβραίους, γιατὶ αὐτοὶ σταύρωσαν τὸν Χριστό… Οἱ Ἑβραῖοι κι ὁ Πάπας! Ὁ Πόντιος Πιλᾶτος, ὁ Ἄννας κι ὁ Καϊάφας! — πῆραν τὸ Κοσσυφοπέδιο. Τί εἶναι τὸ Κοσσυφοπέδιο; Τὰ ἅγια τῶν ἁγίων τῶν Σέρβων. Μὴν ξεχνᾶμε τὴν περιλάλητη μάχη, τὸ 1387, τοῦ Κοσσυφοπεδίου. Ὅλα τὰ Βυζαντινὰ μνημεῖα… Βυζαντινὰ μνημεῖα! Οἱ Σέρβοι δικοί μας εἶναι. Δικοί μας εἶν’ οἱ Σέρβοι! Μὴν κοροϊδευόμαστε. — καὶ τὴν ἔδωσαν στοὺς μουσουλμάνους, στοὺς Ἀλβανούς, καὶ κάνουν τὰ πάντα. Ἔ, λοιπόν, ἀπὸ κεῖ θ’ ἀρχίσει.

 

Ἐν τῷ μεταξύ, ἔχω ἐδῶ ὅλα τὰ ἀποδεικτικά στοιχεία, δὲν θέλω νὰ σᾶς τὰ διαβάσω, δὲν θὰ σᾶς κουράσω. Τ’ ἀφήνω. Τα ‘χω ἔτσι. Γιὰ τὴν τιμὴ τῶν ὅπλων. Οἱ Τοῦρκοι θὰ δώσουν μιὰ ἀφορμὴ στοὺς Ρώσους, καὶ φοβᾶμαι πὼς εἶναι τὰ ἑξαμίλια, τὰ ἕξι ναυτικά μίλια, καὶ τὰ πετρέλαια τοῦ Αἰγαίου. Μὴν ξεχνᾶμε ὅτι μοῖρα τοῦ Ρωσικοῦ στόλου εἶναι στὴ Μεσόγειο. Στὴ Μεσόγειο! Μυστικά. Καὶ περιμένει νὰ κάνουν κάτι οἱ Τοῦρκοι καὶ οἱ φίλοι τους οἱ Ἑβραῖοι, παρότι φαίνεται ὅτι τά ‘χουν χαλάσει τελευταῖα, καὶ τί νὰ κάνει μετὰ ἡ Ρωσία; Νὰ κτυπήσει κατευθεῖαν τὴν Τουρκία! Ἐξ ὁλοκλήρου. Σὲ μιὰ βδομάδα θὰ τὴν ἔχει τελειώσει. Καταλαβαίνετε τί λέω; Σὲ μία ἑβδομάδα τὴν Τουρκία θὰ τὴν ἔχει τελειώσει! Γιατὶ ἔκαναν τόσες καταστροφές, τόσες δηώσεις, τόσοι ποταμοὶ αἱμάτων χύθηκαν ἐκ μέρους τῶν Τούρκων στοὺς Χριστιανοὺς καὶ μάλιστα τοὺς Ὀρθόδοξους Ρωμιούς. Μὴν ξεχνᾶμε τίποτα. Νὰ συγχωρᾶμε, ἀλλὰ νὰ μὴν ξεχνᾶμε. Θὰ τὰ πληρώσουν ὅλα! Καὶ τότε… Αὐτὰ ποὺ λέω δὲν τὰ λέει μόνο ὁ πάτερ Παΐσιος. Τὰ λέει ἡ ἐπιγραφή- προφητεία στὸν τάφο τοῦ Μεγάλου Κωνσταντίνου. Ὅλα! Γιὰ τὸ ξανθὸν Γένος, πρῶτον.

 

Δεύτερον, ὁ πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Ταράσιος, ὁ θεῖος τοῦ μεγάλου Φωτίου. Πέθανε τὸ 806. Πρωτοστάτησε στὴν Ἑβδόμη Οἰκουμενικὴ Σύνοδο. Μεγάλη μορφή. Μεγάλη προσωπικότης. Καὶ μεγάλη ἁγιότης. Πήγαινε στὴν ἐκκλησία, ὅταν πιὰ γήρασε, μὲ μία μαγκουρίτσα, καὶ λειτουργοῦσε κάθε μέρα. Καὶ πέθανε λειτουργώντας. 25 Φεβρουαρίου γιορτάζει. Τὸ 806 ἐκοιμήθη. Κι αὐτὸς λέει τὰ ἴδια. Δὲν θὰ σᾶς τὰ διαβάσω, μὴ σᾶς κουράσω. Καὶ μάλιστα, τὸν ἀγαποῦσαν τόσο πολὺ οἱ Βυζαντινοί, πού, ἐνῷ πέθανε 18 Φεβρουαρίου τὸ 806, δὲν τὸν ἄφηναν νὰ τὸν θάψουν. Εφτά ἡμέρες, τὸ λέει τὸ Συναξάριο, τὸν εἴχανε ἄταφο! Δὲν ἔπαθε τίποτα, βέβαια. Ἦταν ἅγιος. Ἄταφο! Γιατί; Δὲν θέλαν νὰ χάσουν τὸν πατέρα τους. Καὶ τὸν κράταγαν. Ξέρετε τί θὰ πεῖ ἑφτὰ μέρες; Πόσοι, πολλὲς φορές, πᾶμε νὰ θάψουμε κάποιον δικό μας καὶ δὲν θέλομε νὰ τὸν θάψουμε; Πᾶμε, βουτᾶμε τὸ φέρετρο, βουτᾶμε τὸν ἴδιο, βουτᾶμε ὁ,τιδήποτε… Εφτὰ μέρες τὸν Ταράσιο! Θέλω νὰ σᾶς πῶ πόσο ἅγιος ἦτο. Καὶ τὸν ἔθαψαν στις 25 Φεβρουαρίου. Γι’ αὐτὸ γιορτάζει στις 25, ἐνῷ ἐκοιμήθη, ἅμα βροῦμε στὰ βιβλία, 18 Φεβρουαρίου.

 

Καὶ τρίτον, ἔχομε τὴ φοβερὴ προφητεία, πού ‘ναι ἡ μεγαλύτερη, ἑνὸς ἁγίου, που γιόρταζε χθές. Τοῦ ἁγίου Ἀνδρέου, τοῦ διὰ Χριστὸν Σαλοῦ. Ἔχει πολλὰ ἐδῶ ὁ ἅγιος Ἀνδρέας. Ἐδῶ λέει γιὰ ὅλα. Λέει γιὰ τὸν πόλεμο ποὺ θὰ γίνει, τὴν καταστροφὴ τοῦ Ἰσλάμ, ἐκ μέρους τῶν Ρώσων, καὶ μετὰ θὰ ἐπέμβουν οἱ προστάτες τοῦ Ἰσλάμ, οἱ Δυτικοί. ΝΑΤΟ, Ἀμερικάνοι, Πάπας, Εὐρώπη κι ὅποιοι ἄλλοι. Καὶ θὰ κτυπήσουν τους Ρώσους. Ἐκεῖ θὰ γίνει ὁ μεγάλος πόλεμος, ποὺ λέει κι ὁ πατρο-Κοσμᾶς. Καὶ θὰ χυθεῖ τόσο αἷμα, ποὺ θὰ πλέει σ’ αὐτὸ τριχρονίτικο δαμάλι. Κι ὅσες ἀνομίες… Γιατὶ οἱ μεγαλύτεροι ἐχθροί, σᾶς εἶπα, τοῦ Βυζαντίου εἶναι τὸ Ἰσλὰμ καὶ περισσότερο οἱ Παπικοί. Τόσο μισος! Και πάντοτε…

 

Ὅταν ἔγινε ἡ Μικρασιατικὴ Ἐποποιΐα, ἐγὼ δὲν τὴ λέω Καταστροφή, ὁ Πάπας, ὁ τότε Πάπας, ἔστειλε συγχαρητήρια στὸν Κεμάλ Ἀτατούρκ, στὸν «πατέρα» τῶν Τούρκων, γιὰ τὴ νίκη του κατὰ τῶν Χριστιανῶν. Κατὰ τῶν Χριστιανῶν! Γι’ αὐτὸ λέει ὁ πατρο-Κοσμᾶς, νὰ καταρᾶσθε τὸν Πάπα. Οἱ ἅγιοι δὲν καταρῶνται. Ἀλλὰ αὐτὸ σημαίνει ὅτι ἔχει κάνει μεγάλο κακό. Κι ἔτσι θὰ ἡττηθοῦν ὅλοι αὐτοί, ἐκεῖ, στοῦ Βοσπόρου τὰ στενά. —«Μες στοῦ Βοσπόρου τὰ στενά.» Ποῦ ‘ν’ τὸ τραγουδάκι;— Βέβαια! Ἐκεῖ!

 

Καὶ θὰ πληρώσουν ὅλοι. Γιατὶ ἡ ἀδικία πονάει. Καὶ τοὺς ἀνθρωπάκηδες, ἐμᾶς, καὶ τοὺς ἁγίους καὶ τὸν Θεούλη. Πονάει ἡ ἀδικία! Γι’ αὐτὸ κι ἡ μάνα Του, ποὺ τὸν ἔβλεπε στὸν Σταυρό, τοῦ λέει, «Σφαγήν σου τὴν ἄδικον, Χριστέ, ἡ παρθένος βλέπουσα. » Πονάει! Ἔχει μέσα του τὸ αἴτημα τῆς δικαιοσύνης, ὡς δομικὸ στοιχεῖο τῆς προσωπικότητός του, κάθε ἄνθρωπος. Κάθε ἄνθρωπος! Και λέει στὴν Ἀποκάλυψη: «Οἱ μάρτυρες, ποὺ ἐδέχθηκαν τὸ θάνατο μὲ τὸν πέλεκυ καὶ μὲ τ’ ἄλλα βασανιστικὰ καὶ μαρτυρικὰ ὄργανα, κάτω ἀπ’ τὸ ὑπερουράνιο θυσιαστήριο τοῦ ἀρνίου, βοοῦν. Βοοῦν! Καὶ λένε: Πότε, Κύριε, θὰ λάβεις ἐκδίκησιν, γιὰ τὰ ἀδικοχυμένα αἵματά μας;» —Ἐκδίκηση δὲν εἶναι κακὴ λέξη. Παίρνεις το δίκαιο. Ἐκ καὶ δίκη. Δίκη εἶν ̓ ἀπ’ τὸ δείκνυμι. Δείχνει ἡ δίκη ποιός ἔχει τὴν ἀλήθεια μὲ τὸ μέρος του καὶ ἀπονέμεται. Ἀπονομή δικαιοσύνης δὲν λέμε; Ἀπονέμεται! Ἀπονέμεται!— Λοιπόν.

 

Καὶ σὰν τελειώσει αὐτὸς ὁ πόλεμος… Θὰ βαστήξει πολύ λίγο, οἱ Ἕλληνες δὲν θὰ λάβομε μέρος, προσέξτε το αὐτό. Δὲν θὰ λάβομε μέρος. Θὰ εἴμεθα θεαταί. Οἱ Ρῶσοι δὲν θὰ ἔλθουν, γιὰ νὰ βοηθήσουν τοὺς Ἕλληνες. Δὲν τό ‘καναν ποτέ! Ἔτσι. Ὄχι. Ἀλλὰ θὰ τοὺς χρησιμοποιήσει καὶ αὐτοὺς ὁ Θεός, ὅπως χρησιμοποίησε τοὺς Τούρκους καὶ γιὰ ἄλλο λόγο γιὰ νὰ ἀποτελέσουν οἱ Τοῦρκοι ραβδάκι Του— νὰ γίνει πάλι τὸ θέλημά Του. Ἦταν, τότε, θέλημα Θεοῦ ἡ Πόλη νὰ τουρκέψει, τώρα εἶναι θέλημα Θεοῦ ἡ Πόλη να ξετουρκέψει. Γιατὶ ἡ Πόλη ἦτο καὶ εἶναι καὶ θὰ εἶναι πάντοτε τῶν Ἑλλήνων. Ὁ Βύζας ἀπ’ τὰ Μέγαρα! Ὁ μαστὸς εἶναι ἀκριβῶς ἡ Ὀρθοδοξία! Ἡ Ἑλληνορθοδοξία!

 

Ποὺ θηλάζουμε ὅλοι ἀπὸ κεῖ. Ἀπὸ τὴ μάνα μας! Καὶ στὴ συνέχεια, ὁ Μέγας Κωνσταντῖνος ἔφτειαξε ἐπάνω τὸ Βυζάντιο. Ποὺ οἱ πατέρες ἔδωσαν στην Πόλη τ’ ὄνομά του. Κωνσταντινούπολη.

 

Ἔρχεται, λοιπόν, ἡ ὥρα τῆς ἐπανακτήσεως τῆς Βασιλευούσης. Λέει ὁ πατρο-Κοσμᾶς. «Πρῶτα θὰ ἔλθει ἕνα ψευτο-Ρωμέϊκο. » Κι ἦλθε, ἀπ’ τὰ 1829, μὲ τὴν ἀπελευθέρωση τῆς πατρίδος μας. Καὶ κυρίως ἦλθε μετὰ τὸ 1831. Μετὰ τὸν μαρτυρικὸ θάνατο τοῦ Καποδίστρια. Ἦλθε τὸ ψευτο-Ρωμέϊκο. Ἦλθαν, πάλι, ἐδῶ πέρα, οἱ φίλοι μας, ποὺ μᾶς ἀπελευθέρωσαν, μᾶς ἀπελευθέρωσαν ἀπὸ τοὺς Τούρκους, ἀλλὰ μᾶς ὑπέταξαν σὲ τρεῖς δυνάμεις καὶ μᾶς ἔχουν μέχρι σήμερα. Ὅλοι οἱ ἄρχοντες, ποὺ ἔχουμε, καὶ οἱ ἄλλοι, ἀλληθωρίζουν πρὸς τὴ Δύση. Ἐκτὸς ἐξαιρέσεων. Ἀλληθωρίζουν πρὸς τὰ κεῖ. «Καὶ μετὰ ἕνα χαρτοβασίλειο.» Σήμερα τὸ καταλαβαίνουμε τὸ «χαρτοβασίλειο.» Εἶν’ ὁ μαρξισμός. Στὴν Ἑλλάδα ἔχουμε μαρξισμό. Ἀπ’ το ‘81. Ἔχουμε μαρξισμό! Καὶ πᾶμε πάλι γιὰ μαρξισμό. Τὸν εἴδαμε τὸν μαρξισμὸ καὶ πᾶμε πάλι γιὰ μαρξισμό. Ὁ πατήρ Παΐσιος, διάβαζα τὸ μεσημέρι, δὲν τὸ ἤξερα, ὅταν τὸν ρώταγαν τί θὰ ψηφίσουμε στὶς ἐκλογές, «Θὰ ψηφίσετε ἀνθρώπους ποὺ ἀγαπᾶνε τὸν Θεὸ καὶ τὴν πατρίδα.» Δὲν έλεγε κάτι συγκεκριμένο. «Ἀνθρώπους ποὺ ἀγαπᾶνε τὸν Θεὸ καὶ τὴν πατρίδα. Ἀνθρώπους ποὺ δὲν ἀγαπᾶνε τὸν Θεὸ καὶ δὲν ἀγαπᾶνε τὴν πατρίδα, ὄχι!» Ἀπευθύνεται σὲ Ὀρθόδοξους ὁ Γέροντας. Εντάξει; Γιὰ νὰ μὴν μπερδευόμαστε. Ἀπευθύνεται σὲ Ὀρθόδοξους!

 

Νὰ ἐπανέλθω καὶ νὰ κλείσω… «Καὶ τότε, καθὼς θὰ τελειώσει ὁ μεγάλος πόλεμος στὴν Κωνσταντινούπολη, ἄγγελος Κυρίου θὰ ἀναστήσει τὸν ἅγιο βασιλιά μας.»

 

Γιὰ τὸν ὁποῖο μιλάει ξέρετε ποιός; Ὁ Εὐαγγελιστὴς Ἰωάννης στὴν Ἀποκάλυψη. Κεφάλαιο 19. Δὲν τό ‘φερα νὰ τὸ διαβάσω, γιὰ νὰ μὴ σᾶς κουράζω. Λέει γιὰ τὸν ἵππο τὸν λευκό, πάνω στὸν ὁποῖο κάθεται ἄνθρωπος· εἶναι δίκαιος, ἅγιος, ἀληθινός, κι ἔχει στὸ κεφάλι του ὅλα τὰ στέμματα. Διαβάστε το, ἅμα πᾶτε σπίτι σας. Ὁ ἵππος ὁ λευκός. Θα ‘ναι ὁ ἅγιος βασιλεὺς τῶν Ἑλλήνων. Ὁ Παλαιολόγος; Ὁ Βατάτζης; Κάποιος ἄλλος; Δὲν τὸ ξέρομε. Θὰ τὸ δοῦμε. Θὰ τὸ δοῦμε! Θὰ τὸ δοῦμε! Ὁ ἅγιος βασιλεὺς τῶν Ἑλλήνων! Καὶ θὰ γίνει καὶ κάτι ἄλλο, μοῦ διέφυγε, ἐμφύλιος μεταξύ τῶν Ἑλλήνων. Καὶ τότε, οἱ γενναῖοι Ἕλληνες Ορθόδοξοι, θὰ ἐξαφανίσουν ὅλα τὰ λαμόγια. Τὸ γράφει ὁ ἅγιος Ἀνδρέας. Δὲν εἶναι δικά μου. Δὲν εἶναι τίποτε δικό μου. Οὔτε κατηγορῶ κανένα. Οὔτε εἶμαι καλύτερος ἐγώ. Οὔτε εἶμαι ὁ πιὸ κατάλληλος, νὰ μιλήσω γιὰ τὴν Ἅλωση. Μιλάω ἔτσι, συγκινητικὰ καὶ τιμητικά.

 

«Καὶ ὕστερα, θὰ ἑνώσει ὅσους μείνουν ὁ ἅγιος αὐτὸς βασιλεύς, θὰ τὸν ἀναστήσει ἄγγελος Κυρίου! Μὲ τὴ σάλπιγγα. » Πεθαμένος θά ‘ναι! Καὶ θὰ τὸν ἀναστήσει! Γιατί; Μπορεῖ νὰ τὸ κάνει ὁ Θεός! Γιατί; Καὶ τὸν Ἠλία, γιατί τὸν κρατάει; Δὲν εἶναι γιὰ τὸν Θεὸ τίποτα δύσκολο. «Οὐκ ἀδυνατήσει πᾶν ῥῆμα. » Καὶ θὰ κυβερνήσει μερικές δεκάδες χρόνια, μὲ βάση τὸ Εὐαγγέλιο. Ὅπως στὸ Βυζάντιο. Τότε δὲν θὰ ὑπάρχει οὔτε ἀνομία οὔτε ἀδικία. Θ’ ἀφαιρέσει ὁ Θεὸς τὴν παλιανθρωπιὰ ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους, θ ̓ ἀφαιρέσει κι ἐκείνους, πού ‘τανε φορεῖς της. Ἄλλοι θὰ μετανοήσουν.

 

Ἀπὸ τοὺς Τούρκους τὸ ἕνα τρίτο θὰ σφαγεῖ. —Τὸ παρέλειψα κι αὐτό. Καὶ τί νὰ πρωτοπῶ; — Τὸ ἄλλο τρίτο θὰ γίνουν Ὀρθόδοξοι, καὶ εἶναι Ὀρθόδοξοι! Καὶ τώρα Κρυπτοχριστιανοὶ ξέρετε πόσοι ὑπάρχουν ἐκεῖ; Λένε πολλοί:

 

«Πῶς θὰ διοικήσουμε την Κωνσταντινούπολη;» «Βρέ, τὸ ἕνα τρίτο εἶναι Ἕλληνες Ὀρθόδοξοι, Κρυπτοχριστιανοί! Ἀμέσως, ἀμέσως, βγῆκαν οἱ ἄνθρωποι.» Βεβαίως! Εκεί θὰ εἶναι. Δικοί μας ἄνθρωποι εἶναι. Ξέρετε πόσοι δικοί μας ἄνθρωποι εἶναι στὴν Τουρκία; Πηγαίνετε στην Κωνσταντινούπολη καὶ προσέξτε πως σᾶς φέρεται ὁ κοσμάκης. Ὅσοι ἔχετε πάει, ἐγὼ δὲν ἔχω πάει, δὲν θέλω νὰ πάω. Ἀργότερα. Θὰ πᾶμε μὲ τὴ μάνα μου μαζί. Τοῦ λέει τοῦ Θεοῦ ἡ μάνα μου, «Κράτα με, νὰ πάρουμε τὴν Πόλη. Καὶ μετὰ κράτα με, νὰ τὴ χαροῦμε. Μὴ μὲ πάρεις ἀμέσως.» Καὶ μετὰ λέει καὶ τὸ ἄλλο ἀστεῖο, νὰ τελειώσουμε… Καὶ μετὰ λέει καὶ τὸ ἄλλο ἀστεῖο, «Ἔ, κι ἂν θές, κάνε μου καὶ μιὰ χάρη. Μὴ μὲ πεθαίνεις καθόλου. Νὰ μ’ ἀφήσεις νὰ πεθάνω ἐκείνη τη στιγμή, ποὺ θὰ γίνεται ἡ Δευτέρα Παρουσία. Μὴ μὲ πᾶς καὶ μὲ φέρεις. Εἶμαι καὶ γριά, νὰ σπάσω καὶ κανένα πόδι!» Χέ… χέ. . . χέ… Ἀστεῖα αὐτά. Μὴν τὸ πάρετε σοβαρά. Ἔ, λοιπόν.

 

«Καὶ ὅσοι μείνουν, τότε», λέει ὁ πατρο-Κοσμᾶς, «θὰ τρῶνε μὲ χρυσά κουτάλια. Καὶ θὰ συνυπάρξει ὁ λύκος μὲ τ’ ἀρνί. » Ἔτσι τελειώνει. «Καὶ θὰ ἑνώσει ὅλους.» Ὁπότε θὰ ἑνώσει καὶ τοὺς Εὐρωπαίους. Οἱ Εὐρωπαῖοι…! Μερικοὶ εἶναι πάρα πολύ καλοί. Καὶ τοὺς κοροϊδεύουμε τόσα χρόνια καὶ τοὺς τρῶμε καὶ τόσα λεφτά. Νὰ τὰ λέμε ὅλα, ἔ; Μᾶς τρῶνε κι αὐτοί, τρῶμε κι ἐμεῖς, ὅμως. Κάτσετε, παιδιά. Να ‘μαστε δίκαιοι. Τοὺς φάγαμε, τοὺς φάγαμε, ποιοὶ φάγαν, δὲν ξέρω, «ὅλοι μαζὶ τὰ φάγαμε».

 

Εἶναι ἀποίμαντοι. Εἶναι ὀρφανοί. Αὐτὸ ἔλεγε ὁ Γέροντας Πορφύριος τὸ ’81, τότε ποὺ ἔμπαινε ἡ Ἑλλὰς στην ΕΟΚ. Εἶχα πάει κεῖ πέρα. Λέω, «Γέροντα, τί λέτε;» Λέγαν διάφοροι ἐδῶ, καὶ οἱ νῦν κυβερνῶντες καὶ οἱ ὑπόλοιποι καὶ κάποιοι ἐκκλησιαστικοί, «ΕΟΚ και ΝΑΤΟ τὸ ἴδιο Συνδικάτο». Τοῦ λέω, «Τί λέτε σεῖς;» «Εγώ, παιδί μ’ λέω; Εἶναι καλὸ νὰ μπούμε στην Ενωμένη Εὐρώπη. Εἶναι καλό!» Μὲ τὰ ἴδια μου τ’ αὐτάκια! «Εἶναι καλό! Διότι καὶ λεφτὰ θὰ μᾶς δώσουν» —Ἂς μὴν ἦταν ἡ Εὐρώπη, «ὁ θεῖος ἀπ’ τὴν Ἀμέρικα». Καὶ ἡ Εὐρώπη Ἀμερικὴ εἶναι. Ὅταν ἔλθει τὸ πουγγί… Πόσα λεφτὰ δὲν πήραμε! Δὲν τ’ ἀξιοποιήσαμε καθόλου, τὰ περισσότερα. Πόσο καλύτερα θὰ μπορούσαμε νά ‘χαμε κάνει. Ἔχουν κι αὐτοὶ τὸ δίκιο τους. — «καὶ λεφτὰ θὰ μᾶς δώσουν καὶ τὰ σύνορά μας θὰ φυλάξουν.» —Ἂς μὴν ἤμαστε στὴν Ενωμένη Εὐρώπη, θὰ σᾶς ἔλεγα ‘γώ… Ὅλες οἱ ὀρδὲς αὐτὲς θά ‘χανε μπεῖ μέσα. Καὶ τώρα μπαίνουν, ἀλλὰ συναντᾶνε μπροστά τους τὴν Ενωμένη Εὐρώπη καὶ φοβοῦνται. Μαζεύονται. Εἴδατε πῶς εἶναι μαζεμένοι; Ἂν ἦταν ἀλλοιῶς, θὰ μᾶς ἔσφαζαν ὅλοι αὐτοί, ποὺ ἔχουμε δῶ πέρα. Εἶναι ἑκατομμύρια. Δεν εἶναι ἕνας καὶ δύο. Εἶναι ἑκατομμύρια! Εἶναι ἑκατομμύρια!

 

Κι ἔτσι, ὅσοι ἀπομείνουν ἀπ’ τοὺς Εὐρωπαίους, γιατί εἶναι καὶ ἀγαθοὶ Ἰσραηλῖται, ὅλοι αὐτοὶ θὰ ἑνωθοῦν κάτω ἀπ’ τὸ σκῆπτρο τοῦ ἁγίου βασιλέως τοῦ Βυζαντίου. Καὶ τότε… Ἄ, μου ‘πε ὁ Γέροντας, «Ἐμεῖς, βρέ, τί ἔχουμε νὰ τοὺς δώσουμε τῶν Εὐρωπαίων. Δὲν θέλουν λεφτὰ αὐτοί. Καὶ δὲν θέλουν τίποτ’ ἄλλο. Οὔτε ὑπεροπλίες. Ἔχουν. Ἐμεῖς ἕνα ἔχουμε, παιδί μου, νὰ τοὺς δώσουμε. Ἕνα, ποὺ τοὺς λείπει: Τὴν Ὀρθοδοξία.» Τὴν Ὀρθοδοξία! Μποροῦμε νὰ τοὺς δώσουμε τὴν Ὀρθοδοξία; Θὰ εἴμαστε εὐεργέται τους. Ε, αὐτὴ τὴν Ὀρθοδοξία θὰ τοὺς τὴ δώσει ὁ Θεός, μετὰ τὸ μεγάλο πόλεμο.

 

Καὶ τὰ πράγματα πρέπει να ‘ναι κοντά. Πρέπει να ‘ναι πολύ κοντά. Ὁπότε, οἱ περισσότεροι ἀπὸ μᾶς θὰ τὰ δοῦμε.

 

Θὰ τὰ δοῦμε! Τί μέλλεται νὰ κάνουμε; «Νὰ γινόμαστε καλύτεροι», πό ‘λεγε ὁ Γέροντας Πορφύριος. Νὰ γινόμαστε τοῦ Χριστοῦ. Νὰ γινόμαστε τῆς πατρίδος. Νὰ γινόμαστε τῆς ψυχῆς μας. Καὶ τ’ ἄλλα θὰ τὰ φέρει. Ὁπότε, ἄς σηκώσουμε τὰ κεφάλια. Ὁ Γέροντας ἔλεγε ότι: «Φυλάει ὁ Θεὸς ἕναν ἅγιο. Ἕναν ἄρχοντα. Θὰ τὸν φέρει σύντομα, νὰ μπεῖ ἐπικεφαλῆς τῶν Ἑλλήνων Ὀρθοδόξων, ἀφοῦ πάρουμε τὴν Πόλη, καὶ νὰ μεγαλώσει πάλι τὸ ἔθνος καὶ Γένος τῶν Ἑλλήνων. »

 

Καὶ λέει και κάτι ἄλλο, τώρα τὸ θυμήθηκα, σὲ δυὸ λεπτά, ἀκόμη, ὁ πατὴρ Παΐσιος: «Οἱ Ἕλληνες δὲν εἶναι φυλή.» —Καὶ να ‘χουμε ἐθνικοφυλετικές καταστάσεις καὶ ὅ,τι ἄλλο συνεπάγεται αὐτό.— «Οἱ Ἕλληνες εἶναι Γένος. Τῶν εὐσεβῶν καὶ Ὀρθοδόξων Χριστιανῶν. Εἶναι Γένος τοῦ Χριστοῦ. Καὶ τὸ Γένος τοῦ Χριστοῦ δὲν ἔχει φυλὲς καὶ φῦλα καὶ κοινωνικές διακρίσεις. Παῦλος, Προς Γαλάτας. «Οὐκ ἔνι ἄρσεν καὶ θῆλυ, οὐδὲ Ἰουδαῖος οὔτε Ἕλλην οὔτε Σκύθης οὔτε βάρβαρος, ἀλλὰ εἴμαστε ἕνα, ἐν Χριστῷ.» Ἔ, ἡ Ρωμανία μπῆκε ἀκριβῶς σ’ αὐτὸ τὸ μῆκος κύματος. Γι’ αὐτὸ εἴμεθα ὅλοι ἀδελφοὶ καὶ στὴν Ἐκκλησία εἴμαστε, ὅπως λέει ἡ Ἀποκάλυψη, «ἐκ παντὸς ἔθνους.»

 

Ὁπότε, ὅταν μιλᾶμε γιὰ Ἕλληνες Ὀρθοδόξους, δὲν κάνομε φυλετικὲς διακρίσεις καὶ ρατσισμούς, ποὺ μᾶς ἀποδίδουν οἱ ἄλλοι. Οἱ ἄλλοι τὸ κάνουν! Ἀλλὰ μᾶς τὰ λένε, γιὰ νὰ μὴν τοὺς τὰ ποῦμε. Γι’ αὐτὸ ὁ Ἕλληνας χωράει παντοῦ. Γι’ αὐτό, ἀκριβῶς, κι ἐκεῖνος ὁ καθηγητής, δὲν θυμᾶμαι τ’ ὄνομά του, ἀπὸ τὴν Ἀμερική, ποὺ ἐρχότανε στὴν Κνωσσό, τῆς Ἀρχαιολογίας, κάθε χρόνο, καὶ τοῦ λέγανε ἐκεῖ οἱ ντόπιοι κι οἱ ὑπόλοιποι: «Κύριε καθηγητά, γιατί ἔρχεστε κάθε χρόνο στην Κρήτη;» «Μά», λέει, «παιδιά, ὅταν ἔρχομαι στὴν Ἑλλάδα, δὲν ξέρετε πὼς ἐπιστρέφω στὴν πατρίδα μου;» Μάλιστα!

 

Γι’ αὐτὸ πῆρε τὸ Γένος τῶν Ἑλλήνων ὁ Χριστὸς κι ἔδωσε τὴν Ὀρθοδοξία Του. Ὁ Ἑλληνισμὸς εἶναι Οἰκουμενικό μέγεθος. Ἦταν κι ἀπ’ τ’ ἀρχαῖα χρόνια. Τώρα τὴν ἔβαλε μέσα στὴν Ὀρθοδοξία ὁ Χριστός —ὁ Χριστὸς τὴν ἔβαλε!— καὶ μὲ τὴν καθολικότητα ποὺ ἔχει ἡ Ἐκκλησία ἔκαμε αὐτὸ τὸ Οἰκουμενικό μέγεθος, ὄχι μόνο παγκόσμιο, ἀλλὰ πανσυμπαντικό. Φτάνει καὶ ἁπλώνεται στὰ σύμπαντα. Γι’ αὐτὸ «Ἡ Ρωμιοσύνη εἶναι φυλὴ συνόκαιρη τοῦ κόσμου καὶ θὰ λείψει, ὅντας ὁ κόσμος λείψει. » Τί εἶναι Ρωμιοσύνη; Ὅλα τὰ ἔθνη στὸν Χριστὸ ἔχουνε γίνει ἕνα. Τὸ καταλαβαίνετε; Αὐτὸ εἶναι ἡ Ἐκκλησία. Αὐτὸ ἔκανε ὁ Μέγας Κωνσταντῖνος. Αὐτό γινόταν στο Βυζάντιο. Κι αὐτὸ θὰ γίνει τώρα πάλι, μὲ τὸ βασιλέα μας, ποὺ ἔρχεται. Νὰ τὸν περιμένομε; Νὰ τὸν περιμένομε! Νὰ πᾶμε κι ἐμεῖς στὴν «Πόλη τῶν ὀνείρων μας.» Στὴν Κωνσταντίνου Πόλη. Ποὺ εἶναι καὶ σύμβολο ἡ Κωνσταντίνου Πόλη τῆς ψυχῆς τοῦ καθενός μας, — «τοῦ ποταμοῦ τὰ ὁρμήματα εὐφραίνουσι τὴν πόλιν τοῦ Θεοῦ»— ἀλλὰ κυρίως καὶ κατεξοχὴν σύμβολο καὶ προεικόνιση καὶ προετοιμασία γιὰ τὴν Ἄνω Πόλη. Τὴν μέλλουσαν καὶ μένουσαν, ὅπως τὴν ὀνομάζει ὁ Κύριος. Ἄς δώσει ἡ χάρη Του νὰ πᾶμε καὶ στὴν «Πόλη τῶν ὀνείρων μας», τὴν κάτω, νὰ ξαναρθοῦμε στὴν ψυχή μας ὁ καθένας καὶ ν’ ἀνθίσει, καὶ νὰ πᾶμε καὶ στὴ Θεία Του Βασιλεία, ὅταν Ἐκεῖνος θέλει, γιὰ τὸν καθένα μας.

 

Εὐχαριστῶ τοὺς πατέρες, τὸν πατέρα Νικόλαο, τὸν πατέρα Σιλουανό, τὸν κύριο καθηγητὴ τῆς Βυζαντινῆς Φιλολογίας, τὸν κύριο Φώτιο, τὸν γνωρίζετε, τὸν ἀναγνώστη ἰατρὸ καὶ ὅλους ἐσᾶς, γνωστούς καὶ ἄγνωστους, ἐνορίτες καὶ μή, που ‘ρθατε σήμερα καὶ κάναμε ἕνα ταπεινό μνημόσυνο, φιλολογικὸ ἂς τὸ ποῦμε, ὅπως θέλετε πέστε το, γιὰ τὴν πολυπονεμένη ἐπέτειο τῆς ἁλώσεως, ἡ ὁποία στὴν οὐσία εἶναι κίνητρο νὰ φέρομε καρπόν πολύν, ὅπως ἔφερε ἡ πονεμένη καὶ δοξασμένη Ρωμιοσύνη, καὶ θὰ φέρει καὶ στὸ τέλος, ὅταν πάρομε τὴν Πόλη καὶ κυβερνήσει ὁ ἅγιος βασιλεύς. Μὲ τὴν εὐχὴ ἐκείνου, ἃς γίνουν ὅλα καλά, κι ἂς φυλάξει ὁ Θεὸς τὴν πατρίδα μας, τὸν κόσμο ὅλο κι ἂς ἀναπαύσει καὶ τοὺς κεκοιμημένους. Χίλιες εὐχαριστίες. Ἄς φύγουμε ψέλνοντας τὸν ἐθνικὸ ὕμνο τῆς Ἐκκλησίας, ποὺ ἔγινε στὴν Κωνσταντινούπολη καὶ ἐψάλλετο τόσους αἰῶνες καὶ ψάλλεται ἀκόμη. «Τῇ Ὑπερμάχῳ στρατηγῷ τὰ νικητήρια…»

 

πηγή 

Ναυπάκτου Ἱερόθεος: Ὁ νοῦς στίς ἀσθένειες τοῦ ἐγκεφάλου

Ο Μητροπολίτης Ναυπάκτου αναλύει τη θεολογική διάσταση της σιωπής και της ασθένειας του Γέροντα Αιμιλιανού μέσα από την πατερική παράδοση.  

 

Στό πρῶτο Διεθνές Συμπόσιο γιά τόν Γέροντα Αἰμιλιανό τόν Σιμωνοπετρίτη, πού ἔγινε στήν Ἀθήνα (8-10 Μαΐου 2026) μοῦ δόθηκε ἡ εὐκαιρία νά πῶ ὅτι στόν Γέροντα Αἰμιλιανό μέ ἐνδιαφέρει, ὡς θεολόγο καί ποιμένα, τόσο ὁ ζωντανός θεολογικός λόγος του ὅταν μιλοῦσε, ὅσο κυρίως ὁ θεολογικός λόγος τῆς σιωπῆς, στά εἰκοσιπέντε χρόνια τῆς ἀσθενείας του.

Γιά τό θέμα αὐτό θά ἤθελα νά γράψω μερικές σκέψεις μου.

1. Νοῦς, διάνοια, λόγος

Ὁ ἄνθρωπος εἶναι ψυχοσωματικό ὄν, δηλαδή ἀποτελεῖται ἀπό ψυχή καί σῶμα. Ἀπό τήν πρώτη στιγμή τῆς συλλήψεως τοῦ ἀνθρώπου, «ἐξ ἄκρας συλλήψεως» λέμε στήν ὀρθόδοξη θεολογία ὑπάρχει ἡ ψυχή, ἡ ὁποία παραμένει στό σῶμα μέχρι τήν στιγμή τῆς ἐξόδου του ἀπό αὐτό καί ζῆ, μετά τόν θάνατο τοῦ σώματος, γιά νά ἐπανέλθη κατά τήν ἀνάσταση τῶν νεκρῶν.

Ἡ ψυχή τοῦ ἀνθρώπου ἔχει πολλές ἐνέργειες, ἤτοι τήν θρεπτική, τήν αὐξητική πού ζωοποιεῖ, αὐξάνει καί διατηρεῖ τό σῶμα, καί τήν λογική ἐνέργεια πού ἐνεργεῖ στόν ἐγκέφαλο καί γίνονται ὅλες οἱ ἐργασίες σέ αὐτόν πού ἔχουν σχέση μέ τόν λόγο, τήν μνήμη, τά συναισθήματα κ.ἄ. Συγχρόνως, ἡ ψυχή ἔχει καί τήν νοερή ἐνέργεια πού κινεῖται παράλληλα καί ἀνεξάρτητα ἀπό τήν λογική ἐνέργεια.

Κατά τήν πατερική παράδοση ὁ νοῦς ἔχει ἐμπειρία τοῦ Θεοῦ καί ὁ λόγος, χρησιμοποιώντας τόν ἐγκέφαλο, καταγράφει τίς ἐμπειρίες τοῦ νοῦ.

Αὐτό δέν λέγεται μόνο ἀπό τούς Πατέρας τῆς Ἐκκλησίας, ἀλλά διατυπώθηκε κατά ἐκφραστικό τρόπο στούς ἀρχαίους, ἀλλά καί νεωτέρους φιλοσόφους. Οἱ Προσωκρατικοί φιλόσοφοι, ὅπως ὁ Παρμενίδης, ὁ Ἀναξαγόρας κ.ἄ. ὁμίλησαν γιά τήν ἐνέργεια καί παρουσία τοῦ νοῦ, ἀλλά καί οἱ μεταγενέστεροι Ἀττικοί φιλόσοφοι, ὅπως ὁ Ἀριστοτέλης, ὁμίλησε γιά τόν παθητικό καί ποιητικό νοῦ. Αὐτή ἡ διάκριση πέρασε σέ ὅλη τήν μετέπειτα φιλοσοφία καί ὁ κάθε φιλόσοφος τό χαρακτηρίζει μέ διαφορετικό τρόπο.

Στό ἔμβρυο καί τό βρέφος πρίν ἀναπτυχθῆ ὁ ἐγκέφαλος γιά νά παράγη τήν σκέψη, τόν λόγο, καί νά καταγράψη τίς ἐμπειρίες πού φέρουν οἱ αἰσθητές λειτουργίες, λειτουργεῖ ἡ νοερά ἐνέργεια (νοῦς). Κατά τόν ἅγιο Γρηγόριο τόν Παλαμᾶ ὁ νοῦς τοῦ ἀνθρώπου διακρίνεται ἀπό τήν αἴσθηση, τήν φαντασία, τήν δόξα (γνώμη) καί τήν διάνοια καί εἶναι «αὐτοτελής οὐσία καί καθ’ ἑαυτήν οὖσα ἐνεργητική» καί δέν ὑπάρχει κανένα ὄργανο τοῦ νοῦ. Ἀντίθετα, οἱ ἄλλες δυνάμεις τῆς ψυχῆς (αἴσθηση, φαντασία, δόξα, διάνοια) ἐνεργοῦν μέ πρῶτο ὄργανο «τοῦ ψυχικοῦ ἐν ἐγκεφάλῳ πνεύματος».

Γενικά, ἡ νοερά ἐνέργεια (νοῦς) μπορεῖ νά ταυτισθῆ μέ τήν λογική ἐνέργεια, τά πάθη καί τό περιβάλλον, καί αὐτό συνιστᾶ τήν πτωτική της κατάσταση, καί μπορεῖ νά ἀνεξαρτητοποιηθῆ ἀπό τό περιβάλλον, τά πάθη καί τήν λογική καί νά λειτουργῆ στήν καρδιά.

Σέ αὐτό τό σημεῖο βρίσκεται ὅλη ἡ ἡσυχαστική καί θεοπτική παράδοση τῆς Ἐκκλησίας πού κάνει λόγο γιά σκοτασμό καί φωτισμό τοῦ νοῦ, γιά πτωτική κατάσταση τοῦ νοῦ καί γιά ἔκστασή του, ὅτι δέν ἐξέρχεται ἀπό τό σῶμα, γιατί αὐτό εἶναι «δαιμονικό εὕρημα καί ἑλλήνων παίδευμα», κατά τόν ἅγιο Γρηγόριο τόν Παλαμᾶ, ἀλλά ἐξέρχεται ἀπό τό κοσμικό καί σαρκικό φρόνημα, εἰσέρχεται στήν καρδιά, μέ τήν ἁγιοπατερική ἔννοια (παθητικό μέρος τῆς ψυχῆς) καί ἀνέρχεται στόν Θεό, χωρίς νά ἀποδεσμεύεται ἀπό τό σῶμα. Αὐτή εἶναι ἡ ἐκστατική ἐμπειρία τοῦ νοῦ, ἡ ἐμπειρία τοῦ ἀκτίστου Φωτός.

Αὐτό τό γνωρίζουν ὅλοι οἱ ἡσυχαστές Πατέρες πού κινοῦνται, δραστηριοποιοῦνται, ταξιδεύουν, συμμετέχουν στίς ἱερές ἀκολουθίες, ἀκόμη καί ὁ λειτουργός Κληρικός τελεῖ τήν θεία Λειτουργία, καί φυσικά εἶναι ὑποχρεωμένος νά ἔχη συνείδηση τοῦ περιβάλλοντος κόσμου, νά τηρῆ τό τυπικόν τῆς Ἐκκλησίας, νά ψάλη, νά διαβάζη καί ὁ νοῦς του νά κινῆται ἀνεξάρτητα ἀπό τήν λογική.

Αὐτό γίνεται καί κατά τήν διάρκεια τοῦ ὕπνου. Γνωρίζουμε ὅτι ὁ ἐγκέφαλος, κατά τήν διάρκεια τοῦ ὕπνου δέν σταματᾶ νά λειτουργῆ, ἀλλά περνᾶ μέσα ἀπό διάφορες φάσεις καί δραστηριότητες.

Οἱ ἐπιστήμονες ὁμιλοῦν γιά τό ὅτι ὁ ὕπνος χωρίζεται ἀνάλογα μέ τήν ὕπαρξη ταχέων κινήσεων τῶν ματιῶν (Rapid Eye Movement) σέ δύο τύπους, στόν ὕπνο non-REM καί στόν ὕπνο REM. Στά διάφορα στάδια τοῦ ὕπνου non-REM, καί ἐντονώτερα στό στάδιο τοῦ βαθύ ὕπνου, μειώνεται ἡ δραστηριότητα τοῦ ἐγκεφάλου, παρατηροῦνται πιό ἀργά ἐγκεφαλικά κύματα, συνεχίζουν ὅμως καί διενεργοῦνται ὁρισμένες ἐσωτερικές ἐργασίες στόν ἐγκέφαλο. Στήν φάση τοῦ ὕπνου REM ὁ ἐγκέφαλος γίνεται πιό ἐνεργός, καί σέ αὐτήν τήν φάση ἐμφανίζονται τά ὄνειρα καί ὁ ἐγκέφαλος ἐπεξεργάζεται τά συναισθήματα, τίς μνῆμες καί ἐπεξεργάζεται τά δεδομένα πού θά ἀποθηκευτοῦν στήν μνήμη.

Αὐτό πού διδάσκει ἡ σύγχρονη ἐπιστήμη τό γνωρίζουν καλά οἱ ἡσυχαστές Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας. Ἐπειδή ἀγάπησαν τόν Χριστό, στόν Ὁποῖον στρέφουν ὅλη τήν ἡμέρα τήν σκέψη τους καί τήν προσευχή τους, γι’ αὐτό, κατά τήν διάρκεια τοῦ ὕπνου αἰσθάνονται τόν νοῦ νά προσεύχεται στήν καρδιά, κυρίως τότε πού ὑποστέλλονται οἱ κινήσεις τοῦ ἐγκεφάλου. Τότε αἰσθάνονται νά γίνεται μιά θεία Λειτουργία στήν καρδιά, καθ’ ὅλη τήν διάρκεια τοῦ ὕπνου. Αὐτό καταγράφεται σέ πολλά πατερικά καί ὑμνογραφικά κείμενα. Θά καταγράψω μερικά ἀπό αὐτά.

Στό Ἆσμα Ἀσμάτων γράφεται: «Ἐγώ καθεύδω καί ἡ καρδία μου ἀγρυπνεῖ» (Ἆσ. Ἀσμ. ε΄, 2) καί ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Σιναΐτης ἑρμηνεύει τό καθεύδω «διά τήν χρείαν τῆς φύσεως» καί τό ἀγρυπνεῖ «διά τό πλῆθος τοῦ ἔρωτος» (Ἰω. Κλίμαξ, λόγος Λ΄, παρ. θ). Μάλιστα, ὁ ἴδιος ἅγιος γράφει ὅτι ἐκεῖνος πού πραγματικά ἀγαπᾶ συνεχῶς φαντάζεται τό πρόσωπο τοῦ φιλουμένου καί αὐτό περιπτύσσεται ἐσωτερικά ἐνηδόνως. Καί συνεχίζει: «Ὁ τοιοῦτος οὐκέτι οὐδέ καθ’ ὕπνους ἠρεμεῖν τοῦ πόθου δύναται, ἀλλά κἀκεῖ τῷ ποθουμένῳ προσαδολεσχεῖ». Καί καταλήγει: «Οὕτως ἐπί σωμάτων, οὕτως ἐπί ἀσωμάτων πέφυκε γίνεσθαι» (Ἰω. Κλίμαξ, λόγος Λ΄, παρ. στ).

Αὐτή ἡ ἐσωτερική λειτουργία τοῦ νοῦ, κατά τήν διάρκεια τοῦ ὕπνου ἀνεξάρτητα ἀπό τίς λογικές κινήσεις τοῦ ἐγκεφάλου, φαίνεται σέ διάφορες προσευχές πού συνετάγησαν ἀπό ἁγίους ἀνθρώπους, καί σέ αὐτές ἐξέφρασαν τήν ἐμπειρία πού εἶχαν.

Στό Ἀπόδειπνο, πού εἶναι ἡ ἀκολουθία μετά τό δεῖπνο καί πρό τοῦ ὕπνου, ἐκφράζεται αὐτή ἡ πραγματικότητα. Στήν προσευχή στόν Χριστό, ἐν ὄψει τῆς «ἀναπαύσεως σώματος καί ψυχῆς», παρακαλοῦμε τόν Χριστό νά μᾶς δίνη «γρήγορον νοῦν, σώφρονα λογισμόν, καρδίαν νήφουσαν, ὕπνον ἐλαφρόν, καί πάσης σατανικῆς φαντασίας ἀπηλλαγμένον». Αὐτό λέγεται γιά τήν κατάσταση τοῦ ὕπνου, ὅπως φαίνεται ἀπό τά προηγούμενα καί τά ἑπόμενα, ἀφοῦ μετά λέγεται: «Διανάστησον δέ ἡμᾶς ἐν τῷ καιρῷ τῆς προσευχῆς». Ἄρα ἡ παράκληση γιά τόν «γρήγορον νοῦν, σώφρονα λογισμόν, καρδίαν νήφουσαν» εἶναι κατά τόν ἐλαφρόν ὕπνον, πού σημαίνει ὅτι κατά τήν διάρκεια τοῦ ὕπνου καί μάλιστα τοῦ ἐλαφροῦ, ἀφοῦ ὁ ἀσκητής καταλαβαίνει ὅτι ὁ νοῦς κινεῖται μέ γρήγορο ρυθμό καί ὁ λογισμός εἶναι σώφρον καί ἡ καρδία νήφει. Αὐτή εἶναι ἡ νοερά προσευχή πού γίνεται κατά τήν διάρκεια τοῦ ὕπνου.

Σέ προσευχή πού γίνεται κατά τήν ἀκολουθία τῆς γονυκλισίας τοῦ Ἑσπερινοῦ τῆς Πεντηκοστῆς (τῆς γονυκλισίας), μεταξύ τῶν ἄλλων, παρακαλοῦμε τόν Θεό νά ἀξιωθοῦμε «καί τό νυκτερινόν στάδιον ἀμέπτως διελθεῖν, ἀπειράστους κακῶν». Καί στήν συνέχεια λέγεται: «Καθήλωσον ἐκ τοῦ φόβου σου τάς σάρκας ἡμῶν καί νέκρωσον τά μέλη ἡμῶν τά ἐπί τῆς γῆς, ἵνα καί ἐν τῇ καθ’ ὕπνον ἡσυχίᾳ ἐμφαιδρυνώμεθα τῇ θεωρίᾳ τῶν κτισμάτων σου». Ἡ θεωρία τῶν κτισμάτων, κατά τήν διάρκεια τοῦ ὕπνου, εἶναι ἡ θεωρία «τοῦ λόγου τῶν ὄντων», ἡ θεωρία τῆς ἀκτίστου ἐνεργείας τοῦ Θεοῦ στήν κτίση. Σαφῶς πρόκειται γιά τήν νοερά προσευχή πού γίνεται στήν καρδιά τοῦ ἀνθρώπου καί τότε πού τό σῶμα ἀναπαύεται, κατά τήν διάρκεια τοῦ ὕπνου.

Αὐτό δείχνει τό πῶς λειτουργοῦν οἱ δύο ἐνέργειες τῆς ψυχῆς, ἡ νοερά καί λογική ἐνέργεια, δηλαδή ὁ νοῦς καί ἡ διάνοια-λογική ὅταν ἡ ψυχή εἶναι συνδεδεμένη μέ τό σῶμα. Μετά τόν θάνατο, πού ἡ ψυχή ἀποδεσμεύεται ἀπό τό σῶμα, λειτουργεῖ ἡ νοερή ἐνέργεια, χωρίς νά λειτουργῆ ἡ λογική ἐνέργεια, ἀφοῦ δέν ὑπάρχει ὁ ἐγκέφαλος γιά νά διατυπώνη τόν λόγο. Ἄλλωστε, οἱ ἄγγελοι λέγονται νοερά πνεύματα, γιατί ἔχουν μόνο νοερή ἐνέργεια-νοῦ καί μέ αὐτόν ἀεννάως ὑμνοῦν καί δοξάζουν τόν Θεό.

2. Ἡ λειτουργία καί ἡ παραλειτουργία τοῦ ἐγκεφάλου

Ἡ ψυχή τοῦ ἀνθρώπου μέ την ζωτική ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ δίνει ζωή στό σῶμα διά τῆς λογικῆς ἐνεργείας της, ἡ ὁποία γιά νά λειτουργήση ἔχει ἀνάγκη τῶν λειτουργιῶν τοῦ ἐγκεφάλου.

Ὁ ἐγκέφαλος εἶναι τό κεντρικό ὄργανο τοῦ νευρικοῦ συστήματος, πού δέχεται τά ἐξωτερικά ἐρεθίσματα ἀπό τά περιφερικά νευρικά κύταρα, καί εἶναι κέντρο τῆς σκέψης, τῶν συναισθημάτων καί τῆς μνήμης. Ἀποτελεῖται ἀπό περίπου 86 δισεκατομμύρια νευρῶνες, πού σχηματίζουν τρισεκατομμύρια συνάψεις, πού εἶναι τά δίκτυα ἐπικοινωνίας. Τά νευροκύτταρα μέ τούς νευροδιαβιβαστές μεταφέρουν τίς πληροφορίες σέ ἄλλα μέρη τοῦ ἐγκεφάλου μέ ἕναν ἰδιαίτερο τρόπο, ἀφοῦ οἱ ἠλεκτρικές ὤσεις-ἐρεθίσματα προκαλοῦν ἀπελευθέρωση νευροδιαβιβαστῶν (χημικές ἑνώσεις) πού μέ τήν σειρά τους προκαλοῦν νέες ἠλεκτρικές ὤσεις στούς ἑπόμενους νευρῶνες κ.ὁ.κ Ἔτσι μέ αὐτόν τόν τρόπο στόν νεοφλοιό, στόν ἱππόκαμπο, καί στόν ἀμυγδαλοειδῆ πυρήνα, διενεργοῦνται οἱ ἀνώτερες γνωστικές καί νοητικές λειτουργίες, οἱ λειτουργίες τῆς μνήμης καί ἡ συναισθηματική τους ἐπεξεργασία.

Ὅμως, ὅπως ὅλα τά ὄργανα τοῦ σώματος, ἔτσι καί ὁ ἐγκέφαλος ὑφίσταται διάφορες βλάβες, ὁπότε ἤ παραλειτουργοῦν τά λεγόμενα «κέντρα» τοῦ ἐγκεφάλου ἤ δέν λειτουργοῦν καθόλου. Ἀπό τίς παθήσεις τοῦ ἐγκεφάλου ἐδῶ μᾶς ἐνδιαφέρει τό κῶμα, ἡ λεγόμενη ἄνοια, ἡ φυτική κατάσταση καί ὁ ἐγκεφαλικός θάνατος.

Τό κῶμα εἶναι μιά κατάσταση βαθειᾶς καί πλήρους ἀπώλειας τῆς συνείδησης καί δέν ὑπάρχει ἐπικοινωνία μέ τό περιβάλλον. Ὑπάρχει κάποια βασική ἐγκεφαλική λειτουργία, όπως ἡ αὐτόματη ἀναπνοή πού συνδέεται μέ τό ἐγκεφαλικό στέλεχος, καί πρόκειται γιά μιά κατάσταση πού μπορεῖ νά ἐξελιχθεῖ εἴτε στήν ἐπαναφορά στήν φυσιολογική κατάσταση, εἴτε σέ κατάσταση ἐλάχιστης συνείδησης, εἴτε καί στόν θάνατο. Τό χρονικό διάστημα παραμονῆς σέ κῶμα ποικίλει, μπορεῖ νά εἶναι καί μακροχόνιο, καί ἐξαρτᾶται ἀπό τό αἴτιο πού τό προκάλεσε.

Στήν ἄνοια δέν ὑπάρχει πλήρης ἀπώλεια συνείδησης, ὑπάρχει κάποια ἐπίγνωση καί ἐπικοινωνία μέ τό περιβάλλον, ἀλλά ἐπηρεάζονται κατά διάφορους βαθμούς οἱ ἀνώτερες νοητικές λειτουργίες, διότι ἐπηρεάζεται ἡ μνήμη, ἡ σκέψη, ὁ λόγος, ἡ συμπεριφορά. Ἡ ἄνοια εἶναι γενικός ὅρος, πού περιλαμβάνει ἕνα σύνολο συμπτωμάτων πού μπορεῖ νά διαφέρουν ἀνάλογα καί μέ τό αἴτιο τῆς ἄνοιας.

Συχνότερο αἴτιο ἄνοιας εἶναι ἡ νόσος Alzheimer, χωρίς ὅμως νά ταυτίζεται μέ αὐτήν καί ὑπάρχουν καί ἄλλα ἤδη ἄνοιας (π.χ ἀγγειακή ἄνοια, κ.α). Βέβαια ἡ λέξη ἄνοια δέν ἀποδίδει πλήρως τήν κατάσταση, ὅπως τήν προσδιορίσαμε προηγουμένως, διότι ὁ νοῦς κινεῖται ἀνεξάρτητα ἀπό τίς σκέψεις τοῦ ἐγκεφάλου. Ὡς ἀσθένεια τῆς ἄνοιας καλεῖται ἡ ἐξασθένηση τῆς διανοητικῆς ἐνέργειας, ὁπότε ἡ λέξη ἄνοια προέρχεται ἀπό τήν διάνοια-λογική καί ὄχι ἀπό τόν νοῦ, πού εἶναι ἀνεξάρτητος ἀπό τίς διανοητικές λειτουργίες τοῦ ἐγκεφάλου. Γενικά, αὐτές οἱ ἀσθένειες εἶναι ἐκφυλιστικές ἀσθένειες τοῦ ἐγκεφάλου.

Ἡ φυτική κατάσταση εἶναι μιά σοβαρή ἐγκεφαλική βλάβη, κατά τήν ὁποία ὁ ἐγκεφαλικός φλοιός χάνει τήν συνείδηση καί τήν ἐπαφή μέ τό περιβάλλον, ἐνῶ τό ἐγκεφαλικό στέλεχος, πού ἐλέγχει τήν ἀναπνοή, τόν καρδιακό παλμό, τούς κύκλους ὕπνου καί ἐγρήγορσης, λειτουργεῖ. Στήν κατάσταση αὐτή ὁ ἄνθρωπος μπορεῖ νά φαίνεται ὅτι ἀντιδρᾶ σέ μερικά ἐρεθίσματα ἀλλά εἶναι ἕνα «φυτό».

Ὁ ἐγκεφαλικός θάνατος εἶναι ἡ πλήρης καί μή ἀναστρέψιμη παύση ὅλων τῶν λειτουργιῶν τοῦ ἐγκεφάλου, συμπεριλαμβανομένου τοῦ ἐγκεφαλικοῦ στελέχους, τό ὁποῖο ἐλέγχει τήν ἀναπνοή καί, βεβαίως, τήν λειτουργία τῶν πνευμόνων καί τῆς καρδιᾶς. Σέ αὐτήν τήν περίπτωση ὁ ἄνθρωπος δέν μπορεῖ νά ἀναπνεύση μόνος του καί γι’ αὐτό ἄν δέν συνδεθῆ μέ μηχανική ὑποστήριξη πεθαίνει.

Τά ὅρια μεταξύ κώματος, ἄνοιας, φυτικῆς καταστάσεως καί ἐγκεφαλικοῦ θανάτου εἶναι μέν προσδιορίσιμα, δέν εἶναι ὅμως πάντα τελείως ξεκάθαρα καί μπορεῖ νά μεταβάλλονται.

Σέ ὅλες αὐτές τίς περιπτώσεις ὁ νοῦς-νοερά ἐνέργεια, ἐφ’ ὅσον ἡ ψυχή παραμένει στό σῶμα, ὑπάρχει καί λειτουργεῖ μέσα στόν ἄνθρωπο. Ἄν ὁ νοῦς ἦταν φωτισμένος ἀπό τήν Χάρη τοῦ Θεοῦ, πού σημαίνει ὁ ἄνθρωπος εἶχε μάθει τήν νοερά προσευχή, τότε σέ αὐτές τίς καταστάσεις ὁ νοῦς λειτουργεῖ ἀποδοτικά, χωρίς νά δεσμεύεται ἀπό τίς αἰσθήσεις, τήν λογική, τά πάθη καί τό περιβάλλον καί χωρίς νά μπορεῖ νά διατυπώνη τήν κατάσταση τήν ὁποία ζῆ. Ἄν ἦταν σκοτισμένος παραμένει ἀνενέργητος κατά Θεόν.

3. Παραδείγματα ἀσθενῶν

Εἶναι ἐνδιαφέρον νά δοῦμε τό πῶς λειτουργεῖ ὁ νοῦς σέ ἀσθενεῖς πού ἔχουν κάποια πάθηση στόν ἐγκέφαλο, ὕστερα ἀπό κάποια ἀσθένεια, ὅπως ἐγκεφαλικό ἐπεισόδιο, τραυματισμό, γήρανση τοῦ σώματος κ.ἄ. Προσωπικά μοῦ δόθηκε ἡ δυνατότητα νά παρακολουθήσω μερικές τέτοιες περιπτώσεις πού θά ἀναφέρω.

Τό πρῶτο περιστατικό εἶναι ἡ περίπτωση τοῦ ἁγίου Καλλινίκου Μητροπολίτου Ἐδέσσης, Πέλλης καί Ἀλμωπίας, πού ἦταν Γέροντάς μου. Ἤμουν κοντά του σέ ὅλα τά στάδια τῆς ἀσθενείας του, ἀπό τήν ἐγχείρηση στόν ἐγκέφαλο μέχρι τίς τελευταῖες στιγμές τῆς ζωῆς του.

Μετά τήν ἐγχείρηση στόν ἐγκέφαλο γιά τήν ἀφαίρεση τοῦ ὄγκου ἔγινε ἐσωτερική αἱμορραγία καί χρειάσθηκε νά γίνη νέα ἐπέμβαση γιά νά καθαρισθῆ τό αἷμα. Βρισκόταν σέ κῶμα, χωρίς νά γνωρίζουν οἱ γιατροί ἄν θά ἐπανέλθη στήν κατάσταση τῆς συνείδησης ἤ ἄν θά παραμείνη σέ φυτική κατάσταση ἤ ἄν ἐπιδεινωθῆ ἀκόμη περισσότερο. Εἶχε διασωληνωθῆ, πού σημαίνει ἀνέπνεε μέ ὑποστηρικτικά μηχανήματα. Μετά ἀπό 4-5 ἡμέρες οἱ γιατροί διαπίστωσαν, χωρίς νά φαίνεται ἐξωτερικά, ὅτι ἀρχίζει νά ξυπνᾶ, ἀπό τίς κόρες τῶν ὀφθαλμῶν πού ἀντιδροῦσαν στό φῶς καί ἀπό τά ἀντανακλαστικά τοῦ κερατοειδοῦς. Καί ὄντως ἐπανῆλθαν πλήρως οἱ αἰσθήσεις του, μᾶς ἀνεγνώριζε, ὁμιλοῦσε, εἶχε πλήρη συνείδηση. Αὐτή ἡ κατάσταση στήν ὁποία βρισκόταν γιά μερικές ἡμέρες ἦταν τό κῶμα.

Ἀμέσως, ὅταν ἐπανῆλθαν οἱ αἰσθήσεις του καί ἡ συνείδησή του, ἦταν κατανυκτικότατος, ἐξέφραζε τήν αὐτομεμψία, μᾶς διηγεῖτο κάποιες καταστάσεις πού ἔβλεπε, κατά τήν διάρκεια τοῦ κώματος, ἐπανελάμβανε ὅλη τήν ἡμέρα χωρία ἀπό τήν Ἁγία Γραφή, κυρίως μία ἡμέρα ἐπανελάμβανε τό χωρίο τοῦ Ἀποστόλου Παύλου: «Ὅταν ὁ Χριστός φανερωθῇ, ἡ ζωή ἡμῶν, τότε καί ὑμεῖς σύν αὐτῷ φανερωθήσεσθε ἐν δόξῃ» (Κολ. γ΄, 4), δοξολογοῦσε συνέχεια τόν Θεό, ἦταν εὐγνώμων στούς ἀνθρώπους, ἔδειχνε ἀγάπη σέ ὅλους, ἐξέφραζε τήν βαθυτάτη ταπείνωσή του, ἑτοίμαζε νοερά ὅλη τήν ἡμέρα κηρύγματα πού θά ἔκανε κλπ.

Ἐπειδή ἤμουν κοντά του δεκαπέντε (15) χρόνια, ὁμολογῶ ὅτι, κατά τήν διάρκεια τῆς ἀσθενείας του, μετά τήν ἐπάνοδό του ἀπό τό κῶμα, φάνηκε ἔντονα ὁ ἐσωτερικός του κόσμος, πού κρυβόταν, κατά τήν διάρκεια τῆς ποιμαντικῆς του διακονίας, τότε ἦταν πράγματι ἕνας ἄγγελος τοῦ Θεοῦ.

Τό δεύτερο παράδειγμα εἶναι τοῦ Πρωτοπρεσβυτέρου π. Κωνσταντίνου Στρατηγοπούλου. Ἦταν γνωστός Κληρικός σέ πολλούς ἀνθρώπους στήν Ἀθήνα μέ μεγάλη ποιμαντική δράση, συνδυάζοντας θεία Λειτουργία, ἱερές Ἀκολουθίες, ὁμιλίες καί μοναχισμό. Κάποια ἡμέρα, ἐνῶ ἑτοιμαζόταν νά λειτουργήση ἔπαθε ἕνα ἐγκεφαλικό ἐπεισόδιο, ἔχασε τίς βασικές του αἰσθήσεις, νόμιζε ὅτι εἶχε πεθάνει, ὅτι δέν ἀνῆκε σέ αὐτόν τόν κόσμο. Αὐτό, ὅταν ἀνένηψε, τό ἀπεκάλεσε «μεγάλη νύχτα». Ὅταν ἀνένηψε ἔγραψε ἕνα μικρό πόνημα, μέ τίτλο «πόνου πονήματα» καί ὑπότιτλο «ἀπό τήν δράση στό μυστήριο τοῦ Ἡσυχασμοῦ», καί πρόκειται γιά μιά «βιωματική ἀφήγηση».

Τήν περίοδο αὐτή τῆς ἀσθενείας του τήν χαρακτηρίζει «μεγάλη νύχτα» πού «φῶς δέν φαινόταν. Τό σῶμα δέν εἶχε δυνάμεις γιά νά ἐκτελεῖ στοιχειώδεις λειτουργίες. Οἱ σωματικές μετακινήσεις γίνονταν μέ τήν μορφή δεματικῆς μεταφορᾶς. Τό μόνο πού ἔβλεπα ἐπί ἀτελείωτες ὧρες ἦταν ἡ ἄσπρη ὀροφή τοῦ θεραπευτηρίου στό ὁποῖο βρισκόμασταν. Κι ἀπό ὅ,τι φαίνεται δέν ὑπῆρχε ἴχνος ἐντολῆς πού νἄρχεται ἀπό τόν ἐγκέφαλο».

Γράφει ὅτι κάποια στιγμή ὁ ἐγκέφαλος ἄρχισε νά λειτουργῆ, «λέγοντας μέσα μου ἁπλῶς τήν εὐχή, στάθηκα ὄρθιος». Καί ἀργότερα ὅταν ἐπανῆλθε διερωτᾶτο: «Ἦταν ἄραγε αὐτό πού λέει ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς: "Ἡ λειτουργία τῆς νοερᾶς ἐνεργείας καί νοερᾶς οὐσίας;"».

Πρίν τήν «μεγάλη αὐτή νύχτα» πού πέρασε ἦταν «σέ μιά ἀκραιφνῆ δράση», μέ ἀκολουθίες, θεία Λειτουργία, ἐξομολογήσεις, κατηχήσεις, ὁμιλίες, διακονία σέ Ἐκκλησιαστικές Ὑπηρεσίες τῆς Ἱερᾶς Συνόδου. Μετά πού ἐπανῆλθε ἀπό τήν «μεγάλη αὐτή νύχτα» κατάλαβε ἔντονα τήν ἀξία τοῦ ἱεροῦ ἡσυχασμοῦ.

Γράφει στό σημαντικό καί ἀποκαλυπτικό αὐτό πόνημα: «Ἐκεῖ, μέσα στήν ἀπόγνωση τῆς αἰσθήσεως τοῦ ζωντανοῦ νεκροῦ, ἀναδύθηκε ἡ ἀνάγκη τῆς στροφῆς τοῦ νοῦ πρός τόν Θεό. Τό μόνο πού ἔμενε ὡς κυρίαρχο γεγονός. Ἦταν σάν νά εἶχα ἀνακαλύψει τό ἀεικίνητο πού ἔψαχναν οἱ ἀρχαῖοι καί οἱ νέοι ἐπιστήμονες».

Ἐπίσης, γράφει γιά τήν νηπτική καί ἡσυχαστική μέθοδο πού ἀνεκάλυψε ἐκείνη τήν περίοδο: «Αὐτόν τόν τρόπο ἀνακάλυψα, πρακτικά στό ἥσυχο δωμάτιο τῆς θεραπείας μου. Ἐπί ὧρες καί μέρες, τό μόνο πού μποροῦσα νά δῶ ἦταν ἡ ὀροφή τοῦ δωματίου μου. Τό μόνο πού μοῦ ἔμεινε ἦταν ἡ εὐχή. Οἱ πολύωρες κοσμικές ἐνασχολήσεις δέν μοῦ εἶχαν δώσει εὐκαιρία νά στρέψω τόν νοῦ μου στήν νηπτική μέθοδο».

Τό τρίτο παράδειγμα εἶναι τῆς Γερόντισσας Γαλακτίας ἀπό τήν Πόμπια Κρήτης. Τήν γνώρισα κατά τήν διάρκεια τῆς ὑγείας της, καί ἦταν μιά γυναίκα μέ σῶες τίς αἰσθήσεις της, ἔξυπνη, ἀλλά ταυτοχρόνως εἶχε καί ἀνεπτυγμένη τήν νοερά ἐνέργεια, μέ τήν ὁποία ἔβλεπε ἀγγέλους, ἁγίους, τήν Ὑπεραγία Θεοτόκο, τόν Χριστό, τήν οὐράνια θεία Λειτουργία, τό Φῶς τοῦ Θεοῦ. Ὅλα αὐτά τά ἔκρυβε μέ τήν ταπείνωσή της καί μέ τήν ἐνέργεια τῆς λογικῆς, δηλαδή μέ τόν τρόπο πού ἐκφραζόταν. Εἶχε προφητικά χαρίσματα καί τά ἔκρυβε.

Ὅταν, ὅμως, ἀπό τά ἀλλεπάλληλα ἐγκεφαλικά ἐπεισόδια ἔπαθαν βλάβες διάφορα κέντρα τοῦ ἐγκεφάλου καί δέν θυμόταν ἀνθρώπους, ἡμερομηνίες κλπ., τότε, ἐκδηλώθηκε ἀκόμη περισσότερο ἡ νοερά ἐνέργεια, καί ἔβλεπε τά πάντα μέ μιά τηλεόραση, ὅπως ἔλεγε, πού τῆς τήν ἔδωσε ὁ Θεός στήν καρδιά της. Ἔβλεπε τά ἀόρατα ἀπό τούς λογικούς ἀνθρώπους, εἰσέδυε μέσα στήν καρδιά τῶν ἐπισκεπτῶν της, συμμετεῖχε στήν οὐράνια θεία Λειτουργία κ.ἄ. Ἴσχυε στήν περίπτωση αὐτή ὁ λόγος τοῦ Ἀποστόλου Παύλου: «Εἰ καί ὁ ἔξω ἡμῶν ἄνθρωπος διαφθείρεται, ἀλλ᾿ ὁ ἔσωθεν ἀνακαινοῦται ἡμέρᾳ καί ἡμέρᾳ» (Β΄ Κορ. δ΄, 16).

Στίς περιπτώσεις αὐτές γίνεται ὅ,τι συμβαίνει καί στά βρέφη, πρίν ἀναπτυχθοῦν οἱ λειτουργίες τοῦ ἐγκεφάλου καί μπορεῖ ὁ νοῦς τους νά βλέπη ἀγγέλους, τόν Θεό, τούς ἁγίους, τήν θεία Χάρη πού ὑπάρχει μέσα στήν θεία Λειτουργία, τήν Ἐκκλησία.

4. Γέροντας Αἰμιλιανός στήν περίοδο τῆς σιωπῆς του

Νομίζω ὅτι σέ μιά παρόμοια κατάσταση βρέθηκε γιά πολλά χρόνια ὁ Γέροντας Αἰμιλιανός. Ἦταν δραστήριος πνευματικός πατέρας καί Ἡγούμενος τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Σιμωνόπετρας, καί πνευματικός καθοδηγητής πολλῶν μοναχῶν καί πνευματικῶν πατέρων, ἱδρυτής τοῦ Ἱεροῦ Ἡσυχαστηρίου Εὐαγγελισμοῦ τῆς Θεοτόκου Ὀρμύλιας Χαλκιδικῆς, ἀλλά καί Μοναστηρίων ἐντός καί ἐκτός Ἑλλάδος, καί ἔπειτα γιά εἴκοσι πέντε περίπου χρόνια ἔπεσε σέ βαθυτάτη σιωπή.

Ὅπως ὅταν ἦταν ἐνεργός ἀσκοῦσε τήν νοερά προσευχή καί τόν θεολογικό λόγο, γι’ αὐτό καί ὁμιλοῦσε γι’ αὐτό, ἔτσι καί κατά τήν διάρκεια τῆς πολυχρόνιας σιωπῆς του, ἀσφαλῶς, θά ἀσκοῦσε τήν νοερά ἐνέργεια. Γιατί ὅταν ἐνεργοποιηθῆ καί φωτισθῆ ἡ νοερά ἐνέργεια, αὐτενεργεῖται στόν ὕπνο, ἀκόμη καί στίς ἀσθένειες τοῦ ἐγκεφάλου. Διασώζονται οἱ λόγοι του πού ἐκφωνοῦσε στίς Ἀδελφότητες τῶν Ἱερῶν Μονῶν, ἀλλά κανείς δέν γνωρίζει τούς θεολογικούς λόγους του, κατά τήν διάρκεια τῆς μαρτυρικῆς καί θεολογικῆς σιωπῆς του. Ἔχουμε βεβαιότητα ὅτι αὐτήν τήν περίοδο ἡ νοερά ἐνέργειά του ἐκινεῖτο, ὅπως γίνεται στούς ἀσκητές, ἀκόμη περισσότερο, κατά τήν διάρκεια τοῦ βραδυνοῦ ὕπνου. Οἱ μοναχοί πού ἦταν κοντά του μποροῦν νά ὁμιλήσουν γι’ αὐτό.

Ἡ περίπτωση τοῦ Ἰώβ τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης μᾶς δείχνει ὅτι ὁ Θεός ἐπέτρεψε τίς σωματικές δοκιμασίες, γιατί ἤθελε νά ἐνεργοποιηθῆ ἡ νοερά ἐνέργεια, μέ τήν ὁποία δόξαζε τόν Θεό. Αὐτό γίνεται, συνήθως, μέ τούς πειρασμούς τῆς ἀσθένειας, δηλαδή ἄν ὑπάρχη πνευματική προδιάθεση, ἐνεργοποιεῖται πολύ δυνατά ἡ νοερά ἐνέργεια (νοῦς).

Δέν γνωρίζω τά ἰατρικά δεδομένα τοῦ μακαριστοῦ Γέροντος Αἰμιλιανοῦ, ἀπό τί ἀκριβῶς ἔπασχε, ἀλλά ἐκεῖνο πού μέ ἐνδιαφέρει ὡς θεολόγο καί Κληρικό εἶναι αὐτός ὁ κόσμος τοῦ Γέροντος Αἰμιλιανοῦ, κατά τήν διάρκεια τῆς θεολογικῆς σιωπῆς του. Φυσικά, δέν μπορῶ νά ὑποθέσω τίποτε, ἀλλά θά περίμενα ἄν «ξυπνοῦσε» νά μᾶς ἀποκάλυπτε τόν «ἔσω ἄνθρωπον» καί τίς «λειτουργίες» του αὐτῆς τῆς περιόδου. Θά ἦταν ἐνδιαφέρον νά ἀκούγαμε τίς ἐμπειρίες του καί τόν θεολογικό λόγο του, σίγουρα αὐτά πέρασαν στήν αἰωνιότητα.

Ἐπειδή αὐτά δέν τά γνωρίζουμε, ἀλλά εἶναι γνωστά στόν Θεό, ἐμεῖς παραμένουμε στό ὅτι αὐτά γιά τά ὁποῖα μιλοῦσε, κατά τήν διάρκεια τῆς ποιμαντικῆς του διακονίας, θά τά ζοῦσε μέ ἐμφανέστερο τρόπο, κατά τήν διάρκεια τῆς θεολογικῆς του σιωπῆς, ὅταν ἔπαθε βλάβη ὁ ἐγκέφαλός του. Μερικά ἀπό αὐτά θά τά γνωρίζουν ὅσοι τόν διακονοῦσαν ἤ ὅσοι τόν πλησίαζαν, καί, φυσικά, ὅλα θά ἀποκαλυφθοῦν κατά τόν Μέλλοντα αἰῶνα. Νά ἔχουμε τήν εὐχή του.

πηγή

Από Χώμα, στο χώμα (2)

Γράφει ο Τηλεγραφητής Μετώπου 

 

(διαβάστε το πρώτο μέρος ΕΔΩ)

 

Μία θεολογική συγγενής μας επισημαίνει και το κρυφό τίμημα της Νοσηλείας. 

Έναυσμα από τον 0minus.substack.com με δημιουργό τον Roman Bystrianyk*

 

Το σύστημα που σώζει και σκοτώνει

 

Η σύγχρονη ιατρική έχει αδιαμφισβήτητες κατακτήσεις. Η χειρουργική έκτακτης ανάγκης σώζει ζωές. Η προχωρημένη διαγνωστική αλλάζει, αλλά και “μηχανοποιεί”, τις προγνώσεις. Κανείς δεν το αμφισβητεί.

 

Αλλά για σχεδόν πέντε δεκαετίες, ένα αυξανόμενο σώμα έρευνας συσσωρεύει αθόρυβα μια διαφορετική εικόνα: η ίδια η ιατρική περίθαλψη είναι μια κύρια αιτία θανάτου στις Ηνωμένες Πολιτείες. Και πάλι, τα στοιχεία δεν είναι από επικριτές του συστήματος. Είναι από το ίδιο το σύστημα.

 

Πέντε δεκαετίες δεδομένων

 

Το 1974, το Journal of the American Medical Association δημοσίευσε την πρώτη σημαντική προειδοποίηση: 60.000 έως 140.000 θάνατοι ετησίως από ανεπιθύμητες ενέργειες φαρμάκων. Οι συγγραφείς σημείωσαν ρητά ότι η εκτίμηση ήταν "πιθανώς εξαιρετικά συντηρητική" [1].

 

Το 1999, το Ινστιτούτο Ιατρικής δημοσίευσε την ιστορική έκθεση "Το να Σφάλλεις Είναι Ανθρώπινο": 44.000 έως 98.000 θάνατοι ετησίως από ιατρικά λάθη. Για πρώτη φορά ένα έγκριτο ομοσπονδιακό συμβουλευτικό όργανο δήλωσε ότι τα ιατρικά λάθη δεν ήταν σπάνιες ανωμαλίες, αλλά συστημική αποτυχία [2].

 

Το 2000, η Barbara Starfield στο άκρως συστημικό JAMA (Journal of the American Medical Association) συνέθεσε τον πρώτο συνολικό απολογισμό:

 

225.000 ιατρογενείς θάνατοι ετησίως, από περιττές χειρουργικές επεμβάσεις, λάθη φαρμακευτικής αγωγής, ενδονοσοκομειακές λοιμώξεις και ανεπιθύμητες ενέργειες φαρμάκων [3].

 

Το συμπέρασμα ήταν σαφές: οι ιατρογενείς θάνατοι ανταγωνίζονταν τις καρδιακές παθήσεις και τον καρκίνο ως κύριες αιτίες θανάτου.

 

Το 2013, ο John James στο Journal of Patient Safety ανέβασε την εκτίμηση στους 400.000 ετησίως και έγραψε: "Το αν ο πραγματικός αριθμός είναι 100.000, 200.000 ή 400.000 είναι, κατά μία έννοια, άσχετο. Οποιοδήποτε από αυτά τα νούμερα απαιτεί δυναμική δράση"[4].

 

Το 2016, ο Martin Makary στο British Medical Journal κατέληξε: το ιατρικό λάθος είναι η τρίτη κύρια αιτία θανάτου στην Αμερική, πίσω μόνο από καρδιακές παθήσεις και καρκίνο[5].

 

Το 2022, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση επιβεβαίωσε ότι το 25% των νοσηλευόμενων ασθενών Medicare υπέστησαν βλάβη κατά τη διάρκεια της νοσηλείας τους. Το 43% των συμβάντων ήταν αποτρέψιμα. Σχεδόν πανομοιότυπα με τα ευρήματα του 2010[6].

 

Το αόρατο πρόβλημα

 

Παρά τις πέντε δεκαετίες τεκμηρίωσης, οι επίσημες στατιστικές θνησιμότητας των CDC δεν απαριθμούν το "ιατρικό λάθος" ως αιτία θανάτου. Το σύστημα κωδικοποίησης σχεδιάστηκε για χρέωση, όχι για καταγραφή ιατρογενούς βλάβης.

 

Ο ασθενής που πεθαίνει από υποσιτισμό σε οίκο ευγηρίας καταγράφεται ως θάνατος από άνοια. Ο ασθενής του οποίου τα φάρμακα αρρυθμίας προκαλούν καρδιακή ανακοπή και καταγράφεται ως θάνατος από καρδιακή νόσο [8]. Το σύστημα είναι δομικά τυφλό στην ιατρογενή βλάβη.

 

Όπως εξήγησε ο Makary:

"Το σύστημα ιατρικής κωδικοποίησης σχεδιάστηκε για να μεγιστοποιήσει την χρέωση για τις ιατρικές υπηρεσίες και όχι για να συλλέγει εθνικά στατιστικά στοιχεία υγείας" [5].

 

Το ίδιο πλαίσιο σκέψης

 

Όπως και με το χώμα, έτσι και εδώ η αποτυχία δεν είναι τεχνική. Είναι πλαίσιο σκέψης.

 

Το σύστημα αντιμετωπίζει το σώμα όπως η βιομηχανική γεωργία αντιμετωπίζει το έδαφος: ως αδρανές χημικό υπόστρωμα που διορθώνεται με εισροές. Σύμπτωμα εμφανίζεται, φάρμακο εφαρμόζεται, παρενέργεια προκύπτει, νέο φάρμακο εφαρμόζεται.

 

Ο βρόχος του Shelton, ορατός και εδώ. Αλλά εδω η σκυτάλη αναλαμβάνεται από τον Ivan Illich [9], επιβεβαιώνοντας ανιαρά τον “φυσιομανή”, κατα βικιπέδια, Shelton!

 

Και το οικονομικό σύστημα κλειδώνει τον βρόχο: το 20% των νέων φαρμάκων τελικά αποδεικνύονται αρκετά επικίνδυνα ώστε να απαιτούν προειδοποιήσεις ή απόσυρση. Οι συγγραφείς το χαρακτήρισαν ρητά ως "θεσμική διαφθορά" [7].

 

Μια φράση για τα υπόλοιπα: οι επιδοτήσεις, οι κλινικές δοκιμές και οι ρυθμιστικές αρχές και τα πρωτόκολλά τους διασφαλίζουν ότι ο βρόχος παραμένει κλειστός και, πάλι, ...αισχροκερδής.

 

Η γλώσσα δείχνει το πλαίσιο

 

Όταν λέμε "ανεπιθύμητες ενέργειες" αντί για "βλάβη από φάρμακο", όταν λέμε "ιατρογενές συμβάν" αντί για "λάθος που σκότωσε", έχουμε ήδη αποφασίσει τι είναι αποδεκτό πριν το εξετάσουμε. Η γλώσσα απονεκρώνει αυτόματα την ευθύνη.

 

Το πρώτο βήμα για την επίλυση ενός προβλήματος είναι η αναγνώριση της ύπαρξής του. Πέντε δεκαετίες δεδομένων, από τις ίδιες τις ομοσπονδιακές υπηρεσίες, περιμένουν ακόμα τη δυναμική δράση που απαιτούν.

 

Όπου στρέψουμε το βλέμμα μας, με μικροσκόπιο ή με στατιστική, αντικρίζουμε ένα σύστημα που έχει απονεκρώσει νοητικά αυτό που υποτίθεται ότι θεραπεύει. Μήπως το πρόβλημα δεν είναι τα λάθη, αλλά το πλαίσιο που τα κάνει αόρατα;

 

Παραπομπές

 

[1] Talley & Laventurier, "Drug-Induced Illness," JAMA, 1974.

[2] Institute of Medicine, "To Err Is Human," 1999.

[3] Starfield B., "Is US Health Really the Best in the World?" JAMA, 2000.

[4] James JT., "A New, Evidence-based Estimate of Patient Harms," Journal of Patient Safety, 2013.

[5] Makary & Daniel, "Medical error — the third leading cause of death in the US," BMJ, 2016.

[6] HHS Office of Inspector General, "Adverse Events in Hospitals," 2022.

[7] Light et al., "Institutional Corruption of Pharmaceuticals," Journal of Law Medicine & Ethics, 2013.

[8] Roden DM. "Drug-Induced Prolongation of the QT Interval." New England Journal of Medicine, 2004;350(10):1013-1022.

[9] Illich I. "Medical Nemesis: The Expropriation of Health." Pantheon Books, New York, 1976.

ΗΠΑ ή Κίνα θα είναι ο νικητής της μάχης για την Τεχνητή Νοημοσύνη;

Γράφει ο ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΩΡΓΟΣ

 

Ο αγώνας δρόμου στον τομέα της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΑΙ) εξακολουθεί να οδηγεί στα όρια την ανάπτυξη νέων τύπων λογισμικού, με την κυριαρχία όμως της Κίνας στην ηλεκτρο-βιομηχανική αποθήκη, να αποδεικνύεται μάλλον αποφασιστική για την τροφοδοσία και την ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΑΙ) σε μεγάλες κλίμακες. 

 

Ούτως ή άλλως απαιτεί τεράστιες τροφοδοσίες σε ισχύ για την εκπαίδευση και την λειτουργία της, με το Πεκίνο να προσθέτει επιπλέον παραγωγή 429 GW, μέγεθος μεγαλύτερο από το ένα τρίτο της συνολικής παραγωγής ενέργειας των ΗΠΑ, που μόλις προσθέτουν 51 GW. Σημαντικότερο όμως ίσως αποδειχθεί το γεγονός ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΑΙ) απαιτεί φυσικά συστήματα, όπως αυτόνομα οχήματα, μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones), ρομπότ, κινητήρες και έξυπνες υποδομές για να καταστεί αξιοποιήσιμη, τα οποία όμως υπάρχουν στην ηλεκτρο-βιομηχανική αποθήκη που ελέγχει η Κίνα.

 

Οι ΗΠΑ στοιχηματίζουν πως όποιος σχεδιάσει και δημιουργήσει τα βέλτιστα και μεγαλύτερα λογισμικά Τεχνητής Νοημοσύνης (ΑΙ) και ταυτόχρονα αναπτύξει πρώτος την Γενική Τεχνητή Νοημοσύνη (Artificial General Intelligence) θα κερδίσει τον αγώνα. Όμως η Κίνα κινείται με βάση ένα διαφορετικό στοίχημα, που εδράζεται στο γεγονός ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΑΙ) αποτελεί ένα αγαθό κοινής ωφέλειας και αποκτά στρατηγική αξία, μόνον όταν ενεργοποιείται και αναπτύσσεται σε μεγάλες κλίμακες.

 

Τα κινεζικά λογισμικά Τεχνητής Νοημοσύνης (ΑΙ) σχεδιάζονται με πρότυπα Ανοικτού Κώδικα (open source), κρίνονται εξαιρετικά αποτελεσματικά και διατίθενται με δραστικά χαμηλότερο κόστος, σε σχέση με τα αντίστοιχα ανταγωνιστικά αμερικανικά προϊόντα. Απαιτούν δραστικά μικρότερη κατανάλωση ενέργειας για την εκπαίδευσή τους και σχετικά χαμηλότερη για την λειτουργία τους, ενώ θεωρούνται αποτελεσματικά και αυξανόμενα ανταγωνιστικά για τις περισσότερες πρακτικές εφαρμογές, σχεδιασμένα για ευρύτατη αποδοχή και ενσωμάτωση στην ηλεκτρονική αποθήκη.

 

ΗΠΑ-Κίνα: Δύο διαφορετικές προσεγγίσεις

 

Εάν η κινεζική προσέγγιση που σχεδιάζεται με βάση την βραχυπρόθεσμη ανάπτυξη για την βιομηχανία και την άμυνα, αντί της υπεροχής στην έρευνα, αποδειχθεί περισσότερο αποφασιστική και ευπώλητη στο εξωτερικό, τότε οι ΗΠΑ θα ανακαλύψουν με τον χειρότερο τρόπο ότι προηγούνται σε ένα εξαιρετικά περιορισμένο χώρο ανταγωνισμού, όταν από την άλλη πλευρά, ηττώνται κατά κράτος στον ευρύτερο του νέου αιώνα.

 

Στο εσωτερικό η αμερικανική βιομηχανία επιβαρύνεται με μεγαλύτερο ενεργειακό κόστος και επιβραδύνσεις στις κατασκευές, ένα ανταγωνιστικό μειονέκτημα που πρόκειται να επιδρά σωρευτικά, όπως και στην Ευρώπη. Σε διεθνές επίπεδο εκχωρεί επιρροή στις ταχύτερα αναπτυσσόμενες οικονομίες προς όφελος της Κίνας σε θέματα εμπορικών προμηθειών. Στρατηγικά στοιχηματίζει πως αποκλειστικά και μόνη η ευφυΐα κερδίζει, όταν από την άλλη πλευρά συνδυάζεται για να κινητοποιεί την ηλεκτρονική αποθήκη, για να την μετατρέψει σε οικονομική, αμυντική και γεωπολιτική ικανότητα, δεδομένο μάλλον περισσότερο ουσιαστικό.

 

Οι διεθνείς προτεραιότητες

 

Η επιμονή του Λευκού Οίκου στην προτεραιότητα στα ορυκτά καύσιμα, θέτει τις ΗΠΑ εκτός βηματισμού, ακόμα και με τους παραδοσιακούς ενεργειακούς παραγωγούς. Η Ινδία προσπαθεί να αντιγράψει την κινεζική επιτυχία για να διευρύνει την οικονομική της ανάπτυξη και η Ευρώπη αναζητά εναλλακτικές λύσεις για να μειώσει τις εξαρτήσεις της από τα ορυκτά καύσιμα, συμπεριλαμβάνοντας στις προσπάθειές της τις επεκτάσεις των δικτύων της και τις επενδύσεις στην ηλεκτρονική αποθήκη.

 

Οι οικονομίες των χωρών του Περσικού Κόλπου προσπαθούν να διεκδικήσουν μία αυτόνομη θέση σε έναν νέο κόσμο οικοδομώντας νέες ενεργειακές εφοδιαστικές αλυσίδες, σε συνδυασμό με την ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης. Aκόμα και η Σαουδική Αραβία στρέφεται προς την ηλιακή ενέργεια για να επιλύσει το πρόβλημα της κατανάλωσης ισχύος από τα κέντρα δεδομένων της.

 

Από την στιγμή που κινεζικά ηλεκτρικά οχήματα, συσσωρευτές και μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) πλημμυρίζουν τις διεθνείς αγορές, όταν από την άλλη πλευρά το αμερικανικό υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) δεν αντιμετωπίζει έντονη ζήτηση, η απογοήτευση πρόκειται να συσσωρεύεται στον Λευκό Οίκο. Σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα ίσως μετατραπεί σε απειλές δασμών, ώστε να εξαναγκασθούν οι εμπορικοί τους εταίροι να αγοράσουν μεγαλύτερους όγκους αμερικανικών υδρογονανθράκων, ή ακόμα και σε περιορισμούς σε μικρότερες χώρες που υιοθετούν τις κινεζικές ενεργειακές υποδομές.

 

Επιθετικά αντίμετρα, όπως κυρώσεις σε κινεζικές ηλεκτροτεχνικές εταιρείες δεν κρίνονται πιθανές, όσον η κυβέρνηση Τραμπ, θα θέτει ως προτεραιότητά της την διμερή ευστάθεια των σχέσεων της με το Πεκίνο. Όμως για τις κυβερνήσεις που επιχειρούν να ελιχθούν με δεδομένη σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα την αποσύνδεση ΗΠΑ-Κίνας, χωρίς να προκαλούν με την στάση τους την μία ή την άλλη πλευρά, οι αποκλίσεις δημιουργούν ένα νέο γεωπολιτικό σημείο πίεσης που πρόκειται να οξύνεται με την πάροδο του χρόνου.

 

Ηλεκτρόνια και υδρογονάνθρακες

 

Η διάχυση των χαμηλού κόστους προϊόντων της ηλεκτρονικής αποθήκης αποτελεί οπωσδήποτε ευχάριστο δεδομένο για τον κόσμο, από την στιγμή που επιτρέπει την αύξηση των αντοχών των ενεργειακών συστημάτων, δημιουργεί νέες ευκαιρίες για την ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΑΙ) και διατηρεί την τάση για την παγκόσμια ενεργειακή μετάβαση. Όμως με βάση τα τρέχοντα δεδομένα, οι ΗΠΑ διατηρούν μία θέση που τους επιτρέπει να καρπωθούν ελάχιστα από τα συγκεκριμένα οφέλη, ενώ ταυτόχρονα υφίστανται σημαντικό κόστος, που προκύπτει από απώλειες συναλλαγών. Οι συγκεκριμένες οφείλονται στις κινεζικές ενεργειακές εξαγωγές που υποκαθιστούν τα αμερικανικά ορυκτά καύσιμα.

 

Ταυτόχρονα αντιμετωπίζουν γεωπολιτικές αντιξοότητες από την στιγμή που οι αναδυόμενες αγορές βασίζονται στην κινεζική ηλεκτρονική αποθήκη, με τις αμφιβολίες τους να εντείνονται ως προς το εάν και κατά πόσον οι Αμερικανοί κινούνται προς την σωστή κατεύθυνση στον τομέα του αγώνα για την Τεχνητή Νοημοσύνη (ΑΙ). Τελικά η Κίνα στοιχηματίζει στα ηλεκτρόνια, όταν οι ΗΠΑ παραμένουν δέσμιες της εμμονής τους στα μόρια των υδρογονανθράκων, αλλά το 2026 θα αποδείξει ποιος στοιχηματίζει σωστά.

 

πηγή

Η στρατηγική της νεκρής γάτας: Το κόλπο των κυβερνήσεων που σε αποπροσανατολίζει

Γράφει ο Γρηγόρης Κεντητός 

 

Η dead cat strategy είναι από τις πιο κυνικές τεχνικές της πολιτικής επικοινωνίας: όταν μια κυβέρνηση, ένα κόμμα, ένας ηγέτης ή ένας δημόσιος οργανισμός πιέζεται από ένα δύσκολο θέμα, πετάει στο τραπέζι κάτι τόσο σοκαριστικό, τόσο θορυβώδες ή τόσο εξοργιστικό, ώστε όλοι να σταματήσουν να μιλούν για το αρχικό πρόβλημα. Δεν χρειάζεται να είναι ψέμα. Δεν χρειάζεται καν να είναι σημαντικό. Αρκεί να είναι αρκετά δυνατό για να αλλάξει τη συζήτηση. Εκεί βρίσκεται όλη η ουσία. Η «νεκρή γάτα» έρχεται για να εξαφανίσει το πρόβλημα από το οπτικό πεδίο. 

 

Η τεχνική έχει γίνει πιο επικίνδυνη σήμερα, επειδή ζούμε σε ένα περιβάλλον όπου η προσοχή είναι περιορισμένη, οι ειδήσεις τρέχουν συνεχώς και τα social media επιβραβεύουν την ένταση. Αν κάτι προκαλεί οργή, φόβο, χλεύη ή αηδία, έχει περισσότερες πιθανότητες να κυριαρχήσει από κάτι που απαιτεί σκέψη, τεκμηρίωση και μνήμη.

 

Στην Ελλάδα πολλές φορές εκεί που υπάρχει ένα μεγάλο σκάνδαλο, μια μεγάλη κρίση που πρέπει να διαχειριστεί η κυβέρνηση, έρχεται κάτι άλλο και αποπροσανατολίζει την κοινή γνώμη. Είναι τυχαίο; Υπάρχουν σημάδια για να καταλάβουμε αν πρόκειται για τυχη της κυβέρνησης ή στρατηγική.

 

Τι σημαίνει στην πράξη η “νεκρή γάτα”

 

Η φράση είναι σκληρή, αλλά γι’ αυτό ακριβώς λειτουργεί ως εικόνα. Φαντάσου μια παρέα γύρω από ένα τραπέζι, σε μια δύσκολη συζήτηση. Κάποιος χάνει το επιχείρημα. Τα στοιχεία είναι εναντίον του. Η πίεση ανεβαίνει. Και ξαφνικά, αντί να απαντήσει, πετάει μια νεκρή γάτα πάνω στο τραπέζι.

 

Από εκείνη τη στιγμή κανείς δεν συνεχίζει την προηγούμενη κουβέντα. Κανείς δεν ρωτά ποιος είχε δίκιο. Κανείς δεν ζητά τα στοιχεία. Όλοι κοιτούν το φρικτό αντικείμενο που μόλις εμφανίστηκε μπροστά τους. Άλλοι σοκάρονται, άλλοι θυμώνουν, άλλοι φωνάζουν, άλλοι προσπαθούν να καταλάβουν τι συμβαίνει. Το παλιό θέμα έχει χαθεί.

 

Στην πολιτική, η “νεκρή γάτα” μπορεί να είναι μια ακραία δήλωση, μια προσωπική επίθεση, μια απροσδόκητη εξαγγελία, μια πρόκληση απέναντι σε θεσμούς, μια υπερβολική ατάκα, ένα ζήτημα ταυτότητας ή ένα θέμα που ξυπνά τα πιο αντανακλαστικά πάθη του κοινού.

 

Γιατί δουλεύει τόσο καλά

 

Η dead cat strategy λειτουργεί επειδή δεν προσπαθεί πρώτα να πείσει. Προσπαθεί πρώτα να μετακινήσει το βλέμμα. Αυτό είναι το μεγάλο της πλεονέκτημα. Στην πολιτική, συχνά δεν χρειάζεται να κερδίσεις μια συζήτηση. Αρκεί να σταματήσεις τη συζήτηση που χάνεις. Αν μια κυβέρνηση πιέζεται για ακρίβεια, διαφθορά, αποτυχία στη διαχείριση μιας κρίσης ή εσωτερικές συγκρούσεις, μια αρκετά δυνατή πρόκληση μπορεί να αλλάξει το κέντρο βάρους της ημέρας. Τα τηλεοπτικά πάνελ θα πάνε εκεί. Τα πρωτοσέλιδα θα πάνε εκεί. Οι αντίπαλοι θα αναγκαστούν να απαντήσουν εκεί. Οι χρήστες στα social media θα τσακωθούν εκεί.

 

Και τότε συμβαίνει το πιο ύπουλο σημείο της τεχνικής. Ακόμα και όσοι καταγγέλλουν την “νεκρή γάτα” συχνά τη βοηθούν να πετύχει. Επειδή την αναπαράγουν. Τη σχολιάζουν. Τη βάζουν στο κέντρο της κουβέντας. Μπορεί να τη θεωρούν γελοία, ανήθικη ή επικίνδυνη, αλλά η αρχική ατζέντα έχει ήδη εκτοπιστεί.

 

Η πολιτική επικοινωνία ξέρει κάτι απλό που ο απλός πολίτης συχνά ξεχνά. Οτι η δημόσια προσοχή δεν χωρά τα πάντα. Όταν ένα θέμα ανεβαίνει, κάποιο άλλο κατεβαίνει. Η μάχη δεν γίνεται μόνο για το τι θα πιστέψει ο κόσμος. Γίνεται και για το τι θα συζητήσει.

 

Πως ξεχωρίζουμε τη νεκρή γάτα;

 

Δεν είναι κάθε προκλητική δήλωση dead cat strategy. Δεν είναι κάθε σκάνδαλο σχεδιασμένη απόσπαση προσοχής. Στην πολιτική υπάρχουν αυθόρμητα λάθη, κακές στιγμές, αλαζονικές συμπεριφορές, πραγματικές συγκρούσεις και απρόβλεπτες εξελίξεις. Αν τα βαφτίζουμε όλα “νεκρή γάτα”, χάνουμε την ακρίβεια της έννοιας. Η πραγματική dead cat strategy έχει συνήθως ορισμένα σημάδια. Εμφανίζεται σε μια στιγμή μεγάλης πίεσης. Έρχεται με τρόπο θεατρικό. Παράγει άμεσο συναισθηματικό θόρυβο. Δεν απαντά στο αρχικό ζήτημα. Και, κυρίως, υποχρεώνει φίλους και αντιπάλους να μετακινηθούν στο νέο πεδίο.

 

Διαφέρει από περιπτώσεις που μια κυβέρνηση προσπαθεί απλά να παρουσιάσει μια δυσάρεστη πραγματικότητα με πιο ευνοϊκό τρόπο. Η “νεκρή γάτα” κάνει κάτι πιο επιθετικό. Δεν καλλωπίζει το θέμα. Το εγκαταλείπει και ανοίγει άλλο. Είναι αλλαγή πίστας, όχι αλλαγή συσκευασίας. Διαφέρει επίσης από το κλασικό που κάποιος απαντά σε μια κατηγορία λέγοντας “ναι, αλλά τι γίνεται με τους άλλους;”. Η dead cat strategy δεν χρειάζεται καν να έχει λογική σχέση με το αρχικό θέμα. Μπορεί να είναι τελείως ξένη, αρκεί να είναι αρκετά δυνατή για να κυριαρχήσει.

 

Πώς την ενισχύουν τα social media

 

Στην παλιά εποχή, μια τέτοια τεχνική χρειαζόταν κυρίως τηλεόραση, εφημερίδες και ραδιόφωνο. Σήμερα έχει στη διάθεσή της έναν πολύ πιο γρήγορο μηχανισμό. Τα social media δεν περιμένουν να αξιολογήσουν αν κάτι έχει θεσμική σημασία. Μετρούν αντιδράσεις. Και οι πιο δυνατές αντιδράσεις συχνά γεννιούνται από το σοκ. Μια ακραία δήλωση μπορεί να γίνει viral μέσα σε λίγα λεπτά. Ένα κομμένο βίντεο μπορεί να προκαλέσει χιλιάδες σχόλια πριν διαβαστεί το πλήρες πλαίσιο. Μια λέξη μπορεί να γίνει hashtag. Ένα πρόσωπο μπορεί να γίνει σύμβολο οργής για μία ημέρα. Και όταν η ημέρα τελειώσει, το φλέγον θέμα που είχε προηγηθεί ίσως να μην επιστρέψει ποτέ.

 

Αυτό είναι το νέο έδαφος της στρατηγικής. Δεν χρειάζεται πια να ελεγχθεί πλήρως η ενημέρωση. Αρκεί να ενεργοποιηθούν οι μηχανισμοί διάδοσης.

 

Έτσι, η dead cat strategy δεν είναι μόνο πολιτικό κόλπο. Είναι τεχνική προσαρμοσμένη σε μια εποχή όπου η προσοχή έχει γίνει νόμισμα. Όποιος κερδίζει την προσοχή, κερδίζει χρόνο. Και στην πολιτική, ο κερδισμένος χρόνος συχνά αξίζει περισσότερο από μια πειστική απάντηση.

 

Πώς μπορεί να την αναγνωρίσει ο πολίτης

 

Ο πιο απλός τρόπος είναι να σκεφτεί απλά τι συζητούσαμε πριν εμφανιστεί αυτό; Αν είναι κάτι που φέρνει σε δύσκολη θέση μια κυβέρνηση, έναν πολιτικό κλπ τότε έχουμε πολλές πιθανότητες το νέο θέμα να είναι μέρος στρατηγικής της νεκρής γάτας. Η δεύτερη ερώτηση είναι εξίσου σημαντική: ποιος ωφελείται από τη μετατόπιση. Και εδώ η απάντηση θα μας ανοίξει τα μάτια για το αν το νέο αυτό θέμα, σκάνδαλο κλπ είναι μέρος στρατηγικής.

 

Η τρίτη ερώτηση αφορά το βάρος του νέου θέματος. Είναι πραγματικά σημαντικό; Αν δεν είναι τόσο σημαντικό αλλά εχει καταφέρει να γίνει talk of the town, τότε μιλάμε για άλλη μια επιβεβαίωση οτι μάλλον πρόκειται για στρατηγική.

 

Η dead cat strategy δεν είναι απλώς ένα επικοινωνιακό τρικ. Είναι ένδειξη μιας πολιτικής κουλτούρας που προτιμά να διαχειρίζεται την προσοχή αντί να λογοδοτεί. Αν εφαρμόζεται σπάνια, μπορεί να μοιάζει με έξυπνο τέχνασμα. Αν γίνεται μόνιμη μέθοδος, διαλύει τη δημόσια συζήτηση. Ο πολίτης κουράζεται. Τα μέσα χάνουν τη μνήμη τους. Οι αντίπαλοι τρέχουν πίσω από κάθε πρόκληση. Και τα πραγματικά ζητήματα, αυτά που επηρεάζουν εισόδημα, δικαιοσύνη, θεσμούς, υγεία, ασφάλεια και καθημερινότητα, μένουν στην άκρη.

 

Το πιο επικίνδυνο είναι ότι η «νεκρή γάτα» εκπαιδεύει το κοινό να ζει μέσα σε διαρκές σοκ. Να περνά από θυμό σε θυμό, από ατάκα σε ατάκα, από σκάνδαλο σε σκάνδαλο, χωρίς χρόνο για συνέχεια. Και χωρίς συνέχεια, δεν υπάρχει πραγματική λογοδοσία.

 

πηγή