Ευθεία παρέμβαση της κυβέρνησης Πασινιάν στα εσωτερικά ενός ιστορικού εκκλησιαστικού θεσμού

Η πρόσφατη ένταση στις σχέσεις κράτους και Αρμενικής Αποστολικής Εκκλησίας δεν αποτελεί ένα εσωτερικό, «εξωτικό» ζήτημα της Αρμενίας, αλλά μια εξέλιξη με ευρύτερο θεσμικό και πολιτικό ενδιαφέρον, ιδιαίτερα για το ελληνικό κοινό που γνωρίζει καλά τη σημασία της Ορθόδοξης Εκκλησίας ως πυλώνα εθνικής συνέχειας και κοινωνικής συνοχής.

 

Στις αρχές Ιανουαρίου, η κυβέρνηση του Νικόλ Πασινιάν ανακοίνωσε την έναρξη λειτουργίας ενός «Συμβουλίου Μεταρρύθμισης της Αρμενικής Αποστολικής Εκκλησίας», προβάλλοντας επιχειρήματα περί διαφάνειας, λογοδοσίας και δημόσιας εμπιστοσύνης. Ωστόσο, πίσω από τη ρητορική αυτή, διαφαίνεται μια ευθεία κρατική παρέμβαση στα εσωτερικά ενός ιστορικού εκκλησιαστικού θεσμού, ο οποίος, όπως και στην ελληνική περίπτωση, δεν αποτελεί απλώς θρησκευτικό οργανισμό, αλλά φορέα ταυτότητας, ιστορικής μνήμης και εθνικής αντοχής.

 

Η Αρμενική Εκκλησία, η αρχαιότερη κρατική Εκκλησία του κόσμου, υπήρξε διαχρονικά θεματοφύλακας του έθνους σε περιόδους κρατικής ανυπαρξίας, γενοκτονίας και διασποράς. Για τον λόγο αυτό, οποιαδήποτε απόπειρα «μεταρρύθμισης» μέσω κρατικών μηχανισμών εγείρει σοβαρά ζητήματα θεσμικής νομιμότητας και πολιτικής σκοπιμότητας,  ζητήματα που το ελληνικό κοινό μπορεί εύκολα να αναγνωρίσει, έχοντας βιώσει αντίστοιχες συζητήσεις για τα όρια της κρατικής παρέμβασης στην Εκκλησία της Ελλάδος.

 

Το μήνυμα του Καθολικού όλων των Αρμενίων, Καρεκίν Β΄, κατά τον εορτασμό της Γεννήσεως και των Θεοφανείων στην Αγία Έδρα του Ετσμιατζίν, κινήθηκε σε σαφώς διαφορετικό επίπεδο. Δεν επρόκειτο για πολιτική αντιπαράθεση, αλλά για προειδοποίηση θεσμικού και ηθικού χαρακτήρα. Ο Καθολικός μίλησε για πιέσεις που πλήττουν το κύρος όχι μόνο της Εκκλησίας, αλλά και του ίδιου του κράτους, επισημαίνοντας τη διάβρωση αξιών, την αντιστροφή εννοιών όπως η πίστη, η ευθύνη και η ελευθερία του λόγου, καθώς και την κοινωνική αποσύνθεση που γεννά η απομάκρυνση από το χριστιανικό αξιακό πλαίσιο.

 

Για έναν Έλληνα αναγνώστη, οι παρατηρήσεις αυτές δεν είναι ξένες. Η συζήτηση για το πού τελειώνει η αρμοδιότητα της πολιτείας και πού αρχίζει η αυτονομία της Εκκλησίας παραμένει επίκαιρη και στην Ελλάδα, ιδίως όταν η πολιτική εξουσία επιχειρεί να διαχειριστεί θεσμούς με όρους επικοινωνίας, ελέγχου ή «εκσυγχρονισμού μέσω κρατικής επιβολής».

 

Η ουσία του ζητήματος στην Αρμενία δεν είναι η ανάγκη ή μη ανανέωσης της Εκκλησίας, καθώς κάθε ζωντανός θεσμός οφείλει να κάνει τον δικό της απολογισμό. Το κρίσιμο ερώτημα είναι ποιος έχει τη νομιμοποίηση να το πράξει και με ποια μέσα. Όπως και στην ελληνική εμπειρία, η κρατική παρέμβαση σε κανονικά και πνευματικά ζητήματα δεν οδηγεί σε εξυγίανση, αλλά σε πόλωση και θεσμική αποσταθεροποίηση.

 

Σε μια περίοδο όπου η Αρμενία αντιμετωπίζει υπαρξιακές προκλήσεις, η σύγκρουση με την Εκκλησία αποδυναμώνει έναν από τους ελάχιστους θεσμούς που μπορούν να λειτουργήσουν ως γέφυρα ενότητας. Για το ελληνικό κοινό, η εξέλιξη αυτή λειτουργεί και ως υπενθύμιση. Όταν το κράτος επιχειρεί να υποκαταστήσει την πνευματική αυτοτελή λειτουργία της Εκκλησίας, το πρόβλημα δεν είναι θεολογικό, αλλά βαθύτατα πολιτικό και θεσμικό.

 

πηγή