Οι αμερικανικές πιέσεις στην Αθήνα για εξοπλιστικά και γεωπολιτική

Ο στρατηγικός ρόλος που καλείται να διαδραματίσει η Ελλάδα ως κομβικός σύμμαχος των Ηνωμένων Πολιτειών στην ευαίσθητη περιοχή της Νοτιοανατολικής Μεσογείου, καθώς και στο ευρύτερο τόξο που περιλαμβάνει τη Βόρεια Αφρική, επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο. Το ενδιαφέρον αυτό αναζωπυρώνεται καθώς καταγράφεται αύξηση των προσδοκιών από την πλευρά της Ουάσιγκτον για ουσιαστικότερη ελληνική συνδρομή στους γεωπολιτικούς σχεδιασμούς, αλλά και για τη διοχέτευση πόρων σε εξοπλιστικά προγράμματα αμερικανικής προέλευσης. Σύμφωνα με σχετική ανάλυση που δημοσιεύει η εφημερίδα Καθημερινή, τα συγκεκριμένα ζητήματα ενδέχεται να συμπεριληφθούν στην ατζέντα μιας πιθανής συνάντησης με τον Πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, υπό την προϋπόθεση ότι οι διεθνείς συνθήκες θα επιτρέψουν την πραγματοποίησή της. 

 

Επί του παρόντος, η οριστικοποίηση ενός τέτοιου ραντεβού δεν θεωρείται δεδομένη, καθώς οι προτεραιότητες της αμερικανικής διπλωματίας εστιάζουν σε άλλα μέτωπα. Παράλληλα, καθίσταται σαφές ότι η ελληνική κυβέρνηση τηρεί μια διακριτή στάση σε ορισμένα διεθνή ζητήματα. Ειδικότερα, σε περίπτωση που υπάρξει κλιμάκωση της κρίσης σχετικά με τη Γροιλανδία, μια περιοχή την οποία οι Ευρωπαίοι εταίροι θεωρούν «κόκκινη γραμμή», η Αθήνα αναμένεται να ευθυγραμμιστεί με την ευρωπαϊκή θέση, τασσόμενη ανοιχτά απέναντι στις επιδιώξεις της Ουάσιγκτον. 

 

Στο πεδίο του διπλωματικού παρασκηνίου, ο Υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, βρίσκεται στη Νέα Υόρκη, χωρίς ωστόσο να έχει προγραμματιστεί επίσημη συνάντηση με τον Αμερικανό ομόλογό του. Εξετάζεται, ωστόσο, το ενδεχόμενο επίσκεψης με στόχο την επανεκκίνηση των διμερών σχέσεων, ένα ζήτημα που παραμένει σε εκκρεμότητα. Την ίδια στιγμή, το Μέγαρο Μαξίμου αναζητεί εναλλακτικούς διαύλους επικοινωνίας για την προσέγγιση της αμερικανικής ηγεσίας. 

 

Ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλεί στην Αθήνα η έντονη κινητικότητα που παρατηρείται, με κεντρικό πρόσωπο τον πρέσβη των ΗΠΑ στην Άγκυρα και ειδικό απεσταλμένο για τη Συρία, Τομ Μπάρακ. Ο Αμερικανός διπλωμάτης φαίνεται να λειτουργεί ως διαμεσολαβητής μεταξύ του Πρωθυπουργού του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, και της τουρκικής ηγεσίας. Η χρονική συγκυρία κρίνεται κρίσιμη, καθώς στην Άγκυρα γνωρίζουν ότι έως τα τέλη Οκτωβρίου αναμένεται εκλογική αναμέτρηση στο Ισραήλ. Το γεγονός αυτό εντείνει την αμερικανική πίεση προς τον κ. Νετανιάχου για εξομάλυνση των σχέσεων με τον Πρόεδρο της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, κυρίως όσον αφορά τις εξελίξεις στο συριακό μέτωπο. 

 

Σύμφωνα με το ρεπορτάζ της Καθημερινής, η πρόσφατη τριμερής σύνοδος κορυφής Ελλάδας – Κυπριακής Δημοκρατίας – Ισραήλ στα Ιεροσόλυμα δεν έγινε δεκτή με ενθουσιασμό από την Ουάσιγκτον. Οι δημόσιες τοποθετήσεις του Μπενιαμίν Νετανιάχου κατά της Τουρκίας θεωρήθηκε ότι υπονομεύουν το κλίμα προσέγγισης που επιχειρούσε να διαμορφώσει η αμερικανική διπλωματία στις τουρκοϊσραηλινές σχέσεις. 

 

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η δυσφορία των ΗΠΑ για τις επιλογές της Αθήνας στον τομέα των εξοπλισμών. Παρά την παραγγελία 20 μαχητικών αεροσκαφών F-35, τα τελευταία έτη τα μεγάλα εξοπλιστικά προγράμματα των Ενόπλων Δυνάμεων έχουν κατευθυνθεί κυρίως προς τη γαλλική και την ισραηλινή αμυντική βιομηχανία. Η ενόχληση στην Ουάσιγκτον επιτείνεται από το γεγονός ότι πολλά ισραηλινά συστήματα βασίζονται σε αμερικανική τεχνολογία, ενώ η επιλογή τους γίνεται χωρίς τις χρονοβόρες διαδικασίες αξιολόγησης που απαιτούνται για τα αμερικανικά συστήματα. 

 

Ενδεικτικό των προθέσεων είναι ότι κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026 αναμένεται να προχωρήσουν με ταχείς ρυθμούς οι διαδικασίες για την «Ασπίδα », ένα πρόγραμμα που βασίζεται σχεδόν εξ ολοκλήρου σε ισραηλινή τεχνογνωσία. Παράλληλα, η ελληνική κυβέρνηση εξετάζει σοβαρά την ενεργοποίηση της προαίρεσης για την προσθήκη ακόμη 8 έως 12 μαχητικών F-35 στην υφιστάμενη παραγγελία, καθώς και την προμήθεια νέων μεταγωγικών αεροσκαφών από τις ΗΠΑ, σε μια προσπάθεια εξισορρόπησης των σχέσεων με την αμερικανική αμυντική βιομηχανία. 

 

Όπως επισημαίνει η Καθημερινή, η Ελλάδα βρίσκεται εγκλωβισμένη ανάμεσα σε αντικρουόμενες πιέσεις: από τη μία πλευρά, υφίσταται η ανάγκη διατήρησης στενών δεσμών με το Ισραήλ και τη Γαλλία και, από την άλλη, η απαίτηση ικανοποίησης των αμερικανικών προσδοκιών τόσο σε γεωπολιτικό όσο και σε εξοπλιστικό επίπεδο. Όλα αυτά λαμβάνουν χώρα σε μια περίοδο κατά την οποία οι ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο παραμένουν εξαιρετικά ρευστές.

 

πηγή