Από Χώμα, στο χώμα (2)

Γράφει ο Τηλεγραφητής Μετώπου 

 

(διαβάστε το πρώτο μέρος ΕΔΩ)

 

Μία θεολογική συγγενής μας επισημαίνει και το κρυφό τίμημα της Νοσηλείας. 

Έναυσμα από τον 0minus.substack.com με δημιουργό τον Roman Bystrianyk*

 

Το σύστημα που σώζει και σκοτώνει

 

Η σύγχρονη ιατρική έχει αδιαμφισβήτητες κατακτήσεις. Η χειρουργική έκτακτης ανάγκης σώζει ζωές. Η προχωρημένη διαγνωστική αλλάζει, αλλά και “μηχανοποιεί”, τις προγνώσεις. Κανείς δεν το αμφισβητεί.

 

Αλλά για σχεδόν πέντε δεκαετίες, ένα αυξανόμενο σώμα έρευνας συσσωρεύει αθόρυβα μια διαφορετική εικόνα: η ίδια η ιατρική περίθαλψη είναι μια κύρια αιτία θανάτου στις Ηνωμένες Πολιτείες. Και πάλι, τα στοιχεία δεν είναι από επικριτές του συστήματος. Είναι από το ίδιο το σύστημα.

 

Πέντε δεκαετίες δεδομένων

 

Το 1974, το Journal of the American Medical Association δημοσίευσε την πρώτη σημαντική προειδοποίηση: 60.000 έως 140.000 θάνατοι ετησίως από ανεπιθύμητες ενέργειες φαρμάκων. Οι συγγραφείς σημείωσαν ρητά ότι η εκτίμηση ήταν "πιθανώς εξαιρετικά συντηρητική" [1].

 

Το 1999, το Ινστιτούτο Ιατρικής δημοσίευσε την ιστορική έκθεση "Το να Σφάλλεις Είναι Ανθρώπινο": 44.000 έως 98.000 θάνατοι ετησίως από ιατρικά λάθη. Για πρώτη φορά ένα έγκριτο ομοσπονδιακό συμβουλευτικό όργανο δήλωσε ότι τα ιατρικά λάθη δεν ήταν σπάνιες ανωμαλίες, αλλά συστημική αποτυχία [2].

 

Το 2000, η Barbara Starfield στο άκρως συστημικό JAMA (Journal of the American Medical Association) συνέθεσε τον πρώτο συνολικό απολογισμό:

 

225.000 ιατρογενείς θάνατοι ετησίως, από περιττές χειρουργικές επεμβάσεις, λάθη φαρμακευτικής αγωγής, ενδονοσοκομειακές λοιμώξεις και ανεπιθύμητες ενέργειες φαρμάκων [3].

 

Το συμπέρασμα ήταν σαφές: οι ιατρογενείς θάνατοι ανταγωνίζονταν τις καρδιακές παθήσεις και τον καρκίνο ως κύριες αιτίες θανάτου.

 

Το 2013, ο John James στο Journal of Patient Safety ανέβασε την εκτίμηση στους 400.000 ετησίως και έγραψε: "Το αν ο πραγματικός αριθμός είναι 100.000, 200.000 ή 400.000 είναι, κατά μία έννοια, άσχετο. Οποιοδήποτε από αυτά τα νούμερα απαιτεί δυναμική δράση"[4].

 

Το 2016, ο Martin Makary στο British Medical Journal κατέληξε: το ιατρικό λάθος είναι η τρίτη κύρια αιτία θανάτου στην Αμερική, πίσω μόνο από καρδιακές παθήσεις και καρκίνο[5].

 

Το 2022, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση επιβεβαίωσε ότι το 25% των νοσηλευόμενων ασθενών Medicare υπέστησαν βλάβη κατά τη διάρκεια της νοσηλείας τους. Το 43% των συμβάντων ήταν αποτρέψιμα. Σχεδόν πανομοιότυπα με τα ευρήματα του 2010[6].

 

Το αόρατο πρόβλημα

 

Παρά τις πέντε δεκαετίες τεκμηρίωσης, οι επίσημες στατιστικές θνησιμότητας των CDC δεν απαριθμούν το "ιατρικό λάθος" ως αιτία θανάτου. Το σύστημα κωδικοποίησης σχεδιάστηκε για χρέωση, όχι για καταγραφή ιατρογενούς βλάβης.

 

Ο ασθενής που πεθαίνει από υποσιτισμό σε οίκο ευγηρίας καταγράφεται ως θάνατος από άνοια. Ο ασθενής του οποίου τα φάρμακα αρρυθμίας προκαλούν καρδιακή ανακοπή και καταγράφεται ως θάνατος από καρδιακή νόσο [8]. Το σύστημα είναι δομικά τυφλό στην ιατρογενή βλάβη.

 

Όπως εξήγησε ο Makary:

"Το σύστημα ιατρικής κωδικοποίησης σχεδιάστηκε για να μεγιστοποιήσει την χρέωση για τις ιατρικές υπηρεσίες και όχι για να συλλέγει εθνικά στατιστικά στοιχεία υγείας" [5].

 

Το ίδιο πλαίσιο σκέψης

 

Όπως και με το χώμα, έτσι και εδώ η αποτυχία δεν είναι τεχνική. Είναι πλαίσιο σκέψης.

 

Το σύστημα αντιμετωπίζει το σώμα όπως η βιομηχανική γεωργία αντιμετωπίζει το έδαφος: ως αδρανές χημικό υπόστρωμα που διορθώνεται με εισροές. Σύμπτωμα εμφανίζεται, φάρμακο εφαρμόζεται, παρενέργεια προκύπτει, νέο φάρμακο εφαρμόζεται.

 

Ο βρόχος του Shelton, ορατός και εδώ. Αλλά εδω η σκυτάλη αναλαμβάνεται από τον Ivan Illich [9], επιβεβαιώνοντας ανιαρά τον “φυσιομανή”, κατα βικιπέδια, Shelton!

 

Και το οικονομικό σύστημα κλειδώνει τον βρόχο: το 20% των νέων φαρμάκων τελικά αποδεικνύονται αρκετά επικίνδυνα ώστε να απαιτούν προειδοποιήσεις ή απόσυρση. Οι συγγραφείς το χαρακτήρισαν ρητά ως "θεσμική διαφθορά" [7].

 

Μια φράση για τα υπόλοιπα: οι επιδοτήσεις, οι κλινικές δοκιμές και οι ρυθμιστικές αρχές και τα πρωτόκολλά τους διασφαλίζουν ότι ο βρόχος παραμένει κλειστός και, πάλι, ...αισχροκερδής.

 

Η γλώσσα δείχνει το πλαίσιο

 

Όταν λέμε "ανεπιθύμητες ενέργειες" αντί για "βλάβη από φάρμακο", όταν λέμε "ιατρογενές συμβάν" αντί για "λάθος που σκότωσε", έχουμε ήδη αποφασίσει τι είναι αποδεκτό πριν το εξετάσουμε. Η γλώσσα απονεκρώνει αυτόματα την ευθύνη.

 

Το πρώτο βήμα για την επίλυση ενός προβλήματος είναι η αναγνώριση της ύπαρξής του. Πέντε δεκαετίες δεδομένων, από τις ίδιες τις ομοσπονδιακές υπηρεσίες, περιμένουν ακόμα τη δυναμική δράση που απαιτούν.

 

Όπου στρέψουμε το βλέμμα μας, με μικροσκόπιο ή με στατιστική, αντικρίζουμε ένα σύστημα που έχει απονεκρώσει νοητικά αυτό που υποτίθεται ότι θεραπεύει. Μήπως το πρόβλημα δεν είναι τα λάθη, αλλά το πλαίσιο που τα κάνει αόρατα;

 

Παραπομπές

 

[1] Talley & Laventurier, "Drug-Induced Illness," JAMA, 1974.

[2] Institute of Medicine, "To Err Is Human," 1999.

[3] Starfield B., "Is US Health Really the Best in the World?" JAMA, 2000.

[4] James JT., "A New, Evidence-based Estimate of Patient Harms," Journal of Patient Safety, 2013.

[5] Makary & Daniel, "Medical error — the third leading cause of death in the US," BMJ, 2016.

[6] HHS Office of Inspector General, "Adverse Events in Hospitals," 2022.

[7] Light et al., "Institutional Corruption of Pharmaceuticals," Journal of Law Medicine & Ethics, 2013.

[8] Roden DM. "Drug-Induced Prolongation of the QT Interval." New England Journal of Medicine, 2004;350(10):1013-1022.

[9] Illich I. "Medical Nemesis: The Expropriation of Health." Pantheon Books, New York, 1976.