Πώς η σκληρή γραμμή στο μεταναστευτικό έγινε ο κανόνας στην Ευρώπη

Όταν ο Νικόλα Προκατσίνι εξελέγη στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πριν έξι χρόνια, οι περισσότεροι συνάδελφοί του τον απέφευγαν, δεν του έδιναν καν το χέρι και απέφευγαν να μπουν μαζί του στο ασανσέρ, γράφουν οι New York Times. Ως μέλος ενός μικρού κόμματος της ιταλικής άκρας δεξιάς, οι θέσεις του για το μεταναστευτικό θεωρούνταν τοξικές. «Το χέρι μου έμενε στον αέρα γιατί δεν έδιναν το χέρι σε φασίστες», λέει σαρκαστικά ο ίδιος. 

 

Σήμερα, πολλά έχουν αλλάξει. Ο Προκατσίνι, πλέον επικεφαλής των Ευρωπαίων Συντηρητικών και Μεταρρυθμιστών, βλέπει τις θέσεις του να αγκαλιάζονται από όλο και περισσότερους στην ευρωπαϊκή πολιτική σκηνή. Με την Τζόρτζια Μελόνι πρωθυπουργό στην Ιταλία και το κόμμα τους να κυριαρχεί, η σκληρή γραμμή στο μεταναστευτικό έχει μετατραπεί από εξαίρεση σε νέο ευρωπαϊκό κανόνα.
 

Η στροφή: Όχι μόνο δεξιά 

 

Δεν πρόκειται πια για πολιτική της ακροδεξιάς. Από τους κεντροδεξιούς έως τους παραδοσιακούς σοσιαλδημοκράτες, η ρητορική και οι πολιτικές περιορισμού έχουν επεκταθεί σε όλο το φάσμα. «Υπάρχει πλέον διακομματική συναίνεση: θα είμαστε πιο σκληροί», λέει ο πολιτικός αναλυτής Μάρτιν Χόφμαν. 

 

Η μεταναστευτική κρίση του 2015, με πάνω από ένα εκατομμύριο αφίξεις, άφησε ισχυρό αποτύπωμα. Αν και οι αφίξεις έχουν μειωθεί φέτος κατά 20% σύμφωνα με τη Frontex, το πολιτικό κλίμα παραμένει τεταμένο. 

 

Η Δανία με την κεντροαριστερή Μέτε Φρεντέρικσεν έχει υιοθετήσει την πολιτική των «μηδενικών προσφύγων», προκαλώντας κύματα αποδοχής και μίμησης. Η Ιταλία, με τη Μελόνι, επιδιώκει την εξωτερική ανάθεση αιτήσεων ασύλου στην Αλβανία, αν και το εγχείρημα μπλοκάρεται δικαστικά. Ακόμα και η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν χαρακτήρισε το μοντέλο «παράδειγμα δημιουργικής σκέψης». 

 

Συνεργασίες με τίμημα 

 

Ταυτόχρονα, η Ε.Ε. εμβαθύνει συνεργασίες με χώρες όπως η Λιβύη και η Τυνησία για τον περιορισμό των ροών. Το τίμημα όμως είναι μεγάλο: το 2023, τυνησιακές αρχές φέρονται να εγκατέλειψαν μετανάστες στην έρημο, καταγγέλλει το Migration Policy Institute Europe. 

 

Θεσμική σύγκρουση και ανθρωπιστικές ρωγμές 

 

Πρόσφατα, η Μελόνι και η Φρεντέρικσεν υπέγραψαν κοινή επιστολή, μαζί με ηγέτες άλλων χωρών, ζητώντας επανεξέταση της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, καθώς θεωρούν ότι περιορίζει υπερβολικά τις κρατικές δυνατότητες απελάσεων. 

 

Η Πολωνία, στο όνομα της «υβριδικής απειλής» από Λευκορωσία και Ρωσία, ανέστειλε το δικαίωμα ασύλου στα σύνορά της. 

 

Στο εσωτερικό των χωρών, αυξάνεται η ανησυχία. Η δήμαρχος του Σόποτ, στην Πολωνία, υπογραμμίζει: «Συμφωνώ ότι τα σύνορα πρέπει να προστατεύονται, αλλά δεν πρέπει να παρουσιάζουμε όλους τους μετανάστες ως εγκληματίες. Είναι γείτονές μας». 

 

Από κριτές, μιμητές 

 

Ο Αλεξάντερ Ντάουνερ, πρώην υπουργός Εξωτερικών της Αυστραλίας, θυμάται την ευρωπαϊκή κατακραυγή για την πολιτική μεταφοράς αιτούντων άσυλο σε τρίτες χώρες. «Σήμερα, η Φον ντερ Λάιεν την υιοθετεί», παρατηρεί. 

 

Το ερώτημα πλέον είναι αν η Ευρώπη μπορεί να διατηρήσει τις αξίες της, καθώς πασχίζει να προστατεύσει τα σύνορά της. Το εκκρεμές έχει γείρει αποφασιστικά προς την αυστηρότητα. Το αν θα επιστρέψει ποτέ στο κέντρο, παραμένει αβέβαιο.

 

πηγή