ΤΑ ΚΥΡΙΟΤΕΡΑ ΕΡΓΑ ΤΟΥ
Γράφει η Μαίρη Καρά
Με τον «Ύμνο εις την Ελευθερίαν» άρχισε μια σημαντική περίοδος για την μετέπειτα διαμόρφωση του ποιητή: είναι η εποχή στην οποία έχει κατακτήσει πλέον την γλώσσα και προσπαθεί να δοκιμαστεί σε συνθετότερες μορφές, να διευρύνει τον κύκλο των εμπνεύσεών του, χωρίς την ευκολία του αυτοσχεδιασμού. Καρπός των αναζητήσεων αυτής της περιόδου ήταν η «Ωδή εις τον θάνατον του Λόρδου Μπάιρον». Τα πρώτα ποιήματά του της Ζακυνθινής περιόδου, ήταν σύντομα στιχουργήματα στα πρότυπα των ιταλικών ποιημάτων, π.χ. «Ο θάνατος του βοσκού», «Ευρυκόμη», αλλά και του πρώιμου ρομαντισμού «Τρελή μάνα».
Χρησιμοποιεί τα επιχειρήματα του γαλλικού διαφωτισμού για την χρήση των ΕΘΝΙΚΩΝ ΓΛΩΣΣΩΝ και με παραδείγματα από την Ιταλική ποίηση προσπαθεί να αποδείξει ότι, καμία λέξη από μόνη της δεν είναι χυδαία, αλλά αποκτά την ιδιαίτερη ΑΞΙΑ της στο ποίημα, σε συνδυασμό με άλλες λέξεις. Στο τέλος του έργου ο ποιητής εγκαταλείπει τα ορθολογικά επιχειρήματα κι εκφράζει τις απόψεις του με πάθος.
Η δεκαετία 1823-1833 είναι καθοριστική για την μετέπειτα εξέλιξή του. Τότε ο ποιητής προσπάθησε να εγκαταλείψει την ευκολία του αυτοσχεδιασμού και αφήνει οριστικά τον νεοκλασικισμό των ποιημάτων «Ύμνος εις την Ελευθερίαν», «Ωδή στον θάνατο του Λόρδου Βύρωνα» και «Εις Μάρκο Μπότσαρη», το μόνο ποίημα που αφιερώνεται σε αγωνιστή του '21.
Το 1824 συνέθεσε τον «Διάλογο για την γλώσσα», με την συμμετοχή τριών προσώπων: ο ποιητής, ο φίλος (από τον πρώτο σχεδιασμό προτρέπει τον αναγνώστη να υποψιαστεί, πως ίσως να αναφέρεται στον Σπυρίδωνα Τρικούπη) και ο σοφολογιότατος, αν και στον διάλογο ακούγονται τακτικά μόνο οι δυο πρώτοι. Ο ποιητής προσπαθεί να αποδείξει ότι η καθαρεύουσα είναι μια τεχνητή γλώσσα, που δεν την έχει ανάγκη ούτε ο ΛΑΟΣ ούτε η ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ. Υποστηρίζει δηλαδή μια λογοτεχνική γλώσσα, που θα στηρίζεται στην γλώσσα του λαού. Βέβαια θα είναι επεξεργασμένη από τον ίδιο τον ποιητή. Υποστηρίζει δε την άποψή του αυτή με την χαρακτηριστική φράση: «υποτάξου πρώτα στην γλώσσα του λαού και αν είσαι αρκετός, κυρίεψέ την.
Το διάστημα 1824-1826 άρχισε να επεξεργάζεται το ποίημα «Λάμπρος», έναν ακραίο ρομαντικό ήρωα, που έκανε σχέση με την νεαρή Μαρία κι απόκτησαν 4 παιδιά, χωρίς να έχουν παντρευτεί. Τα παιδιά τους τα έβαλε σε ένα ορφανοτροφείο. Όσον πολεμούσε κατά του Αλή Πασά, συναντήθηκε με την κόρη του, χωρίς να την αναγνωρίσει κι έκανε ερωτικό δεσμό μαζί της. Όταν ανακάλυψε την αιμομιξία, από κάποια σημάδια που είχε η κόρη, αναγκάστηκε να ομολογήσει στην Μαρία το έγκλημά του. Συγκλονισμένος κατέφυγε σε μια εκκλησία, για να βρει γαλήνη. Εκεί όμως η Θεία Δίκη του έστειλε τα φαντάσματα των 3 αγοριών του, που τον καταδίωξαν. Ο ήρωας κυνηγημένος, γκρεμίστηκε από έναν βράχο κι η τρελαμένη Μαρία, έπεσε στην λίμνη, ελπίζοντας να βρει γαλήνη στον ουρανό.
Το 1826 παραδίδει το ποίημα «Η Φαρμακωμένη» εκφράζοντας την αγανάκτησή του έναντι των συμπατριωτών του, γιατί καταδίκασαν σε ηθικό θάνατο μια νέα κοπέλα. Στην περίοδο 1826-1829 επεξεργαζόταν το πεζόμορφο ποίημα «Γυναίκα της Ζάκυθος», εφιαλτική σάτιρα, που επεκτείνεται στο θέμα του Κακού. Το έργο είναι αφήγηση ενός ιερομόναχου, του Διονυσίου και η «Γυναίκα» είναι η χαρακτηριστικότερη έκφραση του Κακού. Λέγεται ότι αφορμή για την σύνθεση αυτή, ήταν ένα συγγενικό πρόσωπο του Σολωμού και γι’ αυτό ο αδερφός του ποιητή δεν επέτρεψε στον Πολυλά να το εκδώσει. Το 1829 έγραψε το ποίημα «Εις Μοναχήν» για την Άννα Γεωργομίλα, όταν ενδύθηκε το μοναχικό σχήμα στην Μονή Αγίων Θεοδώρων στην Κέρκυρα.
Το 1833 έγραψε το πρώτο σημαντικό έργο της ωριμότητας τον «Κρητικό», σε στίχο ιαμβικό δεκαπεντασύλλαβο, εμπνευσμένο από την κρητική λογοτεχνία. Αφηγείται την ιστορία ενός Κρητικού, που έφυγε από την Κρήτη μετά την αποτυχημένη ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ του 1826, το ναυάγιο και την προσπάθειά του να σώσει την αγαπημένη του από την τρικυμία. Κεντρικό σημείο του ποιήματος είναι η εμφάνιση ενός οράματος, μιας Φεγγαροντυμένης. Ο αφηγητής της ιστορίας είναι ο ίδιος ο Κρητικός: την αφηγείται χρόνια μετά, όταν ζει μόνος ζητιανεύοντας, με αναδρομές στο παρελθόν (την ζωή στην Κρήτη και το ναυάγιο) και προβολές στο μέλλον (την Δευτέρα Παρουσία και την συνάντηση με την αγαπημένη του στον Παράδεισο). Ο «Κρητικός» είναι αισθητικά το πιο ολοκληρωμένο ποίημα. Το κεντρικό πρόβλημα που απασχολεί τους φιλολόγους είναι η ερμηνεία της μορφής της «Φεγγαροντυμένης».
Κατά την δεκαετία 1833-1844 επεξεργάστηκε και το Β΄ Σχεδίασμα των «Ελεύθερων Πολιορκημένων», έργο που αναφέρεται στην Δεύτερη Πολιορκία του Μεσολογγίου και την ηρωική και Ιστορική έξοδο των κατοίκων, σε ομοιοκατάληκτο δεκαπεντασύλλαβο. Μετά το 1845 άρχισε να το επεξεργάζεται σε άλλη μορφή, χωρίς ομοιοκαταληξία. Το ποίημα περιγράφει την κατάσταση στο Μεσολόγγι, τις τελευταίες ημέρες της πολιορκίας, όταν είχαν εξαντληθεί τα τρόφιμα κι ήταν βέβαιο, ότι η πόλη θα έπεφτε. Για την ερμηνεία του ποιήματος είναι ιδιαίτερα χρήσιμες οι ιταλικές σημειώσεις του ποιητή, που έχουν προταχθεί στην έκδοση σε μετάφραση του Πολυλά. Κεντρικό θέμα του ποιήματος είναι η δύναμη της θέλησης του ΑΝΘΡΩΠΟΥ και η πάλη με τους πειρασμούς της Φύσης, που γεννούν την επιθυμία για ζωή.
Το τελευταίο έργο της ωριμότητας του Εθνικού μας Ποιητή είναι ο «Πόρφυρας», που το έγραψε το 1847, εμπνευσμένος από ένα πραγματικό περιστατικό, όταν ένας καρχαρίας κατασπάραξε έναν Άγγλο στρατιώτη, που κολυμπούσε στο λιμάνι της Κέρκυρας. Ο Πόρφυρας είναι το πιο προβληματικό ως προς την ερμηνεία έργο, κυρίως λόγω της μορφής στην οποία έχει παραδοθεί. Αναφέρεται και αυτός στην σχέση Φύσης - Ανθρώπου και στην διάσταση μεταξύ ΣΩΜΑΤΟΣ (ύλης) και ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ.
Στην πραγματικότητα μορφές όπως ο Σολωμός, ο Κάλβος ή ο Παλαμάς φαίνεται πως βοήθησαν την ελληνική λογοτεχνία να ξεφύγει από τον χαρακτηρισμό της ελάσσονος ποίησης του 19ου αιώνα και να την εντάξουν στο ευρύτερο πλαίσιο του ευρωπαϊκού ρομαντισμού. Σταθμό στην μελέτη του Σολωμικού έργου αποτέλεσε το ιδιοφυές βιβλίο του Κώστα Βάρναλη "Ο Σολωμός χωρίς μεταφυσική" (1925), σφοδρή πολεμική ενάντια στην ιδεαλιστική -και άγονη- θεώρησή του από τον Γιάννη Αποστολάκη στο κακογραμμένο, φλύαρο και πλαδαρό βιβλίο του "Η ποίηση στη ζωή μας" (1923).
Η πρώτη ουσιαστική επανεκτίμηση του σολωμικού έργου εκτός του επτανησιακού χώρου έγινε μετά το 1880, κυρίως από το κριτικό έργο του Κωστή Παλαμά, ο οποίος αναγνώρισε την ιστορική σημασία του έργου του Σολωμού, εξαιτίας της δημιουργίας προσωπικής ποιητικής γλώσσας και του γόνιμου συνδυασμού όλων των στοιχείων της ποιητικής παράδοσης αλλά και των ευρωπαϊκών ποιητικών ρευμάτων και Ιδεών.
συνεχίζεται
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Παρακαλούμε τα σχολιά σας να ειναι σχετικά με το θέμα, περιεκτικά και ευπρεπή. Για την καλύτερη επικοινωνία δώστε κάποιο όνομα ή ψευδώνυμο. Διαφημιστικά σχόλια δεν δημοσιεύονται.
Επειδή δεν υπάρχει η δυνατότητα διόρθωσης του σχολίου σας παρακαλούμε μετά την τελική σύνταξή του να ελέγχεται. Προτιμάτε την ελληνική γραφή κι όχι την λατινική (κοινώς greeklish).
Πολύ σημαντικό είναι να κρατάτε προσωρινό αντίγραφο του σχολίου σας ειδικά όταν είναι εκτενές διότι ενδέχεται να μην γίνει δεκτό από την Google (λόγω μεγέθους) και θα παραστεί η ανάγκη να το σπάσετε σε δύο ή περισσότερα.
Το σχόλιό σας θα δημοσιευθεί, το αργότερο, μέσα σε λίγες ώρες, μετά από έγκριση του διαχειριστή του ιστολογίου, ο οποίος είναι υποχρεωμένος να δημοσιεύει όλα τα σχόλια που δεν παραβαίνουν τους όρους που έχουμε θέσει στις παρούσες οδηγίες.
Υβριστικά, μη ευπρεπή και προπαγανδιστικά σχόλια θα διαγράφονται ή δεν θα δημοσιεύονται.