Η χρεοκοπία του νερού και η απειλή για την Ελλάδα

Γράφει ο ΝΙΒΕΡΟΓΛΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΣ

 

Όταν ο ΟΗΕ κηρύσσει το τέλος της “κρίσης”, οι αφαλατώσεις γίνονται στρατηγικοί στόχοι και τα ελληνικά νησιά μετρούν αντίστροφα:
Στις 20 Ιανουαρίου 2026, το Πανεπιστήμιο των Ηνωμένων Εθνών δημοσίευσε μια έκθεση που άλλαξε το λεξιλόγιο της παγκόσμιας συζήτησης για το νερό.  

 

Ο πλανήτης, διακήρυξαν οι επιστήμονες του ΟΗΕ, δεν διανύει πλέον “υδατική κρίση”· έχει εισέλθει στην εποχή της “παγκόσμιας υδατικής χρεοκοπίας”. Η επιλογή της λέξης δεν είναι ρητορικό σχήμα. Η “κρίση” υπονοεί ένα προσωρινό σοκ που ακολουθείται από ανάκαμψη· η “χρεοκοπία” περιγράφει συστήματα που δεν μπορούν πλέον να επιστρέψουν στα ιστορικά τους δεδομένα.

 

Όπως το διατύπωσε ο Kaveh Madani, διευθυντής του Ινστιτούτου Νερού, Περιβάλλοντος και Υγείας του Πανεπιστημίου του ΟΗΕ, για μεγάλο μέρος του κόσμου το “κανονικό” έχει παρέλθει οριστικά. Έξι μήνες αργότερα, η διαπίστωση αυτή δεν αποτελεί πια ακαδημαϊκή υπόθεση: αποτυπώνεται στα πεδία των πολέμων, στις ατζέντες των συνδιασκέψεων ασφαλείας — και στους ταμιευτήρες της Αττικής.

 

Από την κρίση στη χρεοκοπία

 

Τα μεγέθη της έκθεσης είναι δυσθεώρητα. Υδατικά συστήματα από τα οποία εξαρτώνται έξι δισεκατομμύρια άνθρωποι και η μισή παγκόσμια παραγωγή τροφίμων έχουν ωθηθεί πέρα από το όριο ανάκαμψης, με τη χρόνια εξάντληση των υπόγειων υδροφορέων, την υποβάθμιση εδαφών και υγροτόπων και τη συρρίκνωση των παγετώνων να συνιστούν απώλειες φυσικού κεφαλαίου που δεν αναπληρώνονται σε ανθρώπινους χρονικούς ορίζοντες.

 

Μητροπόλεις όπως το Κέιπ Τάουν, το Σάο Πάολο και η Τεχεράνη έχουν ήδη βιώσει τα πρώτα επεισόδια “Ημέρας Μηδέν” –της στιγμής που οι βρύσες μιας πόλης απειλούνται με ολική διακοπή – ενώ η Καμπούλ κινδυνεύει να γίνει η πρώτη μεγάλη πρωτεύουσα του πλανήτη που θα μείνει κυριολεκτικά χωρίς νερό. Η μετάβαση από τη γλώσσα της “διαχείρισης κρίσεων” στη γλώσσα της “διαχείρισης χρεοκοπίας” σημαίνει, στην πράξη, ότι η διεθνής κοινότητα καλείται να παραδεχθεί μη αναστρέψιμες απώλειες και να σχεδιάσει πάνω στη νέα υδρολογική πραγματικότητα – όχι πάνω στη νοσταλγία της παλαιάς.

 

Παράλληλα, η βία γύρω από το νερό κλιμακώνεται μετρήσιμα. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Pacific Institute που επικαλείται το Council on Foreign Relations, το 2024 – τελευταίο έτος με πλήρη δεδομένα – καταγράφηκε ιστορικό ρεκόρ 420 συγκρούσεων συνδεόμενων με το νερό, ενώ το συνολικό χρονολόγιο του ινστιτούτου αριθμεί πλέον περισσότερα από 2.750 περιστατικά χρήσης του νερού και των υδατικών συστημάτων ως αφορμής, στόχου ή όπλου βίας.

 

Το νερό στην υψηλή στρατηγική

 

Η θεσμική αναγνώριση της νέας πραγματικότητας ήρθε γρήγορα. Στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου, στις 14 Φεβρουαρίου 2026, ειδική συνεδρία υψηλού επιπέδου με τίτλο “Spotlight on the Geopolitics of Water” τοποθέτησε το νερό όχι ως πόρο προς διαχείριση, αλλά ως πρωταρχικό παράγοντα γεωπολιτικής σταθερότητας, δυνητικό όπλο πολέμου και υποχρεωτικό πυλώνα της διασυνοριακής διπλωματίας – με το θέμα να φιλοξενείται στην κύρια ατζέντα του Μονάχου για τρίτη συνεχή χρονιά.

 

Την ίδια περίοδο, η Αφρικανική Ένωση αφιέρωσε τη σύνοδο κορυφής του Φεβρουαρίου 2026 στη βιώσιμη διαχείριση των υδάτων, ενώ ο κύκλος θα κλείσει τον Δεκέμβριο με τη Διάσκεψη του ΟΗΕ για το Νερό στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα – μόλις τη δεύτερη μείζονα παγκόσμια σύνοδο για την υδατική διακυβέρνηση σε αυτόν τον αιώνα. Σε προηγούμενη ανάλυσή μας εξετάσαμε το ένα σκέλος αυτής της γεωπολιτικής: τους διασυνοριακούς ποταμούς και τη μοχλευτική ισχύ των ανάντη κρατών. Εδώ εστιάζουμε στο δεύτερο, λιγότερο ορατό σκέλος — τη μετατροπή των ίδιων των υδατικών υποδομών σε στρατηγικούς στόχους.

 

Υποδομές στο στόχαστρο: η αφαλάτωση-αχίλλειος πτέρνα

 

Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή προσέφερε το 2026 την πιο ανησυχητική επιβεβαίωση. Καθώς οι ιρανικές επιθέσεις με πυραύλους και μη επανδρωμένα εναντίον στόχων του Κόλπου έπληξαν σημεία πλησίον βιομηχανικών ζωνών και ενεργειακών υποδομών, αναδείχθηκε ο κίνδυνος να βρεθούν στη γραμμή του πυρός οι μονάδες αφαλάτωσης — οι εγκαταστάσεις από τις οποίες εξαρτώνται για πόσιμο νερό σχεδόν σαράντα εκατομμύρια άνθρωποι στα έξι κράτη του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου, σύμφωνα με στοιχεία της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής του ΟΗΕ για τη Δυτική Ασία.

 

Η τρωτότητα δεν είναι νέα διαπίστωση: το CSIS υπενθυμίζει ότι ήδη πριν από σαράντα και πλέον έτη αποχαρακτηρισμένη ανάλυση της CIA είχε επισημάνει τους κινδύνους ασφαλείας που δημιουργεί η εξάρτηση των κρατών του Κόλπου από την αφαλάτωση· ο πόλεμος που ξέσπασε στις 28 Φεβρουαρίου 2026 απλώς κατέδειξε πόσο βαθύτερη έγινε η εξάρτηση και πόσο επίκαιρη παραμένει η τρωτότητα, με εγκαταστάσεις σε Κουβέιτ και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα να υφίστανται έμμεσες ζημιές από πλήγματα ήδη στα πρώτα στάδια της σύγκρουσης.

 

Η τρωτότητα είναι διπλή: η αφαλάτωση απαιτεί αδιάλειπτη ενεργειακή τροφοδοσία, άρα ένα πλήγμα σε σταθμό ηλεκτροπαραγωγής μεταφράζεται αυτομάτως σε διακοπή παραγωγής νερού. Στη σύγχρονη σύγκρουση, το δίπολο ενέργεια-νερό συνιστά ενιαία επιφάνεια προσβολής – και, όπως σημείωνε τον Ιούλιο του 2026 το Bloomberg, η στόχευση των αφαλατώσεων δεν είναι το τέλος αυτής της λογικής αλλά η αρχή της.

 

Η εικόνα στο εσωτερικό του Ιράν είναι εξίσου αποκαλυπτική για τη σύζευξη υδατικής χρεοκοπίας και στρατηγικής αστάθειας. Η Τεχεράνη, τη στιγμή που δεχόταν στρατιωτικά πλήγματα, λειτουργούσε με τους κύριους ταμιευτήρες της σε πληρότητα μόλις 8-9%, ύστερα από έξι συναπτά έτη ξηρασίας και χρόνια υπεράντληση των υπόγειων υδάτων – σε βαθμό που η ιρανική ηγεσία συζητούσε ακόμη και τη μεταφορά της πρωτεύουσας. Ένα καθεστώς που πολεμά με άδειους ταμιευτήρες δεν αντιμετωπίζει απλώς στρατιωτική απειλή· αντιμετωπίζει τη διάβρωση της ίδιας της ικανότητάς του να συντηρεί τον πληθυσμό του. Η υδατική χρεοκοπία, με άλλα λόγια, δεν είναι το φόντο της σύγκρουσης – είναι μεταβλητή της.

 

Δεν είναι μακριά το ελληνικό μέτωπο

 

Όσοι θεωρούν ότι τα παραπάνω αφορούν αποκλειστικά τον Κόλπο και τη Νότια Ασία, αρκεί να κοιτάξουν τα στοιχεία της ΕΥΔΑΠ. Στα τέλη Νοεμβρίου 2025, τα αποθέματα των τεσσάρων ταμιευτήρων της Αττικής είχαν συρρικνωθεί σε επίπεδα χαμηλότερα και από εκείνα των κρίσεων του 2001 και του 2008: ο Μόρνος, με χωρητικότητα 747,6 εκατομμυρίων κυβικών, κατείχε μόλις 175 εκατομμύρια, ενώ το σύνολο των τεσσάρων ταμιευτήρων προσέγγιζε τα 400 εκατομμύρια κυβικά – μεγέθη που παρέπεμπαν στη μεγάλη λειψυδρία της περιόδου 1988-1994.

 

Η Αττική, η Λέρος και η Πάτμος κηρύχθηκαν σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω λειψυδρίας, με τους ειδικούς να υπενθυμίζουν ότι οι απώλειες στα ελληνικά δίκτυα ύδρευσης φθάνουν έως και το 40% – δηλαδή σχεδόν μία στις δύο σταγόνες χάνεται πριν φτάσει στη βρύση.

 

Οι βροχοπτώσεις του χειμώνα και της άνοιξης 2025-2026 προσέφεραν σημαντική ανάσα: στις 19 Ιουνίου 2026 τα συνολικά αποθέματα είχαν ανακάμψει στα 743,68 εκατομμύρια κυβικά, έναντι 583,23 εκατομμυρίων την αντίστοιχη ημέρα του 2025 – αύξηση άνω των 160 εκατομμυρίων κυβικών μέσα σε έναν χρόνο, που απομάκρυνε τον άμεσο κίνδυνο να «διψάσει» η πρωτεύουσα και ώθησε την κυβέρνηση να επανεξετάσει το χρονοδιάγραμμα του έργου εκτροπής “Εύρυτος”, του οποίου το κόστος αναθεωρήθηκε από τα 550 στα περίπου 750 εκατομμύρια ευρώ.

 

Η ανάκαμψη, ωστόσο, δεν εξοφλεί το χρέος· απλώς αγοράζει χρόνο. Στο Αιγαίο, η εικόνα παραμένει βαρύτερη: έως τον Ιούνιο του 2026, εννέα νησιά – Αστυπάλαια, Κάρπαθος, Σύμη, Πάτμος, Μεγανήσι, Λέρος, Τήνος, Αλόννησος και περιοχές της Κέρκυρας – είχαν ζητήσει την κήρυξή τους σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, εν μέσω τουριστικής περιόδου, με την αφαλάτωση να αναδεικνύεται συχνά ως η μοναδική άμεση λύση παρά το υψηλό ενεργειακό και περιβαλλοντικό της κόστος. Δεν είναι τυχαίο ότι, τον Ιούλιο του 2026, η κυβέρνηση εξήγγειλε νέα εθνική πολιτική για το νερό σε τέσσερις πυλώνες, με ρητό στόχο το τέλος του κατακερματισμού 735 αρμόδιων φορέων – παραδοχή, στην ουσία, ότι το νερό έπαψε να είναι ζήτημα διαχείρισης και έγινε ζήτημα εθνικού σχεδιασμού.

 

πηγή

 

ΣΧΟΛΙΟ

 

Τον χειμώνα του 2025-2026 και μέχρι την άνοιξη έριξε πάρα πολύ νερό στην πατρίδα μας... Και τι με αυτό; οι απατεώνες κυβερνώντες συνεχίζουν το παραμύθι της λειψυδρίας... και θέλουν να ακριβύνουν το νερό, να το πουλήσουν σε ιδιωτικά συμφέροντα και στο πίσω μέρος του μυαλού τους έχουν και τα τεράστια data center που θέλουν να φτιάξουν σε όλη την επικράτεια, τα οποία όπως μαθαίνουμε από τα εξωτερικό που ήδη λειτουργούν χρειάζονται τεράστιες ποσότητες νερού...

 

Με αυτά όμως ο ΟΗΕ δεν ασχολείται διότι ο ΟΗΕ είναι από τις διεθνείς οργανώσεις τις ξεπουλημένες στην απάνθρωπη νέα τάξη... 

 

Και δυστυχώς βλέπω κι ο αρθρογράφος... έχει πέσει κι αυτός στην λούμπα...
Πάντως θεωρώ ότι σίγουρα πρέπει να γίνουν και έργα αφαλάτωσης και έργα ύδρευσης και όλο αυτό το νερό εκατομμυρίων τόνων που κάθε χρόνο πέφτει στην πατρίδα μας να φυλάσσεται και να πηγαίνει στους υδατικούς αποταμιευτήρες.