“Φιλελεύθεροι” καὶ αύτορρύθμιση τῶν ἀγορῶν

Τοῦ Γιώργου Κακαρελίδη
Καθηγητοῦ Ἐφαρμογῶν στὴν Ἐπιχ. Ἒρευνα και Στατιστικὴ τοὒ ΤΕΙ Δυτικῆς Ἑλλάδος

Βασικό μότο τῶν ‘φιλελεύθερων’ (νεο- ,ορίτζιναλ-, λοιποί-) εἶναι ὅτι ἡ ἀγορά ξέρει ... καλύτερα καὶ μπορεῖ νὰ αὐτορρυθμίζεται. Ἐννοοῦν, συνοπτικά, τὸ ἑξῆς:

- Κάθε ἄτομο, κάθε ἐπιχείρηση προσπαθεῖ γιὰ τὸ ἀτομικό της συμφέρον. Ἐπειδή ὑπάρχουν πολλοὶ μὲ ὁμοειδῆ προϊόντα στὴν ἀγορά, τελικά οἱ τιμές θὰ ἰσορροπήσουν πρὸς ὄφελος τοῦ καταναλωτῆ. Ἀκόμη καὶ στὴν περίπτωση μονο- ἤ ολιγο- πωλίων, πάλι εὑρίσκεται τό σημεῖο ἰσορροπίας. Ὥς ἐκ τούτου οἱ πολλές ἐγωϊστικές, ἀτομικές λογικές, καταλήγουν στὴν ‘καλύτερη γιὰ ὅλους’, συνισταμένη. Ἄρα τό κράτος δὲν ἔχει καμμιά δουλειά νὰ παρεμβαίνῃ πουθενά· οὔτε κἄν ἐμμέσως, μὲ τὴν εἰσαγωγή ρυθμιστικῶν κανόνων ἤ νόμων, ἀφοῦ οἱ ἀγορές, τελικά ... αὐτορρυθμίζονται! Τοπικά, εὐρωπαϊκά καί παγκοσμίως.

Ἐδῶ ἔχουμε δύο παραλογισμούς: ὁ πρῶτος εἶναι ἡ εἰσαγωγή, γενικά τοῦ ὅρου «ἀγορές», σὰν Παβλωφικό σύνδρομο. Ὥστε νὰ ἐνσταλάζεται στὴν ἀντίληψη τοῦ ὑποτελοῦς, ἡ «ἀγορά» σὰν κάτι τό ἱερό. Οί “φιλελεύθεροι” «ξεχνᾶνε» βολικά, ὅτι εἰσάγουν θέμα ἠθικῆς τάξως. Ποὺ τὸ ἀντιστρέφουν· ἐνῶ δηλαδή, ὅ,τι εἶναι καλό γιὰ τὸ μελίσσι εἶναι καλό καὶ γιὰ τὴν μέλισσα, τὸ ἀντίστροφο, δὲν ἰσχύει ἀναγκαστικά. Διότι ἀπαιτεῖ, νὰ ἀπαρτίζεται ἡ ἀγορά, ἀπὸ δρῶντες, ὡς ἠθικές προσωπικότητες, ποὺ ἀποδέχονται καὶ τὴν ἔννοια τῆς διαμοίρασης τῆς συγκεκριμένης ἀγοραστικῆς δυνατότητος καὶ τὸ δημόσιο συμφέρον, τῆς συντεταγμένης Πολιτείας, στὴν ὁποία καλοῦνται νὰ λειτουργήσουν. Κάτι ἀδύνατο, λόγῳ ὕπαρξης παθῶν, σὲ ἀτομικὸ καὶ έπιχειρηματικὸ ἐπίπεδο.

Αὐτό, ὁδηγεῖ στὸν ἐλεγχο τῆς ἀγορᾶς, βάσει πλαισίου, τουλάχιστον λειτουργίας καὶ κυρώσεων στούς παραβάτες, ὄπως μέ τούς ὁδηγούς στούς δρόμους. Ὁ νόμος δὲν ἀπαγορεύει νὰ πᾶς ὅπου καὶ ὅπως θέλεις, φτάνει νὰ τηρῇς τούς κανόνες ὁδικῆς κυκλοφορίας. Ὥστε νὰ μὴν σκοτωθῆ ἤ τραυματισθῇ κανείς, συμπεριλαμβανομένου ἐσοῦ, γιατί προσβάλλει εὐθέως τὴν κρατική οἰκονομία, τὴν δημογραφικὴ ἐξέλιξη, τὴν κατασπατάληση λειτουργῶν ὑγείας καὶ τὸ ἀνθρώπινο σῶμα τῆς Πολιτείας.Ἔτσι καὶ ἡ ρύθμιση τῆς «ἀγορᾶς», ἀπὸ τὸ κράτος εἶναι ὑποχρέωση τόσο λειτουργικά καί γιά νὰ διευκολύνῃ τὰ μέλη της, ὅσο καὶ νὰ ἐξοβελίζῃ τούς παραβάτες. Εἰδάλλως καταλήγει σὲ ἀσυδοσία. Ἐξ οὗ καὶ οἱ φοῦσκες, ποὺ ἔχουν σὰν ἀποτέλεσμα διάλυση καὶ ἀγορᾶς καί, σὲ ἀρκετές περιπτώσεις, τοῦ κράτους.

Εἶναι ἀλήθεια ὅτι, ὠς ἕνα βαθμό, ἡ άγορά (ἐπιχειρήσεις καί καταναλωτές) αὐτορρυθμίζεται. Ἀκριβεστερα, προσαρμόζεται, ἀλλά συνήθως μόνο ὅταν ἡ οἰκονομία εἶναι στὰ πάνω της. Σὲ κάθε δύσκολη φάση, ἡ ἴδια ἡ ἀγορά προστρέχει καὶ ἀπαιτεῖ τὴν ... κρατική ἀρωγή, δηλαδή ρύθμιση. Ὅ ἐλεγχος ροῆς χρήματος, ἡ ἰσοτιμία νομίσματος, ἡ φορολογία, τά τελωνεῖα, δηλαδή ἡ νομισματική καὶ δημοσιονομική πολιτική, αὐτό ἀκριβῶς εἶναι. Κρατική παρέμβαση! Εδῶ μάλιστα, παρατηρεῖται σύμπνοια ‘φιλελεύθερων’ καὶ ‘μαρξιστῶν’, διαφέροντας μόνο στό μέγεθος καὶ στό ποιός ὁ διαχειριστὴς τῆς παρέμβασης· ἡ κομματική ἤ ἡ ἰδιωτική νομενκλατοῦρα (βλ. σχετικά Γ. Γεράση , Ἡ Ἑλλάδα στὴν δίνη τῆς οἰκονομικῆς κρίσης, Ροές, 2009).

Ὁ δεύτερος παραλογισμός εἶναι ἡ ἀναπόδεικτη εὐκολία ποὺ μιλοῦν γιὰ παγκοσμιοποίηση τῶν ἀγορῶν. Εἶναι ἄλλο πρᾶγμα ἡ ἐσωτερική ἀγορά, ὐποκειμένων στὸν νόμο μελῶν (φυσικῶν ἤ νομικῶν ἀδιάφορο) τῆς Πολιτείας, ποὺ ὑποχρεωτικά, ἀντιλαμβάνονται τὸ ἠθικό χρέος καί τὸ δημόσιο συμφέρον καὶ ἄλλο ἡ παγκόσμια. Ὅπου κάθε ἕνας ὑπηρετεῖ ἄλλον Κύριο. Ὅπου ἡ μή ὕπαρξη παγκόσμιας ρυθμιστικῆς ἀρχῆς (ἀντίστοιχης κρατικῆς), ὁδηγεῖ ἀναγκαστικά στὴν ἰδιοποίηση τῆς παγκόσμιας ἀγορᾶς, ἀπὸ τὸν ἰσχυρότερο (τὶς ΗΠΑ ἐν προκειμένῳ, βλ.ὅ. πρ). Σὲ ἀντίθεση μὲ τὴν ἐσωτερική, ἡ παγκόσμια ἀγορά ἐξαρτᾶται γιά τὴν ἰσορροπία της μόνο ἀπὸ τὴν κατανομή ἰσχύος, δηλαδή τὴν πολιτική καὶ ὄχι ἀπὸ τούς «τεχνοκράτες», ὅπως ἀφελῶς(;) διατείνονται οἱ ‘φιλελεύθεροι’. 

Ἀλλά γι’ αὐτό τὸ μπλέξιμο ἐννοιῶν θὰ ἐπανέλθουμε.