Η φράση κυκλοφορεί σαν διαβατήριο. Όποιος την αναγνωρίζει, νιώθει μυημένος, γνώστης της Αρχαίας Ελληνικής του 17ου αιώνα. Όποιος “αγράμματος”, σωπαίνει από άγνοια. Και οι δύο σιωπές εξυπηρετούν την χάραξη μιας διαχωριστικής γραμμής μεταξύ επαϊόντων και μη, που με τους αιώνες -και σήμερα, με τις ώρες- τα διαπιστευτήρια περιλαμβάνουν τους οικονομικά ισχυρούς.
Το πρωτότυπο προέρχεται από το “οἱ πολλοί” στον αρχαίο ελληνικό πληθυντικό, που ο Θουκυδίδης το βάζει στο στόμα του Περικλή, στον Επιτάφιο, ως εγκώμιο υπέρ της δημοκρατίας. Σήμαινε "η πλειοψηφία", ως επικυρωτικό του επιχειρήματος του ομιλητή ή συγγραφέα. Η φράση γεννήθηκε υπέρ του Λαού (της πλειοψηφίας), και όχι εναντίον του.
Το αντίθετό του, τότε, “οἱ ὀλίγοι”, οι “ολιγαρχικοί” που κρατούν την εξουσία, αν ποια άλλη από την υλική, με έννοια υποτιμητική και προσβλητική, των έρμαιων της Ύλης και των απολαύσεων, συνήθως δηλαδή των στερημένων “παιδείας των κοινών” (ιδιωτών) και αυτοκυριαρχίας.
Η μετάλλαξη
Στη φιλοσοφική παράδοση ανατρέχουν συστηματικά στον αρχαίο ελληνικό όρο, έναν ή περισσότερους, για να ελέγξουν τη σημερινή χρήση μιας έννοιας. Σε αυτό συνίσταται η μοναδικότητα της αρχαίας ελληνικής γλώσσας: όροι όχι συμβατικοί, τυχαίοι δηλαδή, αλλά με εννοιολογική ετυμολογία.
Δεν είναι, επομένως, περίεργο οτι ο “γλωσσικός πόλεμος” διαστρέβλωσης των εννοιών περνάει σαν οδοστρωτήρας πάνω από την Ελληνική.
Το 1668 ο John Dryden την εισάγει στα αγγλικά το “hoi polloi” για να περιγράψει την “ανθρωπομάζα” χωρίς κριτική ικανότητα. Από εκεί η φράση γίνεται εργαλείο ταξικής χλεύης.
Στο Cambridge, 1828 με 1831, οι φοιτητές με τους χαμηλότερους βαθμούς καταγράφονταν επίσημα ως “Hoi Polloi”.
Ο Byron τη χρησιμοποιεί το 1813 για να υποτιμήσει ποιητές. Ο Cooper την καθιερώνει στην αμερικανική γραφή το 1837.
Και είναι εν μέρει εντυπωσιακό, οτι φρόντισαν να επισημάνουν την (πολυτονική) “δασεία” του «οἱ» με το αγγλικο “h”.
Τόσο τότε, όσο περισσότερο και τώρα, ο εξ-αγγλισμός των ελληνικών λέξεων-εννοιών καταλήγει πάντα... κακοήθης.
Ο μηχανισμός
Δύο κατηγορίες ακροατών.
Όποιος ξέρει κλασική παιδεία, αναγνωρίζει τη φράση, νιώθει μέλος λέσχης, σωπαίνει ικανοποιημένος.
Όποιος δεν ξέρει, δεν καταλαβαίνει καν ότι μιλάνε γι' αυτόν, σωπαίνει από άγνοια.
Αποτέλεσμα. Λες δημοσίως "οι απεχθέστατες μάζες" και δεν σε καταγγέλλει κανείς. Όσοι θα έπρεπε να αγανακτήσουν, δεν κατάλαβαν τη λέξη. Όσοι κατάλαβαν, ανήκουν στην ίδια λέσχη και συμφωνούν. Ο Orwell κωδικοποίησε αυτό ως Newspeak το 1949. Η ελίτ το εφάρμοζε από το 1668, με δανεικά ελληνικά.
Το σήμερα
Η τεχνική δεν πέθανε, άλλαξε λεξιλόγιο. Σήμερα δεν λες hoi polloi, λες "populism", "misinformation", "χαμηλή media literacy", "conspiracy theorists". Ίδιος μηχανισμός. Ταξινομείς την πλειοψηφία ως γνωστικά κατώτερη, χωρίς να χρειάζεται να εξηγήσεις γιατί διαφωνεί μαζί σου.
Το ενδιαφέρον δεν είναι η ελίτ που το κάνει ανοιχτά. Είναι ο απολογητής της. Αυτός που δεν ανήκει στη λέσχη, αλλά μιλάει εκ μέρους της δωρεάν. Αναγνωρίζει τον κωδικό, τον υιοθετεί, και νιώθει προαγωγή κάθε φορά που τον χρησιμοποιεί εναντίον των δικών του. Αυτό δεν είναι πεποίθηση, είναι transactional loyalty χωρίς transaction.
Κοινωνιοπάθεια εδώ σημαίνει συγκεκριμένο πράγμα. Απουσία ενοχής όταν η ταξινόμηση προκαλεί πραγματική ζημιά, και εργαλειακή χρήση της γλώσσας για να κρατηθεί η ζημιά αόρατη στον ίδιο τον ζημιωμένο.
Η ειρωνεία
Ο Περικλής, εφευρέτης της φράσης, θα ήταν σήμερα hoi polloi με τη σημερινή χρήση. Μιλούσε υπέρ των πολλών. Η αντιστροφή δεν είναι μόνο γλωσσική. Είναι κανιβαλισμός της ίδιας της πηγής.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Παρακαλούμε τα σχολιά σας να ειναι σχετικά με το θέμα, περιεκτικά και ευπρεπή. Για την καλύτερη επικοινωνία δώστε κάποιο όνομα ή ψευδώνυμο. Διαφημιστικά σχόλια δεν δημοσιεύονται.
Επειδή δεν υπάρχει η δυνατότητα διόρθωσης του σχολίου σας παρακαλούμε μετά την τελική σύνταξή του να ελέγχεται. Προτιμάτε την ελληνική γραφή κι όχι την λατινική (κοινώς greeklish).
Πολύ σημαντικό είναι να κρατάτε προσωρινό αντίγραφο του σχολίου σας ειδικά όταν είναι εκτενές διότι ενδέχεται να μην γίνει δεκτό από την Google (λόγω μεγέθους) και θα παραστεί η ανάγκη να το σπάσετε σε δύο ή περισσότερα.
Το σχόλιό σας θα δημοσιευθεί, το αργότερο, μέσα σε λίγες ώρες, μετά από έγκριση του διαχειριστή του ιστολογίου, ο οποίος είναι υποχρεωμένος να δημοσιεύει όλα τα σχόλια που δεν παραβαίνουν τους όρους που έχουμε θέσει στις παρούσες οδηγίες.
Υβριστικά, μη ευπρεπή και προπαγανδιστικά σχόλια θα διαγράφονται ή δεν θα δημοσιεύονται.