Οι Έλληνες από αρχαιοτάτων χρόνων υπήρξαν εργατικός λαός και τιμούσαν την εργατικότητα ως αρετή. Αυτό δεν είναι τυχαίο, καθώς η ελληνική γη είναι κατά κύριο λόγο ορεινή και δύσκολη στην εκμετάλλευση, γεγονός που κατέστησε την εργασία αναγκαία προϋπόθεση επιβίωσης. Παράλληλα με την εργατικότητα, καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει και η παραγωγικότητα, ως παράγοντας που πολλαπλασιάζει το αποτέλεσμα του ανθρώπινου μόχθου.
Χαρακτηριστική είναι η στάση της αρχαίας ελληνικής σκέψης απέναντι στην εργασία και την ευθύνη. Ο Πλάτωνας («Νόμοι», VII, 807e), γράφει:
«Να κοιμάται κανείς, οποιοσδήποτε πολίτης όλη τη νύχτα και μη δείχνεται σε όλους τους δούλους ότι ξυπνάει και σηκώνεται πάντοτε πρώτος, τούτο πρέπει όλοι να το θεωρούν άσχημο και χαρακτηριστικό ανθρώπου ανελεύθερου, είτε αυτό οφείλεται σε συνήθεια κι’ έτσι να το ονομάσουμε είτε σε συστηματική επιδίωξη. Και επίσης μια οικοδέσποινα πρέπει να θεωρεί ντροπή της να την ξυπνούν για να σηκωθεί οι υπηρέτριες της, ενώ πρώτη αυτή να σηκώνει τις υπηρέτριες, γιατί, διαφορετικά δεν της αρμόζει να φωνάζει δούλα και δούλο και παιδί και να είναι η κυρά του σπιτιού. Πρέπει λοιπόν να σηκώνονται νύχτα και να ασχολούνται με μεγάλο μέρος των πολιτικών υποθέσεων και ιδιωτικών οι άρχοντες στην πόλη και οι οικοδεσπότες και οικοδέσποινες στα σπίτια τους. Ο ύπνος ο πολύς ούτε στα σώματα, ούτε στις ψυχές μας, ούτε στη σχετική δραστηριότητα μας είναι αναγκαίος από τη φύση. Κανείς που κοιμάται δεν αξίζει τίποτα περισσότερο απ’ αυτόν που δεν ζει. Αλλά εκείνος που προπαντός είναι επιφορτισμένος με την έγνοια για τη ζωή μας και τη φροντίδα, αυτός συνήθως αγρυπνεί τον περισσότερο χρόνο παίρνωντας μόνο τις αναγκαίες προφυλάξεις για την υγεία του. Και δεν είναι πολύ αυτό, όταν γίνει μια καλή συνήθεια. Και όταν οι άρχοντες αγρυπνούν τη νύχτα στην πόλη, γίνονται φοβεροί για τους κακούς πολίτες ή ξένους αλλά αγαπητοί και τίμιοι στους δικαίους και τους σώφρονες, ωφέλιμοι και σ’ αυτούς και ολόκληρη την πόλη».
Η παραπάνω θέση αποτυπώνει με σαφήνεια ότι η εργατικότητα και η εγρήγορση θεωρούνταν βασικά στοιχεία όχι μόνο της ατομικής αρετής, αλλά και της σωστής διοίκησης και της κοινωνικής ευρυθμίας.
Στο ίδιο πνεύμα κινείται και ο Ευριπίδης με τη φράση: «Άνεργος πολίτης, τι άνθρωπος κακός». Στην αρχαιότητα η ανεργία δεν είχε τη μορφή που γνωρίζουμε σήμερα, λόγω διαφορετικών παραγωγικών συνθηκών. Στη σύγχρονη εποχή, ωστόσο, παρατηρούνται φαινόμενα κοινωνικής αδράνειας και παρασιτισμού (λαθρομετανάστες, ορισμένες ομάδες, άνεργοι καθ΄επάγγελμα) τα οποία υπονομεύουν τόσο την οικονομία όσο και την κοινωνική συνοχή.
Στο στράτευμα, η έγερση με το πρώτο φως της ημέρας αποτέλεσε διαχρονικά πάγιο κανόνα. Ο διοικητής της μονάδας έδινε το παράδειγμα, ερχόμενος πρώτος και αποχωρώντας τελευταίος. Αν και αυτή η πρακτική συχνά οδηγούσε σε υπερβολές, καλλιεργούσε την αίσθηση καθήκοντος και προσωπικής ευθύνης.
Αντίθετα, στη δημόσια ζωή δεν έλειψαν περιπτώσεις όπου η εξουσία εκλήφθηκε ως μέσο προσωπικής άνεσης και όχι ως ευθύνη. Δημόσιες ομολογίες για υπογραφές σοβαρών αποφάσεων χωρίς ουσιαστική γνώση του περιεχομένου τους αποτελούν πλήγμα για τη θεσμική αξιοπιστία.
Παρά ταύτα, σήμερα ένα μεγάλο μέρος των Ελλήνων εργάζεται αδιάκοπα, συχνά και τη νύχτα, κάτω από αντίξοες συνθήκες και με κίνδυνο της ζωής του. Υπάρχουν πολλοί ευσυνείδητοι εργαζόμενοι που διακρίνονται για το ήθος, την εργατικότητα και την επαγγελματικότητά τους και αποτελούν τη σιωπηλή δύναμη της κοινωνίας.
Η Πολιτεία οφείλει να αναγνωρίζει και να επιβραβεύει την υπέρμετρη εργατικότητα και τη συνέπεια, όπως και οι επιχειρήσεις να ανταμείβουν τους ιδιαίτερα αποδοτικούς εργαζομένους με πρόσθετες αμοιβές. Διότι η πρόοδος μιας κοινωνίας στηρίζεται, διαχρονικά, στην εργασία, την ευθύνη και το προσωπικό παράδειγμα.
(14/1/26)
*Αμφικτύων ο Υποστράτηγος ε.α Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης
Συγγραφέας, Μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Παρακαλούμε τα σχολιά σας να ειναι σχετικά με το θέμα, περιεκτικά και ευπρεπή. Για την καλύτερη επικοινωνία δώστε κάποιο όνομα ή ψευδώνυμο. Διαφημιστικά σχόλια δεν δημοσιεύονται.
Επειδή δεν υπάρχει η δυνατότητα διόρθωσης του σχολίου σας παρακαλούμε μετά την τελική σύνταξή του να ελέγχεται. Προτιμάτε την ελληνική γραφή κι όχι την λατινική (κοινώς greeklish).
Πολύ σημαντικό είναι να κρατάτε προσωρινό αντίγραφο του σχολίου σας ειδικά όταν είναι εκτενές διότι ενδέχεται να μην γίνει δεκτό από την Google (λόγω μεγέθους) και θα παραστεί η ανάγκη να το σπάσετε σε δύο ή περισσότερα.
Το σχόλιό σας θα δημοσιευθεί, το αργότερο, μέσα σε λίγες ώρες, μετά από έγκριση του διαχειριστή του ιστολογίου, ο οποίος είναι υποχρεωμένος να δημοσιεύει όλα τα σχόλια που δεν παραβαίνουν τους όρους που έχουμε θέσει στις παρούσες οδηγίες.
Υβριστικά, μη ευπρεπή και προπαγανδιστικά σχόλια θα διαγράφονται ή δεν θα δημοσιεύονται.