Οδηγός στις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις το φινλανδικό μοντέλο!

Το εκπληκτικό παράδειγμα οργάνωσης και αποφασιστικότητας στην αντιμετώπισης της απειλής που προσφέρει η Φινλανδία (βλ. ΕΔΩ), ανεξαρτήτως του κολοσσιαίου μεγέθους του αντιπάλου της, μπορεί να αποτελέσει οδηγό για τις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις, προφανώς με την υιοθέτηση των κατάλληλων προσαρμογών, καθώς κάθε περίπτωση έχει μοναδικά χαρακτηριστικά και η απλή αντιγραφή – που δεν είναι άγνωστη στο ελληνικό στράτευμα – δεν αποτελεί σωστή προσέγγιση. Αυτό που χρήζει διερεύνησης είναι αφενός οι ομοιότητες στις δυο περιπτώσεις και σίγουρα η φιλοσοφία που διέπει το φινλανδικό σύστημα. 

Με τη συνεργασία του Ινστιτούτου Αναλύσεων Ασφάλειας και Άμυνας (ΙΑΑΑ–ISDA) / Τομέας Ανάλυσης Απειλής 

Αν και οι Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις (ΕΕΔ) διαθέτουν πολλαπλάσιο αριθμό μονίμων, στρατιωτικών και πολιτικών, στελεχών (περί τις 87.000 με βάση στοιχεία του Φεβρουαρίου 2015), εν τούτοις, η αντιμετώπιση της συνεχώς αναβαθμιζόμενης τουρκικής απειλής επιβάλλει πολεμική σύνθεση που επιτυγχάνεται με την επιστράτευση εφέδρων.

Σε αυτό το σημείο, η Φιλανδία παρουσιάζει πολύ μεγάλη ομοιότητα με τη χώρα μας, καθώς και αυτή στηρίζεται (και μάλιστα σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό) στην επιστράτευση εφέδρων για την επίτευξη της πολεμικής σύνθεσης (12.000 περίπου μόνιμα στελέχη συμπεριλαμβανομένων και 4.000 πολιτικών υπαλλήλων, πολεμική σύνθεση 230.000 άτομα). 

Δεύτερο σημείο ομοιότητας μεταξύ των δύο χωρών είναι η σχετικά χαμηλή διάρκεια της στρατιωτικής θητείας (για την Ελλάδα εννέα μήνες, για τη Φιλανδία 165, 255 ή 347 ημέρες κατά περίπτωση). Αν και δεν γνωρίζουμε τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της εφεδρείας της Φιλανδίας σε αριθμητικό επίπεδο, είναι εύκολα αντιληπτό ότι η σκανδιναβική χώρα στηρίζεται στους εφέδρους της σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό από όσο η χώρα μας (το συνημμένο βίντεο στην ανάρτηση παρουσίασης του φινλανδικού μοντέλου που έχει αποδεσμευθεί από τις ένοπλες δυνάμεις της Φιλανδίας περιέχει στιγμιότυπα από άσκηση εφέδρων με την ονομασία Wihuri-2015). 

Όμως, μετά τις τελευταίες αποφάσεις, διαφαίνεται ότι η Φιλανδία προχωρά σε ένα επόμενο στάδιο όπου οι έφεδροι δεν συγκροτούν κυρίως τις τοπικές εφεδρικές δυνάμεις άμυνας (κατά βάση Πεζικού) αλλά θα αποτελούν σημαντικό ποσοστό και των ταχυκίνητων εφεδρειών που αποτελούν οι RRU. Κατά την άποψή μας, αντίστοιχο βήμα θα πρέπει να κάνουν και οι ΕΕΔ, που ήδη και ειδικότερα ο Ελληνικός Στρατός έχουν υιοθετήσει μία νέα στρατηγική αντίληψη για την εφεδρεία (βλ. την ανάλυση με τίτλο «ISDA για ΕΣ: Νέα στρατηγική αντίληψη για την εφεδρεία» στον σύνδεσμο ΕΔΩ).

Θεσμικά, το βήμα θα πρέπει να είναι η συγκρότηση Εθνοφρουράς και πρακτικά ή σε βάθους χρόνου στελέχωση σχηματισμών και μονάδων αποκλειστικά (πλην πολύ μικρού αριθμού μονίμων στελεχών που θα αποτελεί τον πυρήνα κατά την ειρηνική περίοδο) από προσωπικό της Εθνοφρουράς. 

Εκ των πραγμάτων, ιδανικοί υποψήφιοι για την εφαρμογή του συγκεκριμένου συστήματος είναι κατά πρώτο λόγο μονάδες και σχηματισμοί του εσωτερικού καθώς οι αναπτυγμένοι στη Θράκη και το Αιγαίο σχηματισμοί επιβάλλεται λόγω της τουρκικής απειλής να βρίσκονται στο μέγιστο δυνατό επίπεδο επιχειρησιακής ετοιμότητας (σε αυτές τις περιπτώσεις η τοπική εφεδρεία κατέχει καίριο ρόλο). 

Αυτό φυσικά δεν εξαιρεί τη δυνατότητα υιοθέτησης του συστήματος σε επίπεδο μονάδας. Για παράδειγμα, σε σχηματισμό επιπέδου ταξιαρχίας που διαθέτει δύο ή τρία ή και τέσσερις μονάδες επιπέδου τάγματος Πεζικού (μηχανοκίνητου ή μη) θα ήταν δυνατό το κύριο και μη υλικό που απαιτείται για τον εξοπλισμό τους, καθώς και το προσωπικό, να συγκεντρωθούν σε μία ή δύο μονάδες οι οποίες σε περίπτωση που θα απαιτηθεί θα υπόκεινται σε μία διαδικασία μίτωσης (διχοτόμησης) και θα απορροφούν τους επιστρατευόμενους εφέδρους ώστε να αποκτήσουν την πολεμική σύνθεση τους. 

Η επιτυχία του προτεινόμενου συστήματος προϋποθέτει: 

α) την αποθήκευση του συνόλου του υλικού (κύριου και μη) των μονάδων σε συνθήκες ασφάλειας και ελεγχόμενου κλίματος (θερμοκρασίας, υγρασίας), μία μετεξέλιξη του συστήματος POMCUS (Pre-positioning Of Materiel Configured in Unit Sets: προ-τοποθετημένο υλικά διαμορφωμένα σε συλλογές μονάδας) που είχε υιοθετήσει ο Στρατός των ΗΠΑ κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου ή του διαδόχου του APS (Army Pre-positioning Stocks: προ-τοποθετημένα αποθέματα στρατού) που εφαρμόζεται σήμερα. 

Παρά το γεγονός ότι η αποθήκευση του υλικού διαμορφωμένου σε συλλογές μονάδας έχει, με βάση την εμπειρία του Στρατού των ΗΠΑ, αναδείξει προβλήματα στην οργάνωση και εκτέλεση της αναγκαίας περιοδικής συντήρησης, εν τούτοις επιτρέπει την ταχεία ενεργοποίηση πλήρως εξοπλισμένων μονάδων μόλις γίνει η σύζευξη προσωπικού και υλικού. 

Με αυτό τον τρόπο θα επιτευχθεί η διατήρηση του υλικού σε πλήρη λειτουργική κατάσταση, η μείωση του λειτουργικού κόστους αλλά και η ομαλή εφαρμογή προγραμμάτων ανακατασκευής, αναβάθμισης ή εκσυγχρονισμού. Ταυτόχρονα αποδεσμεύεται προσωπικό για την αύξηση του ποσοστού στελέχωσης των σχηματισμών και μονάδων που είναι αναπτυγμένες στις περιοχές ενδιαφέροντος. 

β) τη μέγιστη δυνατή βελτίωση του επιπέδου και του περιεχόμενου της τεχνικής και τακτικής εκπαίδευσης κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής θητείας. Η εξίσωση είναι εξαιρετικά απλή: μόνο καλά εκπαιδευμένοι στρατεύσιμοι συγκροτούν καλά εκπαιδευμένη εφεδρεία. Φυσικά η διάρκεια της θητείας είναι σημαντική παράμετρος αλλά αν επιθυμούμε να διατηρήσουμε επαφή με την πραγματικότητα θα πρέπει να θεωρείται ανέφικτη η αύξηση της. 

γ) δημιουργία και λειτουργία εκτεταμένης και υψηλής ποιότητας εκπαιδευτικής υποδομής για το προσωπικό της Εθνοφρουράς. Ευτυχώς τα προηγούμενα χρόνια ο Ελληνικός Στρατός επένδυσε σημαντικούς οικονομικούς πόρους στην απόκτηση συστημάτων εκπαίδευσης (π.χ. συστημάτων εξομοιωτών) για το σύνολο σχεδόν των κύριων και μη οπλικών συστημάτων του. Η πλήρης αξιοποίηση αυτής της υποδομής θα επιτρέπει τη συστηματική εκπαίδευση, επανεκπαίδευση, αξιολόγηση και πιστοποίηση του προσωπικού της Εθνοφρουράς σε τόπο και χρόνο που θα επιλέγεται από το προσωπικό της ώστε να μην διαταράσσεται η ομαλή οικονομική και κοινωνική δραστηριότητα του. 

Κλείνοντας το παρόν σημείωμα, θα σημειώσουμε ότι ο θεσμός του πολίτη – οπλίτη έχει βαθιές ρίζες στην ελληνική Ιστορία και αποτελεί ύψιστη έκφραση δημοκρατικής και κοινωνικής υπευθυνότητας, ενώ στην πράξη θα αντιμετωπίσει το πρόβλημα των συνεχώς μειούμενων οικονομικών και ανθρώπινων πόρων που διατίθενται για την εθνική άμυνας. Δε ισχυριζόμαστε ότι είναι πανάκεια αλλά η μελέτη της σε βάθος μπορεί να αποδείξει ότι είναι μία εφικτή και αποδοτική επιλογή. 

πηγή