Γράφει ο Γρηγόρης Κεντητός
Για χρόνια υπήρχε η αίσθηση ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα χτυπήσει κυρίως δουλειές γραφείου και θα αφήσει πιο ήσυχες τις πρακτικές δουλειές. Αυτή η βεβαιότητα έχει πλέον σπάσει. Τα εργαλεία ΑΙ γράφουν, αναλύουν, ελέγχουν και οργανώνουν, ενώ τα ρομπότ μπαίνουν όλο και πιο βαθιά σε αποθήκες, εργοστάσια, μεταφορές, νοσοκομεία και υπηρεσίες. Άρα δεν υπάρχει πια πραγματικά ασφαλής κατηγορία. Ούτε ο άνθρωπος που δουλεύει σε υπολογιστή είναι προστατευμένος, ούτε εκείνος που δουλεύει με τα χέρια. Αυτό που αλλάζει δεν είναι μόνο ποιες δουλειές απειλούνται. Αλλάζει και ο ρόλος του ανθρώπου μέσα στη δουλειά. Σε όλο και περισσότερες περιπτώσεις, ο άνθρωπος δεν θα είναι απλώς ο εκτελεστής. Θα είναι εκείνος που ελέγχει, διορθώνει, αναλαμβάνει την ευθύνη και στέκεται απέναντι σε άλλον άνθρωπο όταν το θέμα δεν είναι μόνο τεχνικό αλλά ανθρώπινο. Γιατί άλλο είναι να δίνεις μια σωστή απάντηση και άλλο να παίρνεις πάνω σου το βάρος της.
Τα επαγγέλματα που μένουν πιο ανθρώπινα
Εκεί ξεχωρίζουν και τα επαγγέλματα που δύσκολα φεύγουν από τα ανθρώπινα χέρια. Η ιατρική δίπλα στον ασθενή, η νοσηλευτική, η φροντίδα ηλικιωμένων, η ψυχοθεραπεία, η ειδική αγωγή, η διδασκαλία μέσα στην τάξη, η κοινωνική εργασία, η διαπραγμάτευση, η ηγεσία, η δικαιοσύνη, η πολιτική εκπροσώπηση. Όχι επειδή οι μηχανές δεν θα γίνουν πολύ ισχυρές, αλλά επειδή σε αυτά τα πεδία δεν αρκεί μόνο το αποτέλεσμα. Μετρά η παρουσία, η εμπιστοσύνη, η κρίση και η ευθύνη. Υπάρχει και ένα άλλο κομμάτι που μένει δύσκολο για τις μηχανές. Είναι η δουλειά μέσα στον ακατάστατο πραγματικό κόσμο. Ένα σπίτι με απρόβλεπτες βλάβες. Ένα εργοτάξιο που αλλάζει κάθε μέρα. Ένας ηλικιωμένος που φοβάται. Ένας πελάτης που δεν θέλει μόνο λύση αλλά και σιγουριά. Όσο πιο απρόβλεπτο και κοινωνικά σύνθετο είναι το περιβάλλον, τόσο πιο δύσκολο είναι να βγει ο άνθρωπος από τη μέση.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι αρκεί μια χειρωνακτική δουλειά για να είσαι ασφαλής. Μεγαλύτερη αντοχή θα έχουν όσοι συνδυάζουν πράξη, κρίση, επικοινωνία και ευθύνη. Ο τεχνικός που καταλαβαίνει γρήγορα τι συμβαίνει. Ο νοσηλευτής που βλέπει κάτι πριν το δείξουν οι εξετάσεις. Ο δάσκαλος που πιάνει ότι ένα παιδί έχει χαθεί μέσα στην τάξη. Ο άνθρωπος που κρατά μια ομάδα όρθια όταν υπάρχει πίεση. Αυτά δεν είναι απλές κινήσεις. Είναι ανθρώπινη ανάγνωση της κατάστασης. Υπάρχει και μια τρίτη κατηγορία που ίσως γίνει ακόμη πιο πολύτιμη. Ό,τι αγοράζεται ακριβώς επειδή είναι ανθρώπινο. Το χειροποίητο, η ζωντανή τέχνη, η προσωπική συμβουλή, η δουλειά που κουβαλά χαρακτήρα και εμπειρία. Σε έναν κόσμο γεμάτο αυτόματο περιεχόμενο, η ανθρώπινη υπογραφή μπορεί να αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη αξία.
Το μεγάλο ερώτημα για την εργασία και την κοινωνία
Το πιο δύσκολο σημείο είναι άλλο. Αν σε είκοσι ή τριάντα χρόνια η ΑΙ και τα ρομπότ κάνουν σχεδόν τα πάντα πιο γρήγορα, πιο φτηνά και πιο σταθερά από τον άνθρωπο, τότε η μεγάλη ερώτηση δεν θα είναι μόνο ποια επαγγέλματα μένουν. Θα είναι αν η εργασία, όπως τη γνωρίζουμε, παύει να είναι το κέντρο της ζωής και της κοινωνικής αξίας.
Εκεί ανοίγει το πραγματικό ζήτημα. Όχι άνθρωπος εναντίον μηχανής, αλλά κοινωνία εναντίον ανισότητας. Ποιος θα κρατά την αξία που παράγουν αυτά τα συστήματα. Ποιος θα πληρώνεται. Ποιος θα έχει πρόσβαση σε καλή ζωή. Αν η τεράστια παραγωγικότητα μείνει σε λίγους, τότε δεν μιλάμε για πρόοδο. Αν όμως μοιραστεί με λιγότερες ώρες δουλειάς, καλύτερες υπηρεσίες, καλύτερη παιδεία και περισσότερη φροντίδα, τότε η τεχνολογία μπορεί να λειτουργήσει υπέρ των πολλών.
Η πιο τίμια απάντηση λοιπόν είναι διπλή. Ναι, θα μείνουν δουλειές για τον άνθρωπο, ειδικά εκεί όπου χρειάζονται σχέση, κρίση, εμπιστοσύνη, ευθύνη και φυσική παρουσία. Αν όμως κάποτε οι μηχανές περάσουν ακόμη και αυτά τα όρια, τότε η λύση δεν θα είναι απλώς να βρούμε νέες δουλειές. Θα χρειαστεί να ξανασκεφτούμε από την αρχή τι σημαίνει αξία, χρόνος, εισόδημα και θέση του ανθρώπου μέσα στην κοινωνία.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Παρακαλούμε τα σχολιά σας να ειναι σχετικά με το θέμα, περιεκτικά και ευπρεπή. Για την καλύτερη επικοινωνία δώστε κάποιο όνομα ή ψευδώνυμο. Διαφημιστικά σχόλια δεν δημοσιεύονται.
Επειδή δεν υπάρχει η δυνατότητα διόρθωσης του σχολίου σας παρακαλούμε μετά την τελική σύνταξή του να ελέγχεται. Προτιμάτε την ελληνική γραφή κι όχι την λατινική (κοινώς greeklish).
Πολύ σημαντικό είναι να κρατάτε προσωρινό αντίγραφο του σχολίου σας ειδικά όταν είναι εκτενές διότι ενδέχεται να μην γίνει δεκτό από την Google (λόγω μεγέθους) και θα παραστεί η ανάγκη να το σπάσετε σε δύο ή περισσότερα.
Το σχόλιό σας θα δημοσιευθεί, το αργότερο, μέσα σε λίγες ώρες, μετά από έγκριση του διαχειριστή του ιστολογίου, ο οποίος είναι υποχρεωμένος να δημοσιεύει όλα τα σχόλια που δεν παραβαίνουν τους όρους που έχουμε θέσει στις παρούσες οδηγίες.
Υβριστικά, μη ευπρεπή και προπαγανδιστικά σχόλια θα διαγράφονται ή δεν θα δημοσιεύονται.