Ελλάδα και γεωπολιτική ισχύς (μέρος 2ο)

Η στρατιωτική ισχύ είναι το έσχατο αλλά και το απόλυτα αποτελεσματικότερο όπλο όταν το αδιέξοδο είναι αναπόφευκτο. Είναι σημαντικό να βρίσκονται πάντα σε άριστο επίπεδο καθώς αποτελεί την τελευταία γραμμή άμυνας ή ακόμα και επίθεσης κάθε χώρας.

συνέχεια από το 1ο μέρος

Γράφει ο Αλέξανδρος Νίκλαν

Πως μπορεί να αλλάξει πλέον αυτό;. 

… διά της παιδείας! Ενας ευαίσθητος τομέας της γεωπολιτικής ικανότητας κάθε χώρας, που καθορίζει ενα πολύ μεγάλο κομμάτι της ύπαρξης ενός κράτους αφού μαζί με την θρησκεία αποτελεί ενα απο τους ισχυρότερους συνδετικούς κρίκους μιας κοινωνίας. Η παιδεία που κατακλύζεται απο εθνικά πολιτισμικά στοιχεία, και αντικειμενικά ιστορικά γεγονότα είναι εκείνη η βάση που δημιουργεί και τον πρώτο ενιαίο σκοπό/στόχο για μια χώρα. Αποτελεί την βάση δημιουργίας «οράματος» όπως προείπα για μια χώρα, που εκκινεί μια δυναμική ενέργεια για να φτάσει σε κάτι μεγαλύτερο ώς στόχο/όραμα. Ενα «όραμα» που μπορεί να είναι η δημιουργία ενός ισχυρού κράτους.. μιας δίκαιης κοινωνίας ή/και ακόμα στον ρόλο της χώρας ώς ένα διεθνή παράγοντα κομβικής σημασίας και μεγάλης γεωστρατηγικής σημασίας για τα τεκταινόμενα κοντά σε αυτήν. (σ.σ. το τελευταίο είναι και αυτό που διατηρεί ο Ερντογάν στην Τουρκία)

Στην Ελλάδα του σήμερα δυστυχώς ο τομέας αυτός, της παιδείας δεν έχει αναπτυχθεί. Μάλιστα η αλλοίωση του τομέα, μεγιστοποιείται πλέον, καθώς στον βωμό της παγκοσμιοποίησης έχει δημιουργηθεί μια τάση εξομάλυνσης των διαφορών και των «ενοχλητικών» ( για κάποιους ) αναφορών σε ιστορικά δεδομένα που περιγράφουν καταστάσεις και εχθροπραξίες (κυρίως) μεταξύ εθνών, στην γειτονική και οχι μόνο περιοχή μας.

Έχοντας σχεδόν απωλέσει το στοιχείο του εθνικού πολιτισμού/παιδείας που κατάφερε και κράτησε το Ελληνικό φυλετικό χαρακτηριστικό σε συνοχή επί χιλιετίες, έστω και με κάποιες προσμίξεις απο το λατινικό και το οθωμανικό στοιχείο, είναι δεδομένο ότι αν δεν αλλάξει κάτι, δεν μπορεί να υπάρχει ικανή συσπείρωση προς υποστήριξη οποιασδήποτε εθνικής προσπάθειας. Μάλιστα, ως αρνητική αντίδραση πλέον θα ολοκληρωθεί, μεταγενέστερα είτε με τον αρνητικό χαρακτηρισμό της όποιας εθνικής προσπάθειας, είτε με απόρριψη συλλήβδην του όλου εγχειρήματος προς όφελος της «αμυντικής διπλωματίας». Απτό παράδειγμα η προσπάθεια συμμετοχής Ελληνικών δυνάμεων σε αποστολές του ΝΑΤΟ σε Αφγανιστάν και Λιβύη, η προσπάθεια συνεργασίας και συμμαχίας με το Ισραήλ και άλλες παρόμοιες δράσεις που από τον μέσο πολίτη αντιμετωπίστηκαν με εξαιρετική καχυποψία.

Αυτό κατά συνέπεια, οδηγεί και στην διόγκωτικη τάση ιδεολογικά πολωτικών άκρων εσωτερικά, που διόλου δεν βοηθάνε την χώρα σε διεθνές επίπεδο ως εικόνα. Ίσα ίσα που δίνουν πόντους αδυναμίας σε γεωπολιτικό βαθμό αφού οι δύο αντίθετες εκφράσεις του λαού, δεν μπορούν να δώσουν την εικόνα μιας χώρας εστιασμένης σε ενα σκοπό/στόχο, παρά μόνο δίνουν μια εικόνα ενός λαού διχασμένου και έτοιμου να χειραγωγηθεί απο κάποιον «χαρισματικό ηγέτη», είτε διορισμένο εκ των έξω… είτε διορισμένο από ιδιοτελή συμφέροντα κάποιων.

Πως μπορεί να αλλάξει αυτό;.. Το όραμα, όπως ειπώθηκε, ενός λαού είναι η καλύτερη λύση. Στην εποχή μας οι ηγέτες είτε σπανίζουν, είτε αδυνατούν να διαχειριστούν καταστάσεις που απαιτούν ένα πλαίσιο αλληλεπίδρασης διεθνούς βαθμίδος όπου απαιτείται ικανότητα χειρισμού δύσκολων διπλωματικών ισορροπιών. Η προσαρμογή των υπαρχόντων πολιτικών ηγετών θα μπορεί να πλαισιωθεί από την εικόνα ενός οράματος που θα είναι εκείνη που μπορεί να καθοδηγήσει σε κάτι πολύ στέρεο και διαχρονικό για την Ελλάδα. Κάτι που θα είναι εμποτισμένο με ηθικά και εθνικά στοιχεία.

Διά μέσου φυσικά της παιδείας μας που ναι μεν θα είναι διδασκόμενη προς όλους (ημεδαπούς και αλλοδαπούς) αλλά σε κανένα σημείο δεν θα είναι «εξομαλυνμένη» για λόγους ομοιομορφίας. Άλλωστε ενα έθνος που θέλει να είναι ομοιόμορφο ιστορικά, μπορεί να καταλήξει εύκολα και προσαρτώμενο σε εκείνο που θα έχει τις περισσότερες ομοιότητες με αυτό και θα είναι ισχυρότερο. Φυσικά μιλώ, θίγοντας την «φιλική Τούρκικη πολιτισμική επίθεση» προς τους πολίτες της Ελλάδος και τους υποστηρικτές της.

Τελευταίο άφησα το θέμα των ενόπλων δυνάμεων που είναι ιδιαίτερα ευαίσθητο αφού κάθε υπερβολή ,είτε προς την μεριά του αμυντικού δόγματος, είτε προς την μεριά του επιθετικού, μόνο κακό μπορεί να δημιουργήσει. Στην Ελλάδα είχαμε, κατά τα στατιστικά πολλών πηγών στο παρελθόν, μια απο τις παγκόσμιες αναλογικές πρωτιές στην προμήθεια εξοπλισμών συγκριτικά με το ΑΕΠ μας. Κάτι που είναι και φυσιολογικό αφού η γεωγραφική μας θέση, αλλά και γενικότερα η ύπαρξη μη φιλικών χωρών γύρω μας με επεκτατικές διαθέσεις, ωθεί σε μια κατεύθυνση υπερ-εξοπλισμού των δυνάμεων.

Είναι όμως έτσι;.. είναι όντως τόσο μεγάλη ανάγκη να έχουμε ενα στρατό με υπεράριθμό δυναμικό και συνάμα ενα συνολικά πολυπληθή εξοπλισμό σε κάθε είδους όπλα;

Πριν προσπαθήσω να απαντήσω στα ερωτήματα, θα πρέπει να θέσω κάποια πράγματα στην θέση τους. Ώς άνθρωπος δεν είμαι υπέρ της βίας και σίγουρα οχι υπέρ του πολέμου. Όμως το γεγονός παραμένει πως η ένοπλη ισχύ μιας χώρας στην ουσία επιβάλει την δύναμη της, ακόμα και πάνω σε διπλωματικό/διεθνές επίπεδο σε πάρα πολλές περιπτώσεις. Διότι η διπλωματία είναι όντως τόσο ισχυρή όσο και η ένοπλη δύναμη που την στηρίζει, όταν φτάσουν τα πράγματα σε αδιέξοδο, σε λεκτικό επίπεδο. (σ.σ. δόγμα Θουκυδίδη)

Οι συμμαχίες και οι συνεταιρισμοί με χώρες δεν αποτελούν παρά έγγραφες συνεργασίες και οχι αδερφικές φιλίες που θα θέσουν, άμεσα, όποια χώρα στο πλάι άλλης προς υποστήριξη. Αυτό θα έπρεπε να είναι ιδιαίτερα γνωστό στην Ελλάδα όπου σχεδόν σε όλη την διάρκεια της ιστορίας της, όποτε χρειάστηκε να στηριχθεί εξολοκλήρου σε ξένες δυνάμεις, τιμωρήθηκε μετέπειτα. Για αυτό και η ένοπλη ισχύ της Ελλάδος πρέπει να είναι πάντα έτοιμη στον μέγιστο αποτελεσματικό αλλά και αυτοδύναμο, βαθμό. Κάτι που σύμφωνα και με τον Π.Κονδύλη στο «Θεωρία Πολέμου», δεν θα ορίζεται στην σημερινή εποχή με την ποσότητα/αριθμό στρατού, αλλά με ικανό σχεδιασμό και ποιότητα σε ευέλικτες και υπερσύγχρονες ομάδες στρατού.

Σε μια χώρα όπως είναι η Ελλάδα που μπορεί να έχει αμυντικό πλεονέκτημα κυρίως, αλλά και εύκολες βάσεις για δυναμική αντίδραση αν χρειαστεί απο προωθημένα σημεία στην περιφέρεια της, θα ήταν το ιδανικότερο σενάριο. Αυτά όμως τα ξέρουν καλύτερα, ειδικότεροι εμού σε στρατηγικό σχεδιασμό δυνάμεων. Εκείνο όμως που μπορώ να θίξω είναι πως στον αιώνα της τεχνολογίας, είναι καλό να σκεφτόμαστε πως αν και το θάρρος και η ξιφολόγχη μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο σε μάχες εκ του συστάδην, δυστυχώς σε πρώτη φάση όπου είναι και η καταλύτική, (βλ. Ιράκ, Σεράγεβο, Συρία, Ουκρανία κοκ) πάντα έχει τον πρώτο λόγο η τεχνολογία και η αποτελεσματικότητα ενός όπλου που μαζικά θα κερδίσει τον αντίπαλο πριν καν οι στρατιώτες εμφανιστούν στο πεδίο. Αν αυτό υπάρχει ώς εργαλείο, τότε είναι δυνατόν να στηριχθεί και κάθε άλλη θέση προς τα έξω αφού οι κόκκινες γραμμές σε διεθνές επίπεδο, θα έχουν πέρα απο λόγο και μια ισχυρή πρακτική υποστήριξη.

Οπότε παρόλες τις πιθανές αντιδράσεις απο ακτιβιστές και πάσης φύσεως ειρηνιστές που προκαλεί το θέμα των εξοπλισμών, θα είναι καλό να λάβουμε υπόψη μας οτι μια χώρα, για να έχει θέση και λόγο σε ενα διεθνές στερέωμα και να μπορεί κιόλας να θέσει και τελεσίγραφα προς κάθε επιβουλόντα ή μη ακούοντα αυτών, είναι απόλυτο η ισχύς των ενόπλων δυνάμεων να είναι αδιαμφισβήτητη απο οποιοδήποτε εξωτερικό παράγοντα.

Οπότε εδώ ερχόμαστε στο τέλος του ερωτήματος που λέει ποιά είναι η πραγματική γεωστρατηγική αξία της Ελλάδος.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Η Ελλάδα διαχρονικά έχει πάντα μια θέση υψηλη, ιστορικά όσον αφορά την γεωγραφική και γεωοικονομική της αξία, αλλά μόνο ώς λεία προς τρίτους. Και αυτό διότι, σε γεωπολιτικό επίπεδο, οι χρονικές περιόδοι που η χώρα μας κατάφερε να δείξει την δυναμική διπλωματική παρουσία της, είναι μετρημένες στα δάχτυλα και συνοδεύτηκαν μάλιστα απο σύντομες περιόδους εθνικής ανάτασης και επιτυχιών. Αν και στο τέλος επειδή ακριβώς δεν υπήρξε αυτό το μακρόπνοο σχέδιο, κατέρρευσε σχεδόν αμέσα.

Στο σύνολο της ώς γεωστρατηγικό σημείο η Ελλάδα, μπορεί να χαρακτηριστεί σαν μια χώρα που μπορεί να είναι είτε στο ζενίθ ώς αυτόνομη χώρα και με ενισχυμένη παρουσία στο διεθνές σκηνικό, είτε στο ναδίρ και απλά ως λεία και ανυπεράσπιστο θήραμα προς τρίτους. Αυτό που μπορεί να καθορίζει την θέση της ανά χρονική περίσταση, είναι η ισορροπία της γεωπολιτικής και γεωοικονομική της κατάσταση αντίστοιχα τότε.

Στις σημερινές συνθήκες, και μέσω μιας αντικειμενικής οπτικής, η Ελλάδα είναι δυστυχώς στο ναδίρ, με μια γεωοικονομική κατάσταση οικτρή, και μια γεωπολιτική κατάσταση σε πλήρη αποσύνθεση. Αν λοιπόν θέλουμε να βάλουμε ενα θεωρητικό τίτλο, αποκλειστικά για την σημερινή θέση της χώρας θα ήταν.. Η Ελλάδα έχει τεράστια γεωστρατηγική αξία και σημασία ώς χώρα και ώς έδαφος.. αλλά είναι εύκολη λεία προς εκείνους που μπορούν να την διεκδικήσουν.

Το αν το παραπάνω μπορεί να γίνει πραγματικότητα ή οχι, επαφίεται καθαρά στην ίδια την χώρα, τους πολίτες της καθώς στο αν τελικά η Ελλάδα θα αποκτήσει κάποια στιγμή εθνικό όραμα/σχέδιο/στρατηγική για να ορίσει και τους στόχους της. Διαφορετικά οι αντιδράσεις που βασίζονται στις δράσεις άλλων χωρίς ουδεμία στρατηγική, είναι λογικό να οδηγήσει σε δεινότατη θέση την χώρα αφού πλέον η γεωπολιτική ισχύ της θα έχει μηδενιστεί.

Αλέξανδρος Νίκλαν
Σύμβουλος Θεμάτων Ασφαλείας 

Αναφορές-πηγές:  
Θεωρία Πολέμου, συγγραφές Παναγιώτης Κονδύλης, Εκδόσεις Θεμέλιο 
Art of War – SunTzu 
Ηλ. Ηλιόπουλος,- Δ. Σκιαδάς: Πολιτικο – στρατιωτικές σχέσεις και Αμυντική Διπλωματία (θεωρητική, συγκριτική και θεσμική ανάλυση), Αθήνα: ΙΑΑ, θέματα Πολιτικής και Άμυνας Σεπ. 2004 
Θ. Ντόκος- Π. Τσάκωνας «Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας» Εκδόσεις Παπαζήση Αθήνα 2006 
Μ. Μπόση: «Ζητήματα Ασφάλειας στη Νέα Τάξη Πραγμάτων», Εκδόσεις Παπαζήση, Αθήνα 1999, 
Βερέμη Θ.-Κουλουμπή Θ., «Ελληνική εξωτερική πολιτική: προοπτικές-προβληματισμοί», Εκδόσεις Σιδέρη, Αθήνα 1994.

Geopolitics