Η συντριβή των αρνητικών συναισθημάτων

Γράφει ο Νικόλαος Ταμουρίδης

 

Αρνητικά είναι εκείνα τα συναισθήματα που όλοι οι άνθρωποι βιώνουν, είτε το παραδέχονται, είτε όχι, και τα οποία τους κάνουν να νιώθουν άσχημα.

 

Τέσσερα είναι τα βασικά συναισθήματα με ιδιαίτερη αρνητική χροιά: ο φόβος, το άγχος, ο θυμός και η λύπη.

 

Πως καταπολεμούνται αυτά τα άσχημα συναισθήματα, που πολλές φορές μας καταδυναστεύουν και μας κρατούν δεμένους σε μια ιδιότυπη Βαβέλ; Πως σπάμε τις αλυσίδες που μας κρατούν δεμένους; 

 

Η σύγχρονη Ψυχολογία προτείνει κάποιους τρόπους αντιμετώπισης των αρνητικών συναισθημάτων: 

 

-Απομακρύνσου από την πηγή (πχ. κλείσε την τηλεόραση και μείνε μακριά από τα συστημικά μέσα ενημέρωσης που βομβαρδίζουν με φόβο, θυμό, αρνητισμό, στενοχώρια). 

 

-Τόλμησε, έλα αντιμέτωπος με αυτό που φοβάσαι, που σε αγχώνει, που σε κάνει να θυμώνεις ή να λυπάσαι ή να στενοχωριέσαι. 

 

-Άντλησε δύναμη από άλλα δυνατά συναισθήματα, όπως πίστη, χαρά, ψυχραιμία, ελπίδα, αισιοδοξία. 

 

-Δες την πραγματικότητα πιο καθαρά, γιατί συνήθως είναι πιο καλή από αυτή που νομίζουμε, από αυτή που μας δείχνουν ή που βιώνουμε. 

 

-Δες την αρνητική κατάσταση από διαφορετική οπτική γωνία, διαχωρίζοντας τα αρνητικά στοιχεία από τα θετικά που έχει. 

 

-Αντιμετώπισε την αδυναμία ως ευκαιρία για προσωπική βελτίωση, αυξάνοντας την προσωπική ψυχική δύναμη.

 

-Τέλος, διάβαζε για να έχεις γνώση και αντιμετώπισε τα αρνητικά συναισθήματα μαζί και με άλλους. 

 

Αυτούς τους τρόπους, μας συμβουλεύει να ακολουθήσουμε η σύγχρονη επιστήμη για την αντιμετώπιση των αρνητικών συναισθημάτων, που πολλές φορές μας ταλανίζουν και μας κάνουν να υποφέρουμε ψυχικά και σωματικά. 

 

Εμείς όμως, οι Έλληνες, ξεπερνάμε τον φόβο, καθώς και κάθε άλλο αρνητικό συναίσθημα και με την πίστη μας. 

 

Εμείς έχουμε μαζί μας σύμμαχο το Χριστό μας. Αυτόν, που είναι η αγάπη και η αλήθεια προσωποποιημένη, Αυτόν που μας χαρίζει την πραγματική ελευθερία από κάθε τύπου δεσμά! 

 

Το θετικό πάντοτε υπερέχει του αρνητικού, το καλό πάντοτε στο τέλος υπερισχύει του κακού, το φως πάντα νικά το σκοτάδι. Χρειάζεται όμως γνώση, χρειάζεται πίστη, χρειάζεται αγώνας. 

 

Δεν φοβόμαστε λοιπόν! Γνωρίζουμε, πιστεύουμε, αγωνιζόμαστε! Συντρίβουμε τους χαλκάδες των αρνητικών συναισθημάτων!

 

Νικόλαος Ταμουρίδης 

Αντιστράτηγος (ε.α) - Επίτιμος Α' Υπαρχηγός ΓΕΣ

Η επεισοδιακή 9η πολεμική περιπολία του Y/B Παπανικολής στα Δωδεκάνησα.

Αναδημοσίευση από το navalhistory.gr 

άρθρο του αντιπλοιάρχου Π.Ν. Γιώργου Απιδιανάκη 

 

Το 1942 ήταν ένα πολύ κρίσιμο έτος για τον συμμαχικό αγώνα στη Μεσόγειο. Στις ναυτικές επιχειρήσεις της Ανατολικής Μεσογείου και μάλιστα στο Αιγαίο ήταν διαρκώς παρόντα τα ελληνικά υποβρύχια που, παρά τα διαρκή προβλήματα του υλικού τους, αναζητούσαν εχθρικά πλοία για να τους επιτεθούν και συμμετείχαν σε ειδικές επιχειρήσεις αποβίβασης ή επιβίβασης πρακτόρων και καταδρομέων. Όπως συμβαίνει πάντα, τα ελληνικά δρόμενα κυριαρχούνται από προσωπικότητες και δη από έντονες όπως ο αντιπλοίαρχος Αθανάσιος Σπανίδης ο οποίος ήταν ο Κυβερνήτης του Παπανικολής από τον Απρίλιο του 1942. Ακολουθεί η περιγραφή της 9ης πολεμικής περιπολίας του Παπανικολής. 

 

Ο ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΗΣ ΥΠΟ ΤΟΝ ΣΠΑΝΙΔΗ 

 

To υποβρύχιο Παπανικολής με Κυβερνήτη τον Αντιπλοίαρχο Μίλτωνα Ιατρίδη, μετά την αποδημία του στην Αλεξάνδρεια τον Απρίλιο του 1941, αφού εκτέλεσε τον επόμενο Ιούλιο μία περιπολία στο Καστελόριζο, που σκοπό είχε την αναχαίτηση γαλλικών πλοίων του Βισύ που διέφευγαν από τη Συρία, στη συνέχεια τέθηκε σε μακρά επισκευή λόγω της κακής κατάστασης του υλικού του. Μέχρι τον Μάρτιο του 1942 το πλοίο τελούσε σε επισκευή έχοντας αλλάξει τέσσερεις Κυβερνήτες (Ιατρίδης, Ράλλης, Παναγιώτου, Λίβας). 

 

Τον Απρίλιο ήρθε η σειρά του παλαίμαχου αντιπλοιάρχου Σπανίδη να αναλάβει τον Παπανικολή. Ο Σπανίδης είχε ήδη διατελέσει με επιτυχία Κυβερνήτης του Κατσώνης κατά τον ελληνοϊταλικό πόλεμο, βυθίζοντας το ιταλικό ατμόπλοιο Quinto, ενώ τον Απρίλιο του 1941, με τους Γερμανούς προ των πυλών, οι προσωπικές του παρεμβάσεις ήταν καταλυτικές και εξασφάλισαν τον απόπλου των υποβρυχίων προς την Αλεξάνδρεια για τη συνέχιση του αγώνα. Στη συνέχεια, ως Ύπαρχος του Αβέρωφ πλέον, κλήθηκε αρχικώς εσπευσμένα να παραλάβει καθήκοντα στο Γλαύκος, λόγω του θανάσιμου τραυματισμού του Κυβερνήτη του πλωτάρχη Βασίλειου Αρσλάνογλου στη Μάλτα τον Φεβρουάριο του 1942 κατά τη διάρκεια αεροπορικής επιδρομής. Η βύθιση του Γλαύκος δύο μήνες αργότερα, επίσης από βομβαρδισμό, καθώς και η έλλειψη πτυχιούχων κυβερνητών υποβρυχίων οδήγησαν τελικά τον Σπανίδη στο Παπανικολής. 

 

Πέρα από τις πολεμικές επιτυχίες, ο Σπανίδης όφειλε να αποκαταστήσει επιπλέον την τάξη και το ηθικό εντός του υποβρυχίου λόγω πρόσφατων διοικητικών συμβάντων. Συγκεκριμένα, τον Μάρτιο του 1942, οι υπαξιωματικοί του Παπανικολής είχαν προβεί σε μια σοβαρή αντιπειθαρχική κίνηση προβάλλοντας στον Ύπαρχο του πλοίου (κυβερνών Ύπαρχος υποπλοίαρχος Ανδρέας Παναγιώτου) μια σειρά παράλογων και εξωφρενικών για τα στρατιωτικά δεδομένα αιτημάτων που αφορούσαν στην τροποποίηση της ενδυμασίας με στολές αξιωματικών για διευκόλυνση της άδειας εξόδου, ελαστικοποίηση του ωραρίου εργασίας, θέματα κατ΄ εξαίρεσης προαγωγών και διάφορα άλλα παρεμφερή αιτήματα. 

 

Η υπόθεση όπως ήταν αναμενόμενο έλαβε μεγάλες διαστάσεις και οδήγησε σε δυναμική παρέμβαση του ίδιου του πρωθυπουργού Εμμ. Τσουδερού επί του ζητήματος και σε ανακρίσεις. Σύμφωνα με τη σχετική βιβλιογραφία (Καββαδίας, Μασούρας – Κατωπόδης) από τις ανακρίσεις διαπιστώθηκε η παρείσφρηση «πολιτικολογούντων» στον κύκλο των υπαξιωματικών του Παπανικολής (πχ του διευθυντή γραφείου τύπου Αλεξανδρείας δημοσιογράφου Ζωγράφου), ενώ ελέγχθηκαν και αξιωματικοί (πχ πλοίαρχος Κοντογιάννης, αντιπλοίαρχος Δούσης). Στις απώτερες προεκτάσεις του το ζήτημα οδήγησε σε αμοιβαία αλλαγή θέσεων μεταξύ των συμμαθητών υποναυάρχων Σακελλαρίου (νέος Αρχηγός Στόλου) και Καββαδία (νέος Υφυπουργός των Ναυτικών). 

 

Οι απαιτήσεις συνεπώς από τον Σπανίδη όσον αφορά στην απόδοση του Παπανικολής ήταν ιδιαίτερα αυξημένες. Με τον νέο του Κυβερνήτη, ο Παπανικολής εκτέλεσε μία πρώτη πολύ επιτυχημένη περιπολία τον Ιούνιο του 1942. Κατά την περιπολία αυτή, στις 10 Ιουνίου, αποβίβασε Βρετανούς καταδρομείς για επιδρομή στο αεροδρόμιο του Μάλεμε (ευρύτερη επιχείρηση ALBUMEN). Στη συνέχεια κινούμενο στις νότιες ακτές της Πελοποννήσου και στο Κρητικό Πέλαγος βύθισε με το πυροβόλο, με εμβολισμό και με υπονόμευση έξι μικρού μεγέθους μηχανοκίνητα και ιστιοφόρα σκάφη, εκ των οποίων τα δύο με ιδιαίτερα τολμηρές ενέργειες κατά τις οποίες διακρίθηκε ο ανθυποπλοίαρχος Στέφανος Τρουπάκης. Στη συνέχεια παρέλαβε τους καταδρομείς της επιχείρησης ALBUMEN και επέστρεψε στην Αλεξάνδρεια. 

 

Τον Ιούλιο του 1942, ο Παπανικολής ανέλαβε αποστολή αποβίβασης υλικών και επιβίβασης διαφευγόντων από τις νότιες ακτές της Κρήτης (επιχείρηση VENTILATION) η οποία πραγματοποιήθηκε υπό δυσμενείς καιρικές και επιχειρησιακές συνθήκες που ανάγκασαν τον Σπανίδη να αναλάβει υψηλά ρίσκα για τη φέρει σε πέρας με επιτυχία. Μέχρι τον Αυγούστου 1942, τα σχόλια για τον Σπανίδη και τον Παπανικολή τόσο από τον «μη πτυχιούχο υποβρύχιων» Διοικητή Υποβρυχίων Πλοίαρχο Παναγιώτη Κώνστα, όσο και από τα ανώτερα κλιμάκια της ελληνικής και βρετανικής ναυτικής ιεραρχίας χαρακτηρίζονται ως θετικά. Βέβαια, για την τελευταία αποστολή, ο Βρετανός Διοικητής του 1ου Στολίσκου Υποβρυχίων Πλοίαρχος Philip Ruck-Keene, στον οποίο υπάγονταν τα ελληνικά υποβρύχια, επέκρινε τον Σπανίδη ότι εξέθεσε το υποβρύχιο σε υπερβολικό κίνδυνο.

 

Ο αντιπλοίαρχος Αθανάσιος Σπανίδης 

 

Η 9η ΠΕΡΙΠΟΛΙΑ ΤΟΥ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΗΣ 

 

Ο Παπανικολής απέπλευσε για την 9η πολεμική του περιπολία, την 4η μετά την Αποδημία, στις 31 Αυγούστου 1942 από τη Βηρυτό, όπου βρισκόταν η νέα βάση των ελληνικών υποβρυχίων (είχε προηγηθεί η εκκένωση του ναυστάθμου της Αλεξάνδρειας τον Ιούνιο του 1942 λόγω της προσέγγισης του Ρόμμελ και μια σύντομη παραμονή των υποβρυχίων στη Χάιφα). 

 

Αποστολή του Παπανικολής αυτή τη φορά ήταν η αποβίβαση καταδρομέων στις ανατολικές ακτές της Ρόδου για επιδρομή σε ιταλικά αεροδρόμια (επιχείρηση ANGLO) και η εγκατάσταση περιπολίας στο ανατολικό Αιγαίο. Οι δώδεκα επιπλέον επιβαίνοντες της επιχείρησης και ο εξοπλισμός τους είχαν δημιουργήσει το αδιαχώρητο εντός του περιορισμένου χώρου του υποβρυχίου. Ακολουθεί το ημερολόγιο των σημαντικότερων γεγονότων της περιπολίας: 

 

31 Αυγούστου: Ώρα 17:15’. Απόπλους υπό τη διαταγή υπ’ αριθμόν G.S. 0./28. Κατά τον απόπλου εμφανίστηκε σοβαρή βλάβη στη γυροπυξίδα. Ο πλους συνεχίστηκε με συνδυασμό χρήσης σημείων αναφοράς από την ξηρά, μαγνητικής πυξίδας και αστρονομικής ναυτιλίας. Ακυρώνεται η άσκηση αμοιβαίων επιθέσεων με το γαλλικό ανθυποβρυχιακό σλέπι (sloop-σκάφος παρόμοιο της κορβέτας) Commandant Domine λόγω δυσχερειών στη συνεννόηση. 

 

1 Σεπτεμβρίου: Εμφανίστηκε σοβαρή βλάβη στον σύνδεσμο του αριστερού ηλεκτρικού κινητήρα προώσεως με τον ελικοφόρο άξονα. Ολοήμερη επισκευή. Η βλάβη στη γυροπυξίδα παρέμεινε. 

 

2 Σεπτεμβρίου: Στις 12:45’, ενώ το υποβρύχιο έπλεε στην επιφάνεια 25 ναυτικά μίλια δυτικά της Κύπρου, η βάρδια εντόπισε με καθυστέρηση αεροσκάφος να διαγράφει κύκλο γύρω από το πλοίο σε μικρή απόσταση και να κατευθύνεται εναντίον του από πρώρα-δεξιά. Αρχικά, λόγω της μικρής απόστασης από την Κύπρο, το αεροσκάφος θεωρήθηκε ως βρετανικό υδροπλάνο και εκπέμφθηκαν σήματα αναγνώρισης με φωτεινό προβολέα αλλά σύντομα αναγνωρίστηκε ως ιταλικό τρικινητήριο βομβαρδιστικό το οποίο σε δευτερόλεπτα σάρωσε το υποβρύχιο με πολυβολισμό και απομακρύνθηκε. Στις κρίσιμες αυτές στιγμές τα δύο πολυβόλα του υποβρυχίου (Hotchkiss 13,2χλστ και Browning M2 12,7χλστ) υπέστησαν εμπλοκή και δεν έβαλλαν. Ακολούθησε ταχεία κατάδυση. Η βλάβη στη γυροπυξίδα παρέμεινε. 

 

3 Σεπτεμβρίου: Η βλάβη στη γυροπυξίδα επισκευάστηκε. 

 

4 Σεπτεμβρίου: Ώρα 20:22’, ο Παπανικολής κατέπλευσε βόρεια της Λίνδου όπου στις 21:45’ προσέγγισε στις 2000 γιάρδες από την ακτή και οι καταδρομείς αποβιβάστηκαν με πνευστές λέμβους. Στη συνέχεια ο Σπανίδης, απομακρύνθηκε από την περιοχή για φόρτιση της συστοιχίας προ ανάληψης περιπολίας. 

 

5 Σεπτεμβρίου: Στις 06:00’ κατά τη διαδικασία κατάδυσης επανεμφανίστηκε η βλάβη στον σύνδεσμο του αριστερού ηλεκτρικού κινητήρα. Οι επισκευές ολοκληρώθηκαν μόλις στις 14:00’ με το υποβρύχιο να παραμένει σε κατάδυση 10-15 ναυτικά μίλια ανατολικά της Ρόδου. Η ανάληψη περιπολίας αναβλήθηκε για την επομένη ώστε να ξεκουραστεί το πλήρωμα και να εκτελεστεί φόρτιση της συστοιχίας αργότερα το βράδυ. 

 

6 Σεπτεμβρίου: Ο Παπανικολής εισήλθε στις 12:00’ στο στενό της Ρόδου. Στις 16:00’ εντοπίστηκε μεταξύ Σύμης και τουρκικής ακτής μικρό ασυνόδευτο εμπορικό (εκτιμώμενο ως 700-1000 τ.ν.) αλλά η μεγάλη απόσταση απαγόρευε την επίθεση. Το πλοίο αυτό ήταν μάλλον κάποιο διερχόμενο τουρκικό εμπορικό αφού το μοναδικό ιταλικό πλοίο που διήλθε από την περιοχή τη μέρα εκείνη ήταν το ατμόπλοιο Motia (1917, 2.300τ.ν.) που ήταν σημαντικά μεγαλύτερο. Τα ισχυρά ρεύματα προκάλεσαν μεγάλη έκπτωση στίγματος 5 ναυτικά μίλια. 

 

7 Σεπτεμβρίου: Από νωρίς το υποβρύχιο βρέθηκε περί την άκρα Αλούπο της μικρασιατικής ακτής. Στις 06:30’ εντοπίστηκε περιπολικό πλησίον του λιμανιού της Ρόδου και στις 09:03’ εμφανίστηκε εμπορικό (εκτιμώμενο ως 3.000τ.ν.) με τουρκική σημαία. Στις 11:30’ εντοπίστηκε έξωθεν του λιμανιού της Ρόδου εμπορικό σε μεγάλη απόσταση συνοδευόμενο από τορπιλακάτους και αεροσκάφη, αλλά η μεγάλη απόσταση και η πορεία του απαγόρευαν την επίθεση. Το πλοίο αυτό ήταν σίγουρα το επιβατηγό Calino (1939, 5.186τ.ν.) το οποίο προερχόταν από τον Πειραιά, μεταφέροντας 736 τόνους υλικών, υπό τη συνοδεία του αντιτορπιλικού Quintinio Sella και την ώρα αυτή κατέπλεε στη Ρόδο σύμφωνα με το πρόγραμμά του. Στις 16:20’ εντοπίστηκε ξανά τορπιλάκατος έξωθεν του λιμανιού σε απόσταση 12.000 γιαρδών. Στις 19:12’ εντοπίστηκε αιφνιδιαστικά, μέσω του περισκοπίου, αντιτορπιλικό σε πολύ μικρή απόσταση (2.500 γιάρδες), που η ταχύτητα των γεγονότων οδήγησαν σε εσφαλμένη αναγνώρισή του ως τύπου Dardo, να κατευθύνεται προς το υποβρύχιο με μηδενική έγκλιση. Η προβολή του στόχου στην ακτή είχε αποτρέψει τον έγκαιρο εντοπισμό του, ενώ η μηδενική έγκλιση φαίνεται να συνηγόρησε στον μη ακουστικό του εντοπισμό. Το υποβρύχιο έλαβε άμεσα βάθος 30μ. και το αντιτορπιλικό διήλθε άνωθέν του απομακρυνόμενο χωρίς να υπάρξει συνέχεια. Όπως διαπιστώνεται από τα ιταλικά αρχεία, πρόκειται για το Quintinio Sella (του ομώνυμου τύπου) το οποίο είχε αποπλεύσει από τη Ρόδο μετά τη συνοδεία του Calino και κατευθυνόταν προς τη βάση του στη Λέρο. 

 

Αργότερα την ίδια μέρα εμφανίστηκε βλάβη στον σύνδεσμο του δεξιού κινητήρα προώσεως με την κύρια μηχανή αλλά η έγκαιρη παρέμβαση του επικελευστή Β’ Μηχανικού Γιαννάκη απέτρεψε την επιδείνωση της βλάβης. Η βλάβη ανάγκασε το υποβρύχιο σε πολύωρη ακινησία με αποτέλεσμα να προκληθεί έκπτωση στίγματος τάξεως 12 μιλίων το οποίο έγινε αντιληπτό με σημαντική καθυστέρηση λόγω του σκότους και της απουσίας καταφανών σημείων για εξαγωγή στίγματος. Από τα γεγονότα της ημέρας ο Σπανίδης συμπέρανε οριστικά ότι τα υδρόφωνα του υποβρυχίου έχουν εξαιρετικά χαμηλή απόδοση παρόλο που είχαν αντικατασταθεί πρόσφατα. 

 

Δρομολόγιο και τομέας της 9ης περιπολίας 

 

8 Σεπτεμβρίου: Αρχικά ο Παπανικολής βρέθηκε ξανά στην άκρα Αλούπο σε απόσταση περί τα 3 μίλα από τις τουρκικές ακτές. Στις 07:45’, εντοπίστηκε μεγάλη τορπιλάκατος που διήλθε Το Camogli 3000 γιάρδες πρύμνηθεν του υποβρυχίου. Στην περίπτωση αυτή ο Σπανίδης φαίνεται ότι εξέλαβε την ιδιόμορφη κατασκευή του ιταλικού βοηθητικού (πρώην ρυμουλκό-ναρκαλιευτικό) Camogli (1905, 360τ.ν.) με μεγάλη τορπιλάκατο. Το σκάφος αυτό είχε αποπλεύσει από τη Σύρο την προηγουμένη και κατευθυνόταν προς τη Ρόδο όπου κατέπλευσε στις 10:45’. Στις 08:00’ εμφανίστηκε βλάβη στα πρωραία πηδάλια βάθους η οποία επισκευάστηκε περί τις 12:00’. Στις 12:00’ εντοπίστηκε επίσης αεροσκάφος να υπερίπταται του υποβρυχίου που βρισκόταν σε κατάδυση. Διάφορα ιστιοφόρα και βενζινάκατοι εντοπίστηκαν να παραπλέουν τις ακτές της Ρόδου καθ’ όλη τη μέρα. 

 

9 Σεπτεμβρίου: Τα μεσάνυχτα μικρό ιστιοφόρο παρέπλευσε το υποβρύχιο το οποίο βρισκόταν στην επιφάνεια για φόρτιση των συσσωρευτών. Στις 08:15’, ενώ περιπολούσε μεταξύ της Νισύρου και της μικρασιατικής άκρας Κριός, εντοπίστηκε τουρκικό επιβατηγό (εκτιμώμενο ως 2.000τ.ν.) να διέρχεται σε μικρή απόσταση. Στις 14:00’, καθώς ο αξιωματικός φυλακής της βάρδιας (σημαιοφόρος) λάμβανε διοπτεύσεις μέσω του περισκοπίου από την ακτή για εξαγωγή στίγματος, το στίγμα που προέκυπτε ήταν επανειλημμένα ανακριβές. Ο Σπανίδης, αναλαμβάνοντας το περισκόπιο, διαπίστωσε ότι ο βράχος από όπου ο σημαιοφόρος λάμβανε διοπτεύσεις ήταν στην πραγματικότητα ένα μεγάλο πλοίο που μάλιστα συνοδευόταν από αντιτορπιλικό! Ο ενθουσιασμός οδήγησε στην αναγνώριση του πλοίου ως το παγκοσμίου φήμης τεράστιο ιταλικό υπερωκεάνιο Rex (1931, 50.000τ.ν.) αλλά προς απογοήτευση όλων η απόσταση ήταν πολύ μεγάλη και η πορεία του ακατάλληλη για προσέγγιση και επίθεση. Το υποτιθέμενο «Rex» χάθηκε σταδιακά από τον ορίζοντα στις 18.000 γιάρδες απομακρυνόμενο με μεγάλη ταχύτητα. 

 

Σύμφωνα με τα ιταλικά αρχεία, τα πλοία δεν ήταν άλλα από τα Calino και Quintinio Sella ξανά (το τελευταίο είχε επιστρέψει στο μεταξύ από τη Λέρο) και κατευθύνονταν τώρα αμφότερα στη Λέρο. Δεν υπήρχε καμία περίπτωση να επρόκειτο για το Rex το οποίο μαζί με το παρόμοιό του Conte di Savoia βρίσκονταν εγκλωβισμένα στη βόρεια Αδριατική, από την αρχή του πολέμου, όπου και παρέμειναν μέχρι τη βύθισή τους από αεροπορικές επιδρομές τον Σεπτέμβριο του 1943 (Conte di Savoia) και τον Σεπτέμβριο του 1944 (Rex). To Calino βυθίστηκε στις 10 Ιανουαρίου 1943 στις προσβάσεις της Νάπολη από αμυντική ιταλική νάρκη. Το δε Quintinio Sella βυθίστηκε στις 11 Σεπτεμβρίου 1943 στη βόρεια Αδριατική από τη γερμανική τορπιλάκατο S54 μετά την ιταλική συνθηκολόγηση. 

 

10 Σεπτεμβρίου: Αντί να ξεκινήσει το ταξίδι της επιστροφής σύμφωνα με τις διαταγές, ο Σπανίδης αποφάσισε να παρατείνει την περιπολία κατά μία μέρα προγραμματίζοντας να κερδίσει χρόνο κινούμενος με υψηλότερη ταχύτητα στην επιστροφή. Στις 12:00’ μικρό τουρκικό ατμόπλοιο (εκτιμώμενο ως 500τ.v.) διήλθε σε πολύ μικρή απόσταση (300 γιάρδες). Στις 13:20’, 3 μίλια ανατολικά από την άκρα Επισκοπή της Τήλου, εντοπίστηκε επιτέλους νηοπομπή να προσεγγίζει από βόρεια και υπό ευνοϊκές συνθήκες επίθεσης αυτή τη φορά. Κατά την εξέλιξη της επίθεσης τα πλοία αναγνωρίστηκαν ως ένα «πετρελαιοφόρο» (εκτιμώμενο ως 8.000τ.ν.) και δύο «κορβέτες». 

 

Οι διαδοχικές αλλαγές πορείας της νηοπομπής, όμως, έφεραν την μία «κορβέτα» μεταξύ του «πετρελαιοφόρου» και του Παπανικολή. οπότε ο Σπανίδης, για να αποφύγει τον εντοπισμό του, δεν ανέπτυξε υψηλή ταχύτητα κατά την προσέγγιση του «πετρελαιοφόρου». Αυτό οδήγησε το «πετρελαιοφόρο» να διέλθει σε απόσταση 4.000 γιαρδών από το υποβρύχιο με αποτέλεσμα ο Σπανίδης να διστάσει να βάλει τις τορπίλες του καθώς ο στόχος βρισκόταν στο όριο της ακτίνας τους (οι βρετανικές τορπίλες Mk.VIII που έφεραν τα ελληνικά υποβρύχια είχαν ακτίνα 5000 γιάρδες σε ταχύτητα 41 κόμβων. Η ρύθμιση σε χαμηλή ταχύτητα 26 κόμβων, που αύξανε την ακτίνα σε 10.000 γιάρδες, ήταν μια χρονοβόρα διαδικασία για τα παλαιά γαλλικής σχεδίασης ελληνικά υποβρύχια και μάλιστα στα τύπου Κατσώνης, όπως το Παπανικολής, ήταν εφικτή μόνο σε μία εκ των τεσσάρων πρωραίων τορπιλών, ενώ δεν ήταν εφικτή σε καμία εκ των δύο πρυμναίων). Το αποτέλεσμα συνεπώς ήταν αβέβαιο και υπήρχε κίνδυνος εντοπισμού των τορπιλών στη μακρά αυτή διαδρομή. Έτσι η νηοπομπή παρήλθε και απομακρύνθηκε. 

 

Μετά και από αυτό το περιστατικό ο Σπανίδης έλαβε πορεία επιστροφής. Όσον αφορά στα πλοία της νηοπομπής, αυτά ήταν στην πραγματικότητα το μικρό ατμόπλοιο Arsia (1907, 668τ.ν.), το μικρό επιβατηγό Pola (1908, 254τ.ν.) και το επιταγμένο μικρό επιβατηγό, νυν συνοδό νηοπομπών, Giorgio Orsini (F-110) (1931, 220τ.ν.). Συμπωματικά, το Arsia μετέφερε όντως 683 τόνους βενζίνης σε βαρέλια από Πειραιά προς τη Ρόδο. Η πολύ μεγάλη διαφορά του πραγματικού μεγέθους του Arsia (668τ.ν.) σε σχέση με το εκτιμώμενο μέγεθος (8.000τ.ν.), οδηγεί επίσης στο συμπέρασμα ότι οι στόχοι πιθανότατα βρίσκονταν σημαντικά εγγύτερα έναντι της εκτιμώμενης από τον Σπανίδη απόστασης. Όλα τα πλοία επέζησαν του πολέμου, όμως, το Giorgio Orsini, που υπήρξε το ελληνικό επιβατηγό Δωδεκάνησος μεταπολεμικά, βυθίστηκε στο ίδιο ακριβώς σημείο από κακοκαιρία στις 22 Μαρτίου 1958 με 25 θύματα. Το ναυάγιο ανακαλύφθηκε το 2011 από την ομάδα του Robert Ballard σε βάθος 486μ. 

 

11 Σεπτεμβρίου: Εμφανίστηκε δυσλειτουργία στον σταθμό υδραυλικού ελαίου και εμπλοκή του πηδαλίου διευθύνσεως επί τρίωρο σε θέση 15 ΔΕΞΙΑ εν μέσω θαλασσοταραχής. Η τήρηση της πορείας συνεχίστηκε μέσω ασύμμετρου χειρισμού των ελικοφόρων αξόνων. Διαπιστώθηκε επίσης αδυναμία εκπομπής σημάτων από τον ασύρματο γεγονός ιδιαίτερα σοβαρό καθώς το σήμα του Παπανικολής αποτελούσε προϋπόθεση για την αποστολή του βρετανικού υποβρυχίου HMS Traveller προκειμένου να παραλάβει την ομάδα της επιχείρησης ANGLO από τη Ρόδο στις 17 Σεπτεμβρίου μετά την ολοκλήρωση της επιχείρησης. 

 

12 Σεπτεμβρίου: Εξακολούθησαν μικρές δυσλειτουργίες στο πηδάλιο αλλά και η αδυναμία εκπομπής σημάτων. 

 

13 Σεπτεμβρίου: Κατόπιν προσωπικής παρέμβασης του Σπανίδη, διαπιστώθηκε ότι το προσωπικό του ασυρμάτου (ο ένας εκ των δύο ήταν Άγγλος υπαξιωματικός) συντόνιζε τον ασύρματο σε λανθασμένες συχνότητες. Κατόπιν αυτού απεστάλη με καθυστέρηση το σήμα αποτελεσμάτων της περιπολίας. 

 

14 Σεπτεμβρίου: Αιτήθηκε και εγκρίθηκε ο κατάπλους στη Βηρυτό αντί του Πορτ Σάιντ όπως προέβλεπε η διαταγή του πλου καθώς το έλαιο λιπάνσεως των κυρίων μηχανών δεν επαρκούσε. Η αλλαγή εγκρίθηκε από τη Διοίκηση Υποβρυχίων επισημαίνοντας ότι ο πλους θα γινόταν υπό την ευθύνη του Σπανίδη καθόσον ο χρόνος δεν επαρκούσε για τη βέβαιη ειδοποίηση των φίλιων δυνάμεων. 

 

15 Σεπτεμβρίου: Κατάπλους στη Βηρυτό στη δεξιά πλευρά του συνοδού Κορινθία. 

 

ΤΑ ΕΠΑΚΟΛΟΥΘΑ ΚΑΙ Η ΣΥΝΕΧΕΙΑ 

 

Η απόδοση του υποβρυχίου στη συγκεκριμένη περιπολία προκάλεσε απόλυτη ρήξη στις σχέσεις του Σπανίδη με τον Διοικητή Υποβρυχίων Πλοίαρχο Κώνστα. Η απάντηση της Διοίκησης Υποβρυχίων (Α/297//25-9-42) στο Ιστορικό Πλου//15-9-42 που υπέβαλε το υποβρύχιο υπήρξε κόλαφος σε σημείο που ο Σπανίδης να τη χαρακτηρίσει «κακόπιστη». Αρχής γενομένης από την αδυναμία επικοινωνίας με το Commandant Domine στις 31 Αυγούστου, ο Σπανίδης κατηγορήθηκε στη συνέχεια για ελλιπή συνέγερση και οργάνωση του πληρώματος λόγω του επικίνδυνα καθυστερημένου εντοπισμού του ιταλικού βομβαρδιστικού και της εμπλοκής των πολυβόλων στις 2 Σεπτεμβρίου, για έλλειψη προνοητικότητας στον έλεγχο του υλικού προ του απόπλου και εν τέλει για έλλειψη επιθετικού πνεύματος κατά τις συναντήσεις με τον εχθρό. Επίσης, οι συμμαχικοί πράκτορες στις μικρασιατικές ακτές διαβεβαίωναν σχετικά με την ύπαρξη μεγάλης ναυτιλιακής κίνησης στην περιοχή, την οποία βέβαια ο Σπανίδης είχε αναγνωρίσει ότι, ως επί το πλείστον, ήταν τουρκική. 

 

Ο Κώνστας παρόλα αυτά επέμεινε στην έλλειψη προβλεπτικότητας και επιθετικότητας. Κατηγορήθηκε επίσης για υπερβολικό πλου στην επιφάνεια εκθέτοντας το υποβρύχιο σε εντοπισμό και για αδικαιολόγητα καθυστερημένη είσοδο στον τομέα περιπολίας μετά την αποκατάσταση της βλάβης της 5ης Σεπτεμβρίου. Όσον αφορά στο «Rex» ο Κώνστας θεώρησε παράλογους τους ισχυρισμούς περί εντοπισμού του αφού η περιγραφή του στόχου που δόθηκε δεν συνέπιπτε με την πολύ γνωστή όψη του Rex (ένα φουγάρο αντί για δύο). Σοβαρό ατόπημα θεωρήθηκε επίσης η καθυστερημένη εκπομπή του σήματος κατά τον επανάπλου. Το τελευταίο περιστατικό ήταν ίσως και η αιτία για την οποία ο Κώνστας δεν υποδέχθηκε προσωπικά το υποβρύχιο κατά τον κατάπλου του σύμφωνα με το έθιμο. Ανάλογη στάση με τον Κώνστα τήρησε και ο Βρετανός Αρχιεπιστολέας της Διοίκησης Υποβρυχίων Henry Baker με αποτέλεσμα ο Διοικητής του Στόλου της Μεσογείου Ναύαρχος Henry Harwood να απαιτήσει την αντικατάσταση του Κυβερνήτη. 

 

Οι προσπάθειες των Σακελλαρίου και Καββαδία να περισώσουν την κατάσταση δεν ήταν ιδιαίτερα εντατικές για να μην παρέμβουν στα εσωτερικά διοικητικά θέματα της ΔΥ ούτε και να έρθουν σε αντιπαράθεση με τον ανώτερο διοικητή των ελληνικών ναυτικών δυνάμεων που παρέμενε ο Harwood. Ο Σπανίδης με τη σειρά του υπέβαλε στο Αρχηγείο Στόλου πολυσέλιδη αναφορά κατηγορώντας ουσιαστικά τον Κώνστα για εμπάθεια. Εν τέλει εφαρμόσθηκαν συμβιβαστικές μεθοδεύσεις διοικητικής τιμωρίας σε συνδυασμό με ένα προγενέστερο πλημμέλημα του Σπανίδη (διευκόλυνση γάμου ανθυποπλοιάρχου άνευ αδείας από το Υπουργείο των Ναυτικών). Έτσι, ως Κυβερνήτης του Παπανικολής, αντικαταστάθηκε αρχικά από τον Ύπαρχο του πλοίου υποπλοίαρχο Παναγιώτου (μέχρι να αναλάβει οριστικά ο υποπλοίαρχος Νικόλαος Ρουσσέν τον επόμενο Οκτώβριο του 1942) και οδηγήθηκε για ένα μήνα στις στρατιωτικές φυλακές Ζιζήνια της Αλεξάνδρειας αλλά χωρίς καμία άλλη επίπτωση στην καριέρα του. 

 

Ως επικεφαλής της 11ης ελληνικής αποστολής παραλαβής πλοίων (σύνολο 194 άτομα) κατά τη μετάβαση στις ΗΠΑ, ο Σπανίδης επιβίωσε του ναυαγίου του υπερωκεάνιου RMS Empress of Canada μετά τον τορπιλισμό του τελευταίου από το ιταλικό υποβρύχιο Leonardo da Vinci στις 14 Μαρτίου 1943 στον νότιο Ατλαντικό. Το πλοίο είχε 1800 επιβαίνοντες και υπήρξαν 392 θύματα από τα οποία τα 24 προέρχονταν από τη ελληνική αποστολή. Φθάνοντας τελικά στις ΗΠΑ, ο Σπανίδης παρέλαβε Κυβερνήτης του αρματαγωγού Χίος και αργότερα στη Μ. Ανατολή του παλαιού αντιτορπιλικού Πάνθηρ. 

 

Μεταπολεμικά εξελίχθηκε στην ιεραρχία του Ελληνικού Ναυτικού λαμβάνοντας σημαντικές θέσεις τόσο εντός του Ναυτικού όσο και στο ΝΑΤΟ. Στη μετέπειτα πολιτική του σταδιοδρομία διετέλεσε επί δεκαετία πρόεδρος της Ελληνικής Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας και Υπουργός Ναυτιλίας (1963-1964). Τις πρώτες ώρες της 21ης Απριλίου 1967, αντιλαμβανόμενος τις επικείμενες εξελίξεις, επιχείρησε να επέμβει ανασταλτικά αναλαμβάνοντας τον έλεγχο του Ναυστάθμου αλλά αυτό στάθηκε αδύνατον να αναστρέψει τον ρου των γεγονότων. Απεβίωσε το 1996 σε ηλικία 90 ετών. 

 

Ο Παπανικολής με τον Ρουσσέν εκτέλεσε μέχρι το καλοκαίρι του 1943 τέσσερεις πολεμικές περιπολίες σε Αιγαίο – Δωδεκάνησα βυθίζοντας διάφορα μικρά σκάφη, συμμετέχοντας σε δύο ειδικές αποστολές (OXFORD, LOCKSMITH) και έκτοτε ο ρόλος του παρέμεινε εκπαιδευτικός μέχρι και τις αρχές του 1944. Στη συνέχεια εκτέλεσε άλλη μία περιπολία στο κεντρικό Αιγαίο μέχρι το στασιαστικό κίνημα του Απριλίου του 1944 που είχε την τραγική κατάληξη για τον Ρουσσέν και προκάλεσε βαθιές αρνητικές επιπτώσεις στο ναυτικό γενικότερα. Μετά την καταστολή του κινήματος το υποβρύχιο με Κυβερνήτη τον υποπλοίαρχο Χρήστο Μπότσαρη στάλθηκε στο Γιβραλτάρ για επισκευή και επέστρεψε στην ελεύθερη Ελλάδα τον Νοέμβριο του 1944. 

 

ΠΗΓΕΣ: 

 

1. ΣΠΑΝΙΔΗΣ Α: Αναμνήσεις και Μαρτυρίες

2. ΚΑΒΒΑΔΙΑΣ Ε.: Ο Ναυτικός Πόλεμος του 1940 όπως τον Έζησα

3. ΚΩΝΣΤΑΣ Π: Η Ελλάς της Δεκαετίας 1940-1950

4. ΑΝΤΙΝΑΥΑΡΧΟΣ (ΕΑ) Α. ΔΗΜΗΤΡΑΚΟΠΟΥΛΟΣ ΠΝ: Βιογραφικό Λεξικό των Αποφοίτων της ΣΝΔ.

5. ΜΑΣΟΥΡΑΣ Τ.-ΚΑΤΩΠΟΔΗΣ Θ.: Τα Ελληνικά Υποβρύχια Τόμος Ι

6. ΒΡΟΥΧΟΣ Γ.: Ν. Σάββας – Γ. Κυρμιχάλης και η Επιχείρηση ANGLO

7. TESAPSIDES B.: Allied Submarine Operations in Greece during World War IΙ 1941-1944

8. SUTHERLAND D.: He Who Dares: Recollections οf Service in the SAS, SBS, AND MI5

9. ΣΤΟΛΙΣΚΟΣ ΥΠΟΒΡΥΧΙΩΝ: Εγχειρίδιον Υποβρυχίων 1939

10. ΔΙΟΙΚΗΣΙΣ ΥΠΟΒΡΥΧΙΩΝ: Διαταγή Επιχειρήσεων Α/254//29-8-42

11. Υ/Β ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΗΣ: Έκθεσις 4ης Πολεμικής Περιπολίας από το Εξωτερικό//15-9-42

12. ΔΙΟΙΚΗΣΙΣ ΥΠΟΒΡΥΧΙΩΝ: Παρατηρήσεις επί του Ιστορικού Πλου της 15-9-42//25-9-42

13. ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΝΑΥΤΙΚΟΥ: Διάφορα Αρχεία

14. Ε.Λ.Ι.Α: Αρχείο Σπανίδη Α.Ε. 488.

15. ΠΛΑΤΩΝ ΑΛΕΞΙΑΔΗΣ: Προσωπικό Αρχείο

16. http://www.icsm.it/articoli/ri/rodi.html

17. https://www.rodiaki.gr/

18. https://www.mixanitouxronou.gr/

19. https://www.aidmen.it/

20. http://ssmaritime.com/

21. http://www.agenziabozzo.it/

22.https://www.youtube.com/watch?v=1yjbma4Jxr0&t=936s (Συνέντευξη Σπανίδη) 

 

Σελίδα Πηγής

ΑΒΕΡΩΦ

Εμείς και οι Ρώσοι

Γράφει ο Αριστόβουλος 

 

Στο άρθρο που θα ακολουθήσει θα προσπαθήσουμε να πλαισιώσουμε τη σχέση μας με τους Ρώσους μέσα στο χρόνο, προσπαθώντας να αντλήσουμε συμπέρασμα για το πώς θα πρέπει να συσχετιζόμαστε με αυτούς στη σύγχρονη εποχή. Αυτή είναι η αιτία, αν και αφορμή στάθηκαν οι πρόσφατες και συνεχείς δηλώσεις της κας Μαρία Ζαχάροβα την οποία γνωρίζουμε ως εκπρόσωπο τύπου του ρωσικού ΥΠΕΞ και ιδίως από τον Φεβρουάριο 2022 οπότε και ξεκίνησε η ρωσο-ουκρανική σύρραξη. Ιδιαιτέρως δυναμική στις δηλώσεις της, αρκετές φορές εκφραζόμενη κατά τρόπο ωμό, εκφράζει πλήρως τον τρόπο σκέψης της ρωσικής γραφειοκρατίας. Φυσικά να υπογραμμίσουμε ότι θα προσπαθήσουμε να καταδείξουμε την διαχρονική πραγματικότητα και δεν διακατεχόμαστε ούτε από ρωσοφοβία ούτε από ρωσολαγνεία. Διότι αυτή η ταύτιση της κοινωνίας από πάντα και με φανατισμό προς κάποιον ξένο, ειλικρινά ξεπερνά τα όρια. 

 

Επανερχόμαστε στην κα Ζαχάροβα, θα πούμε ότι προέβη σε προκλητικές δηλώσεις προ ολίγων εβδομάδων. Είπε ούτε λίγο ούτε πολύ πως η τουρκική επέμβαση στην Κύπρο το 1974 ήτανε δικαιολογημένη και προκλήθηκε λόγω ελλαδικής επέμβασης στη διακοινοτική σύγκρουση (!!!). Συμπλήρωσε πως η χώρα μας έχει μπλοκάρει την ευρωπαϊκή πορεία των Σκοπίων (πρωτεύουσα, διευκρινίζεται) και αποκάλεσε τη χώρα αυτή ως Δημοκρατία της Μακεδονίας. Αν αφήσουμε στην άκρη το προκλητικό περιεχόμενο που οπωσδήποτε δεν πρέπει να ξεπεραστεί, θα αποκαλύψουμε στη διπλή επίστρωση που υπάρχει τα εξής. Μιλάει για διακοινοτική σύγκρουση εξισώνοντας το 82 με το 18 %, άρα τους τοποθετεί ισότιμα στο χρόνο και στο σήμερα, οπότε υπονοεί λύση του Κυπριακού με δύο κράτη στην Μεγαλόνησο. Επίσης δεν κρατά αποστάσεις από το μακεδονικό ζήτημα που οι Ρώσοι δημιούργησαν περισσότερο από 150 χρόνια τώρα. Προ ολίγων ημερών και μετά την επίσκεψη Ζελένσκι προέβη και πάλι σε ανάλογες δηλώσεις. Κάτι που δεν έχει κάνει, ούτε για την Τουρκία που αποδεδειγμένα συναλλάσσεται με την Ουκρανία, ούτε με τόσες άλλες χώρες που πραγματικά στάζουν δηλητήριο για τη Ρωσία. Γιατί αυτή η σκληρή στάση απέναντι μας? Γιατί τόσο μένος κατά της Ελλάδας? Πάλι προσπαθώντας να δούμε σε βάθος τα πράγματα θα απαντήσουμε ότι έτσι αποτυπώνεται το ρωσικό ζήτημα και ο τρόπος που μας αντιμετωπίζει μια μεγάλη χώρα όπως η Ρωσία. 

 

Οι Ρώσοι είναι απόγονοι των Βίκινγκς που κινήθηκαν ανατολικά από τη Σκανδιναβία. Εθνική τους κοιτίδα, εκεί που άρχισαν να παίρνουν εθνική υπόσταση είναι η περιοχή του Κιέβου, γι αυτό η ουκρανική πρωτεύουσα υπέχει θέση στην ιστορία τους ανάλογη προς την Κωνσταντινούπολη για εμάς. Ταυτίστηκαν με τους υπόλοιπους Σλάβους κι έτσι μορφοποιήθηκαν ως έθνος, ασπάστηκαν το Χριστιανισμό οπότε απέκτησαν σχέσεις με το Βυζάντιο. Είχανε κι αυτοί Καίσαρα (= Τσαρ, Τσάρος) κατά τα ρωμαϊκά πρότυπα, ως μια από τις πλέον ισχυρές χώρες της Ευρώπης. Ο Μεγάλος Πέτρος στις αρχές του 16ου θα ενώσει όλα τα ρωσικά πριγκιπάτα (μικρές Ρωσίες) και θα γίνει ο Τσάρος πασών των Ρωσιών, φτιάχνοντας μια τεράστια χώρα που από τότε βρίσκεται σε έντονο συσχετισμό και ανταγωνισμό ισχύος προς τις άλλες ισχυρές ευρωπαϊκές χώρες (Μεγάλη Βρετανία & Γαλλία κυρίως, Γερμανία δευτερευόντως). Μέσα σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και ο τρόπος με τον οποίο διαχρονικά μας αντιμετωπίζει/χειρίζεται αυτή η μεγάλη χώρα. Από τότε ισχύει το απαράβατο στην ρωσική πολιτική ότι η Ρωσία έχει δύο συμμάχους μόνο. Το στρατό της και το ναυτικό της, αφού ακόμη δεν είχε ανακαλυφθεί η αεροπορία ούτε οι μυστικές υπηρεσίες είχανε μορφοποιηθεί. Με τον τρόπο αυτό έχει πορευτεί είτε ως τσαρική, είτε ως σοβιετική, είτε ως Ρωσία που προέκυψε μετά τη διάλυση της ΕΣΣΔ. Και να υπογραμμίσουμε πως διακατέχεται από άριστη ιστορική μνήμη και αυταπάρνηση στην ευόδωση των εθνικών της συμφερόντων. Το μόνο που μετέβαλλε δραστικά μετά το τέλος του Β΄ΠΠ ήτανε όπως η αυτοπροστασία της να μην χρειαστεί να ξαναλάβει χώρα μέσα στο εθνικό της έδαφος αλλά με κάθε τρόπο έξω από αυτό, αφού ναι μεν οι εισβολείς διαχρονικά συνετρίβησαν στην αχανή ρωσική ενδοχώρα, όμως και το ρωσικό τίμημα ήτανε πάντα βαρύ. 

 

Ερχόμενοι στις τρέχουσες καταστάσεις θα επισημάνουμε ότι δυστυχώς οι ελληνο-ρωσικές σχέσεις έχουν σχεδόν διαρραγεί συνεπεία της άκρατης υποστήριξης προς την Ουκρανία, χωρίς κάποια σοβαρά ανταλλάγματα για εμάς, λαμβάνοντας υπόψη ότι η Ουκρανία και πριν τον πόλεμο είχε πολύ ισχυρούς δεσμούς με την Τουρκία. Για μια ακόμη φορά η ελληνική διπλωματία λειτούργησε παρορμητικά και με συναισθηματισμούς. Φυσικά ανήκουμε στο δυτικό κόσμο και μετέχουμε στις ευρω-ατλαντικές δομές αλλά έχουμε προβεί σε θέσεις κατά τρόπο καυστικό και δίχως να έχουμε πετύχει κάποιο αντάλλαγμα στο γεωπολιτικό χώρο που ανήκουμε (…). Η Ρωσία σε μεγάλο χρονικό διάστημα της διακυβέρνησης Ερντογάν έχει αναπτύξει ισχυρές σχέσεις με την Τουρκία. Είναι πάγια προσπάθεια οικειοποίησης μιας χώρας με την οποία έχει πολεμήσει 13 φορές ώστε να μπορέσει να φέρει διαταραχή στα εσωτερικά του ΝΑΤΟ και να εξυπηρετήσει καλύτερα το ρωσικό ζήτημα. Και πρέπει να καταλάβουμε κάποτε ως πολιτεία και κυρίως ως κοινωνία ιδίως ότι οι Ρώσοι πάντα μας έβλεπαν ως κατάλληλο μοχλό για να εξυπηρετήσουν τα δικά τους συμφέροντα κι επειδή ποτέ δεν είχανε την πρωτοκαθεδρία σε αυτό ένεκα Μεγάλης Βρετανίας και μετέπειτα ΗΠΑ, δεν είναι λίγες οι φορές που μας άφησαν ξεκρέμαστους και βορά στον ασιάτη γείτονα. 

 

Στο σημείο αυτό πρέπει να καταγράψουμε και τους δεσμούς του Ορθόδοξου Δόγματος που μας συνδέουν ήδη από τον 8ο αι. οπότε οι Άγιοι Κύριλλος & Μεθόδιος προσηλύτισαν τους Ρως στο Χριστιανισμό. Το ομόδοξο λοιπόν είναι άλλη μια παγίδα στην οποία πέφτουμε από μόνη μας, αφού διαχρονικά πάντα περιμένουμε ότι κάποιος ξένος θα έλθει να μας σώσει και να κάνει αυτό που εμείς οφείλουμε για τους εαυτούς μας. Εδώ να διευκρινίσουμε πως πρόκειται για μια δοξασία βαθιά ριζωμένη στους αιώνες που έχει απαρχή το 1279 και μια προφητεία του μοναχού Ιερώνυμου Αγαθάγγελου σε μια εποχή που μόλις έχει επανακτηθεί η Κωνσταντινούπολη από τους Λατίνους και ξεκινά το ύστερο Βυζάντιο με το προδιαγεγραμμένο τέλος. Αν και οι Έλληνες στη νεότερη ιστορία τους έχουν αντλήσει τεράστια ψυχικά αποθέματα από τις θρησκευτικές δοξασίες και επέζησαν από το στυγνό και βάρβαρο οθωμανό κατακτητή, δεν πρέπει να αγκυρωνόμαστε πάντοτε σε αυτές. Άλλωστε ένας σπουδαίος Άγιος που είναι και σύγχρονος μας ο Παΐσιος Ο Αγιορείτης, έχοντας και επίγνωση του σύγχρονου κόσμου εκτός από το χάρισμα της προ-όρασης, αναφέρθηκε σε αυτό το «ξανθό γένος» που θα συμμετάσχει σε μεγάλα γεγονότα. Το οποίο και θα κατέβει προς τα κάτω για τα δικά του συμφέροντα (αποκλειστικά) ενώ δεν παρέλειψε να νουθετήσει όπως προσπαθήσουμε να μείνουμε μακριά από τα γεγονότα αυτά. Δεν κατηγορούμε τις δοξασίες μας ούτε στεκόμαστε σκωπτικά απέναντι σε θρησκευτικές πεποιθήσεις. Ο Άγιος Παΐσιος όμως μας λέει καθαρά πως πρέπει να (αυτό) προστατεύουμε τα του οίκου μας και να μην προβαίνουμε σε συναισθηματικές παρορμήσεις. 

 

Ας προσπαθήσουμε τώρα και με ψύχραιμη διάθεση να δούμε πως μας έχουνε αντιμετωπίσει οι Ρώσοι στο διάβα της ιστορίας. Από τη στιγμή που η Μεγάλη Αικατερίνη συλλαμβάνει την ιδέα πως το ρωσικό ζήτημα θα εξυπηρετηθεί καλύτερα μόνο εάν βρει πρόσβαση προς τη Μεσόγειο, οι Έλληνες μπαίνουμε στη ρωσική εξίσωση γεωπολιτικού σχεδιασμού. Εκμεταλλευόμενοι τη δουλεία θα μας παρασύρουν με υποσχέσεις στην έκρηξη της Επανάστασης του 1770, που λίγο έλειψε να καταστεί ολέθρια για την ύπαρξη μας. Ξεσήκωσαν το Μοριά, έταξαν βοήθεια δια του Ορλώφ η οποία περιορίστηκε σε ένα κασόνι όπλα (ελέγχεται κι αυτό) και παρείχαν στρατιωτικό ιματισμό. Αποχώρησαν ανερυθρίαστα και οι Τούρκοι κατά την προσφιλή τους μέθοδο ξέσκισαν το εντόπιο πληθυσμό της Πελοποννήσου και αύξησαν την καταπίεση σε άλλα μέρη, ως άλλη μια ιστορική καταβολή για το πόσο καλά περνούσαν οι ομοεθνείς στην τουρκική γη της Επαγγελίας…. Λίγο αργότερα η τσαρίνα πέτυχε την Συνθήκη του Κιουτσούκ Καϊναρτζή (1774) και παρουσιάστηκε πλέον ως η προστάτιδα των ορθοδόξων…. Μπορεί να εκμεταλλευτήκαμε ως ελληνισμός τις προβλέψεις της συνθήκης αυτής αλλά να μην αυταπατόμαστε ότι φτιάχτηκε για εμάς….. Μετά από λίγα χρόνια οι Ρώσοι από κοινού με τους Τούρκους θα καταλάβουνε τα Επτάνησα, όχι φυσικά για να τα απελευθερώσουν αλλά για να αντιμετωπίσουν τη Γαλλία του Ναπολέοντα που ετοιμαζότανε να σαρώσει τα πάντα. Και για να έχουνε μια προνομιακή σχέση με την πολύφερνη οθωμανική νύφη….. 

 

Στην επανάσταση του 1821 η Ρωσία αποτελούσε ιδρυτικό μέλος της ανελεύθερης Ιεράς Συμμαχίας (1815) και μας απέδειξε πολλές φορές πως δεν κόπτεται για εμάς. Ο τσάρος αποκήρυξε τον Αλέξανδρο Υψηλάντη που είχε διατελέσει υπασπιστής του και η οικογένεια του υπήρξε από τις κορυφαίες της ρωσικής υψηλής κοινωνίας. Δεν κίνησε ούτε ένα λόχο στις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες όπου κι εξερράγη η Επανάσταση, σε μια συμβολική κίνηση που θα κτυπούσε καίρια την παραπαίουσα οθωμανική αυτοκρατορία. Δεν νοιάστηκε δε, ούτε ανθρωπιστικά να ενδιαφερθεί για τον Υψηλάντη τον οποίο άφησε έρμαιο ¨φιλοξενίας¨ στις αυστριακές φυλακές… Δεν υποστήριξε στο ελάχιστο ούτε τον Δημήτριο Υψηλάντη όταν κατέβηκε στην Πελοπόννησο το 1821. Αντιθέτως κι ενώ σοβούσαν οι εμφύλιες διαμάχες μας άδραξε την ευκαιρία να τελειώσει το ενοχλητικό ζήτημα. Πρότεινε να δημιουργηθούν 3 αυτόνομες περιοχές (Πελοπόννησος, Στερεά & Νήσοι) υποτελείς πλήρως στο Σουλτάνο. Δεν είναι μόνο η πρόθεση να τελειώσει το ζήτημα, αλλά και η ραδιουργία όπως διασπαστούνε οι Έλληνες και να γιατί όχι να σβήσουν εντελώς μέσα στο τουρκικό χωνευτήρι. Στη ναυμαχία του Ναυαρίνου (1827) ο ρωσικός στόλος συμμετείχε ενεργά μεν, αλλά ούτε την προκάλεσε ούτε την επιδίωξε. Συμμετείχε στο τυχαίο γεγονός ώστε να μην απολεσθεί στρατηγικό κεφάλαιο προς όφελος των Βρετανών…. Σε όσους αντιδιαστείλουν ότι με τον ρωσο-τουρκικό πόλεμο 1828-29 και τη Συνθήκη της Αδριανούπολης μας έδωσαν την ελευθερία μας, θα απαντήσουμε πως πρόκειται για μεγάλη πλάνη. Διότι υπό τον Μέγιστο των Ελλήνων Κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια η Επανάσταση αναζωπυρώθηκε κι απείλησε σθεναρά την οθωμανική αυτοκρατορία, οπότε άρπαξε την ευκαιρία η Ρωσία να κτυπήσει τον μεγάλο ασθενή για να επιτύχει τα συμφέροντα της. Διότι το ελληνικό ζήτημα είχε πάρει μια δυναμική ολοκλήρωσης κι η Ρωσία είχε μείνει πίσω στον αγώνα δρόμου για την επιρροή του μελλοντικού ελληνικού κράτους. Συμπεριέλαβε λοιπόν την ευόδωση της ελληνικής επανάστασης διότι έτσι ξαναέμπαινε δυναμικά στο παίγνιο συσχετισμού προς τη Μεγάλη Βρετανία. Οπότε δεν τους οφείλουμε την ανεξαρτησία μας όπως έχουνε προσπαθήσει να μας παρουσιάσουνε. 

 

Ο Κριμαϊκός πόλεμος (1854-56) υπέχει σημαντική θέση στη νεώτερη ευρωπαϊκή ιστορία και στη διαμάχη Ρώσων προς Βρετανούς και Γάλλους. Στον πόλεμο αυτό ο Όθωνας με ειλικρινή ελατήρια και επιδιώκοντας τη λύτρωση υπόδουλων Ελλήνων τάχθηκε ανοικτά υπέρ των Ρώσων χωρίς συμφωνία για ανταλλάγματα και με ολέθριες συνέπειες για εμάς. Αρχικά με τον αποκλεισμό του λιμένος Πειραιώς οπότε επήλθε λιμός στη χώρα, κάτι για το οποίο οι Ρώσοι δεν έκαναν τίποτε για να ανακουφίσουν την Ελλάδα που τους υποστήριξε. Στη συνέχεια δε και μετά το 1870 θα εμπνευστούν το Μακεδονικό ζήτημα το οποίο και θα εγείρουν εκ του μηδενός. Είχανε πλέον καταλάβει ότι δεν μπορούνε λόγω βρετανικής εμπλοκής να διαδραματίσουν τον πρωτεύοντα ρόλο που επιθυμούσαν στην ελληνική χερσόνησο κι ότι κάπως αλλιώς έπρεπε να υποστηρίξουν την κάθοδο τους προς τη Μεσόγειο. Οπότε χρησιμοποίησαν τη Βουλγαρία ως πολιορκητικό κριό επαναφέροντας την προ χιλίων ετών σύγκρουση ισχύος μεταξύ Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και Βουλγαρικού μεσαιωνικού κράτους. Και με μεγαλύτερη ένταση εφόσον επεδίωξαν να αλλοιωθεί η ελληνική ταυτότητα των πληθυσμών της Μακεδονίας. Σε αυτή την πεπατημένη βρίσκεται η δήλωση της κας Ζαχάροβα περί Δημοκρατίας της Μακεδονίας, σε μια πιο σύγχρονη έκδοση της αρχικής κατεύθυνσης για αλλοίωση της Ελληνικής Μακεδονίας. Οι Ρώσοι σε μια ανάγνωση πως οι Αμερικανοί έχουνε τοποθετηθεί ισχυρά στα Βαλκάνια από το 1990 και μετά, προκειμένου να συντηρήσουν την επιρροή τους έσπευσαν να αναγωρίσουν τα Σκόπια ως Μακεδονία (1991) αλλά και να υπεραμυνθούν ότι το γειτονικό κρατίδιο είναι ριγμένο (!!!) από την κατάπτυστη Συμφωνία των Πρεσπών. 

 

Συνεχίζοντας το διάβα της ιστορίας κι ενώ ο κόσμος μετά τον Α΄ΠΠ έπαιρνε νέα μορφή με τη Σοβιετική Ένωση να δημιουργεί νέα και κοσμοϊστορικά δεδομένα προβήκαμε σε μια αψυχολόγητη ενέργεια. Με αστοχία για την οποία δεν έχει κατηγορηθεί όσο πρέπει ο Βενιζέλος εμπλακήκαμε ενεργά στη διελκυστίνδα συμφερόντων των Σοβιετικών προς τους Γάλλους (κυρίως) και Βρετανούς, χωρίς κανένα αντάλλαγμα. Κι αν 100 και πλέον χρόνια μετά πιστεύουμε ότι με αυτό οι καλοί Αγγλο-γάλλοι μας άνοιξαν το δρόμο για τη Μικρά Ασία και την ευόδωση προαιώνιων πόθων, μάλλον δεν έχουμε μάθει γρι από τα ιστορικά διδάγματα. Δημιουργήσαμε μια άσκοπη/άστοχη αντιπαλότητα προς τη Σοβιετική Ρωσία την οποία πληρώσαμε πολύ ακριβά στο μικρασιατικό και ποντιακό πεδίο. Διότι δεν πρέπει να μας διαφεύγει ότι ο Κεμάλ εκκίνησε κατά την κομμουνιστική πολιτική σκέψη, άσχετα αν μετάβαλλε πολιτική αργότερα. Κι όσο για λόγους ιστορικής ουδετερότητας πρέπει να πούμε ότι πριν εκπνεύσει η τσαρική Ρωσία υποστήριξε ενεργά τον Ποντιακό Ελληνισμό, άλλο τόσο πρέπει να πούμε ότι οι Σοβιετικοί πρώτοι ενίσχυσαν τον ρακένδυτο στρατό του Κεμάλ με χρήματα, χρυσό και όπλα. Και πρέπει να αποτραβηχθούμε από την παγίδα ότι τότε οι Ρώσοι ήτανε καλοί και μετά κακοί. Οι Ρώσοι όπως όλοι οι ξένοι είναι καλοί μόνο για τον εαυτό τους. Και εμείς θα πρέπει να είμαστε προσεκτικοί για εμάς. Γι αυτό θεωρούμε ατόπημα ιστορικής επανάληψης την τοποθέτηση μας σθεναρά και φανατικά κατά των Ρώσων στη σύγκρουση τους με τους Ουκρανούς. Ελπίζουμε να μην έχει ολέθριες συνέπειες για τα εθνικά μας συμφέροντα και θα προτείναμε ότι πριν ακόμη οι υπόλοιποι ευρωπαίοι πράξουνε κάτι ανάλογο να σπεύσουμε από τώρα να επανεκιννήσουμε τις ελληνο-ρωσικές σχέσεις, κατά τα ανάλογα της αμερικανο-ρωσικής προσπάθειας επανεκκίνησης. 

 

Στο μεσοπόλεμο η Σοβιετική Ρωσία θα «απογειώσει» τις ανθελληνικές της θέσεις και θα θέσει το Μακεδονικό ζήτημα σε νέα βάση με στόχο την απόσχιση από τον εθνικό ελληνικό κορμό ώστε να δημιουργηθεί ένα «μακεδονικό κρατικό προϊόν» που με τον προσεταιρισμό του θα καθιστούσε την Ελληνική (και μόνο) Μακεδονία ρωσικό λιμένα εξόδου προς τη Μεσόγειο παρακάμπτοντας τα Στενά που κατέχει η καιροσκοπική Τουρκία. Η Γ’ Διεθνής θα το συμπεριλάβει στα πρακτικά της κι αυτό θα διαποτίσει την κομμουνιστική αντίληψη στα Βαλκάνια. Θα αποτελέσει δε εκείνη τη μαγιά που θα εκμεταλλευτεί ο δόλιος Τίτο για να προκαλέσει την αιγιακή μακεδονική εθνογένεση της περιφέρειας που ήτανε γνωστή ως Βαρδαριά (Vardarska) …. Κατά την πρώτη φάση του Β΄ΠΠ η ΕΣΣΔ δεν θα βοηθήσει διόλου την Ελλάδα καθόσον μέχρι το 1941 δεσμευότανε με Σύμφωνο (Ρίμπεντροπ – Μολότωφ) προς τη ναζιστική Γερμανία. Και καλύτερα για να είμαστε δίκαιοι, διότι εάν επρόκειτο για καμιά βοήθεια ανάλογης της βρετανικής που μόνο σκοπό είχε να διεγείρει τους ναζί, καλύτερα που δεν υπήρξε… Οφείλουμε επίσης να παραδεχθούμε ότι κατά τη φάση της γερμανικής κατοχής δεν μπλέχθηκε στις εμφύλιες διαμάχες και σίγουρα δεν ενίσχυσε τις προσπάθειες του ΚΚΕ υπό το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ για υφαρπαγή της εξουσίας. Και τήρησε όσα για τη χώρα μας είχε συμφωνήσει με τη Βρετανία. Στα Δεκεμβριανά ακολούθησε ανάλογη πορεία. Όμως καθώς αυτά (αρχικά) και ο εμφύλιος 1946-49 αποτέλεσαν το πεδίο όπου μορφοποιήθηκε η ψυχροπολεμική αντιπαράθεση που επακολούθησε έως το 1989, παρακολούθησε τις εξελίξεις σχεδόν από κοντά. Το λέμε αυτό διότι ήθελε να βρίσκεται σε μπρα ντε φερ προς τους αγγλοσάξωνες, ενώ μπορούσε με μια ξεκάθαρη εντολή προς το ΚΚΕ και το ΔΣΕ να απαιτήσει κομμουνιστική πειθαρχία και να πάψει τη δράση τους. Δεν το έκανε, αλλά δεν μπορούμε να πούμε ότι και τους ενίσχυσε ιδιαίτερα. 

 

Μεταπολεμικά η Ρωσία προσπάθησε να διαδραματίσει ρόλο στην Ανατολική Μεσόγειο, αρχικά με προσεταιρισμό της Αιγύπτου και κυρίως με τη Συρία του πατρός Άσσαντ, όπου δημιούργησε αερο-ναυτικές βάσεις γι αυτό και η σθεναρή επί 14 ετών υποστήριξη της Συρίας του υιού Άσσαντ που πλέον μένει στη Μόσχα. Η Ρωσία δεν προκάλεσε το Κυπριακό ούτε μετήλθε τις δόλιες βρετανικές μεθοδεύσεις. Παρακολούθησε τις εξελίξεις στις αρχές της δεκαετίας του 60, με νωπές τις δάφνες οικειοποίησης της Κούβας. Οπότε και η αδικαιολόγητη (πέρα ως πέρα) κίνηση του Μακάριου με την είσοδο της Κύπρου στους Αδέσμευτους, ευνόησε τη διακριτική της εμπλοκή με παροχή οπλισμού προερχόμενου από το ανατολικό μπλοκ. Εκεί όμως που βρίσκεται η κακή ρωσική συνδρομή είναι στη συνεισφορά της για τη διχοτόμηση της Κύπρου. Διότι ο ΥΠΕΞ Γκρομίκο (εποχή Μπρέζνιεφ) πριν ακόμη την τουρκική εισβολή μίλησε περί ισόρροπης λύσης και πιθανής ομοσπονδίας δύο κοινοτήτων. Είναι ακριβώς όσα είχε προτείνει ο Ντενκτάς ήδη από τη δεκαετία 60 και τα οποία μετέτρεψε σε ΔΔΟ (Δικοινοτική Διζωνική Ομοσπονδία) που από το 1974 και μετά έχουμε κάνει παντιέρα στο εθνικό μας ζήτημα…. Δυστυχώς σε αυτή την διπλωματική βάση εδράζεται η δήλωση της ρωσίδας αξιωματούχου. Οπότε πρέπει πάντα να είμαστε προσεκτικοί ως χώρα, διότι οι μεγάλες δυνάμεις διαθέτουν ισχυρή ιστορική μνήμη κι όχι «έπεα πτερόεντα». 

 

Ακόμα πιο σύγχρονα η Ρωσία καθώς ανέκαμπτε (δεκαετία 2000) τοποθετήθηκε με ένα νέο τρόπο για την εξυπηρέτηση του ρωσικού ζητήματος και την εδραίωση της στην παροχή ενέργειας προς τη δυτική Ευρώπη. Ο αγωγός Μπουργκάς (Πύργος) Βουλγαρίας – Αλεξανδρούπολης υπήρξε ένα φιλόδοξο σχέδιο που παρέκαμπτε (και) τα Στενά. Όμως όταν ο αγγλοσαξωνικός παράγοντας σθεναρά αντιτέθηκε στο επιχείρημα αυτό (South Stream) η Ρωσία του Βλαδίμηρου Πούτιν μετέβαλλε γραμμή. Κι έτσι κινήθηκε διαφορετικά με τον τουρκικό διάδρομο (Turkish Stream)…. Με αυτό αλλά και όλα τα προηγούμενα που καταγράψαμε, πρέπει να διερωτηθούμε τι είναι τέλος πάντων αυτή η Ρωσία απέναντι μας. Εκλαϊκευμένα θα πούμε ότι είναι μια μεγάλη χώρα με τα εθνικά της συμφέροντα. Ούτε να την δαιμονοποιήσουμε αλλά ούτε και την θεωρούμε άγγελο μας. Αυτή η παιδιάστικη ταύτιση ή αποστροφή προς κάποιους της Ρωσίας συμπεριλαμβανομένης θα πρέπει κάποτε να αναιρεθεί. Θα ήτανε μια καλή συνεισφορά της μεταπολίτευσης στο βιβλίο της ιστορίας αν και παίρνει σταθερά βαθμό κάτω από τη βάση στο θέμα αυτό. Και προς επίρρωση όσων υποστηρίζουμε, ποια άραγε είναι η θέση της Ρωσίας στο ζήτημα των θαλασσίων ζωνών και των τουρκικών απαιτήσεων? Δεν ενθυμούμαστε ποτέ να μίλησε περί της μέσης γραμμής στο Αιγαίο όπως κι αυτή έχει πράξει στον Εύξεινο Πόντο. Τα μειωμένα ελληνικά χωρικά ύδατα ήδη από την εποχή της Σοβιετικής Ένωσης την εξυπηρετούσαν λόγω ευκολίας διέλευσης και μόνιμων αγκυροβολίων στα διεθνή ύδατα όσο δεν καθορίζονται στις πραγματικές διαστάσεις τους και αποτελέσουν αιγαιλίτιδα ζώνη και υφαλοκρηπίδα της χώρας μας. 

 

Κλείνοντας θα πούμε ότι οι δηλώσεις της κας Ζαχάροβα είναι απαράδεκτες. Έως και προσβλητικές διότι βάλλουν την ιστορική πραγματικότητα και τα πραγματικά δεδομένα. Είναι όμως ρεαλιστικές κι εκφράζουν με ωμό τρόπο πως μια μεγάλη χώρα τοποθετείται για τα συμφέροντα της. Ακόμη και στην επίκληση του ομόδοξου ορισμένων, θα απαντήσουμε ότι αιώνες τώρα δεν έχει υποστηριχθεί η ορθόδοξη νησίδα του Οικουμενικού Πατριαρχείου μέσα στην τουρκική θάλασσα. Τουναντίον, συμφέρει η υποβάθμιση του και η ανάδειξη του Πατριαρχείου Μόσχας στην πρωτοκαθεδρία της Ορθοδοξίας. Συνεπώς και συμπερασματικά, με τη Ρωσία θα πρέπει να είμαστε προσεκτικοί και να επιδιώκουμε καλές σχέσεις μαζί της διότι αποτελεί μια παγκόσμια παράμετρο που δεν πρέπει να αγνοήσουμε. Και σύντομα να το επιδιώξουμε αυτό, δεν μας προσφέρει τίποτε η δεδηλωμένη αποστροφή της. Μπορούμε να κρατήσουμε αποστάσεις αλλά να έχουμε σχέσεις. Το βέβαιο είναι πως δεν πρέπει να ¨πλανόμαστε πλάνην οικτρά¨ ότι η Ρωσία με την οποία ασχοληθήκαμε εκτενώς στο άρθρο μας (ή όποιος άλλος) θα προστρέξει να μας βοηθήσει αφού η ιστορική πορεία των γεγονότων 250 χρόνια (τουλάχιστον) δεν το επιβεβαιώνει. Η Ρωσία έχει (μόνο) τους συμμάχους που μνημονεύσαμε στην αρχή του άρθρου μας.

 

πηγή 

ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΑΓΙΕΣ ΓΡΑΦΕΣ «ΚΕΙΜΕΝΑ ΒΙΑΣ, ΔΟΛΟΦΟΝΙΑΣ ΚΑΙ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗΣ»;

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΠΕΙΡΑΙΩΣ 

ΓΡΑΦΕΙΟ ΕΠΙ ΤΩΝ ΑΙΡΕΣΕΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΑΡΑΘΡΗΣΚΕΙΩΝ 

 

Εν Πειραιεί τη 24η Νοεμβρίου 2025. 

 

Ο θεοδόχος Δίκαιος Συμεών, όταν πήρε στις γεροντικές του αγκάλες τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, ως βρέφος στο Ναό της Ιερουσαλήμ, και υπό την έμπνευση του Παναγίου Πνεύματος, προφητεύοντας για Εκείνον, «Εἶπε πρὸς Μαριὰμ τὴν μητέρα αὐτοῦ· ἰδοὺ οὗτος κεῖται εἰς πτῶσιν καὶ ἀνάστασιν πολλῶν ἐν τῷ ᾿Ισραὴλ καὶ εἰς σημεῖον ἀντιλεγόμενον» (Λουκ.2,35). Και πράγματι το Θείο Πρόσωπο του Λυτρωτή μας Χριστού είναι το πλέον αντιλεγόμενο πρόσωπο της ανθρώπινης ιστορίας. Για κανένα άλλο σημαίνον ιστορικό πρόσωπο δεν ειπώθηκαν και δεν γράφηκαν τόσα επαινετικά, αλλά και τόσα συκοφαντικά και ψευδή. Για δισεκατομμύρια ανθρώπους, στα δύο χιλιάδες χρόνια ως τα σήμερα, είναι ο Σωτήρας και Λυτρωτής τους και ταυτόχρονα από πολλούς άλλους, θεωρείται ως μια «αντιφατική προσωπικότητα», ένας «ονειροπαρμένος ιδεολόγος» ένας «φιλόδοξος απατεώνας, ο οποίος επιχείρησε να γίνει βασιλιάς των Εβραίων και αφού απέτυχε, πέθανε δια σταυρικού θανάτου ως κακούργος» και για κάποιους άλλους ένας «μύθος»! 

 

Αλλά τίθεται το εύλογο ερώτημα, πως είναι δυνατόν, οι εχθροί του, με την κοσμική τους σοφία και τα «λογικά» τους επιχειρήματα και με τις χιλιάδες επί χιλιάδων σελίδων πολεμικής τους, να μην έχουν κατορθώσει ως τώρα να γκρεμίσουν αυτόν τον «μύθο»; Ενώ όλοι οι πραγματικοί διαχρονικοί απατεώνες έχουν καταδειχθεί και έχουν τεθεί στο περιθώριο της ιστορίας, ο Χριστός παραμένει το υπέρτατο ίνδαλμα της ανθρωπότητας. Η κορυφαία προσωπικότητα, που λατρεύτηκε και λατρεύεται από δισεκατομμύρια ανθρώπους και παραμένει «χθές καί σήμερον ὁ αὐτός εἰς τούς αἰῶνας» (Εβρ.13,8), αναλλοίωτος, πάντα νέος και επίκαιρος, προσφέροντας σωτηρία «παντί τω πιστεύοντι» (Ρωμ.10,4). 

 

Ο Απόστολος Παύλος έγραψε στους Κορινθίους πως «῾Ο λόγος γὰρ ὁ τοῦ σταυροῦ τοῖς μὲν ἀπολλυμένοις μωρία ἐστί, τοῖς δὲ σῳζομένοις ἡμῖν δύναμις Θεοῦ ἐστι. […] ἐπειδὴ γὰρ ἐν τῇ σοφίᾳ τοῦ Θεοῦ οὐκ ἔγνω ὁ κόσμος διὰ τῆς σοφίας τὸν Θεόν, εὐδόκησεν ὁ Θεὸς διὰ τῆς μωρίας τοῦ κηρύγματος σῶσαι τοὺς πιστεύοντας. ἐπειδὴ καὶ ᾿Ιουδαῖοι σημεῖον αἰτοῦσι καὶ ῞Ελληνες σοφίαν ζητοῦσιν, ἡμεῖς δὲ κηρύσσομεν Χριστὸν ἐσταυρωμένον, ᾿Ιουδαίοις μὲν σκάνδαλον, ῞Ελλησι δὲ μωρίαν, αὐτοῖς δὲ τοῖς κλητοῖς, ᾿Ιουδαίοις τε καὶ ῞Ελλησι, Χριστὸν Θεοῦ δύναμιν καὶ Θεοῦ σοφίαν» (Α΄Κορ.1,18-24). Ο Χριστός δεν ήρθε να ιδρύσει κάποια νέα θρησκεία, να διδάξει μια νέα φιλοσοφία, να εδραιώσει ένα νέο κοινωνικό σύστημα, αλλά να σώσει τον «λαόν αυτού από των αμαρτιών αυτών» (Ματθ.1,21). Δεν ήρθε να ικανοποιήσει κάποια «ανήσυχα πνεύματα», αλλά ο Ίδιος «ἐγενήθη ἡμῖν σοφία ἀπὸ Θεοῦ, δικαιοσύνη τε καὶ ἁγιασμὸς καὶ ἀπολύτρωσις» (Α΄Κορ.1,30), δια του λόγου του Σταυρού, ο οποίος αποτελεί την πεμπτουσία της άμετρης θείας αγάπης. 

 

Αυτά είναι δυστυχώς ακατανόητα για όσους πασχίζουν να Τον κατανοήσουν με κοσμικά κριτήρια, με τον ορθολογισμό και την έπαρση της ατομικής αυτάρκειας. Για όλους αυτούς είναι όντως μια «αντιφατική προσωπικότητα», «μωρία» και «σκάνδαλο». Συγκρίνουν την Θεία Αποκάλυψη με τις κοσμικές γραφές, μη έχοντας τη δυνατότητα να την προσεγγίσουν στην σωστή της διάσταση. Παραβλέπουν το σωτηριολογικό της περιεχόμενο και στέκονται σε λεπτομέρειες, τις οποίες θεωρούν ως «άτοπες», «ηθικά επιλήψιμες», «ιστορικά λανθασμένες» και το χειρότερο: χαρακτηρίζουν την Αγία Γραφή και ειδικά την Παλαιά Διαθήκη, ως «βιβλίο ανήθικο, βίαιο, πορνογράφημα, κλπ»! Αρνούνται ότι «πᾶσα γραφή θεόπνευστος και ὠφέλιμος πρός διδασκαλίαν, πρός ἔλεγχον, πρός ἐπανόρθωσιν, πρός παιδείαν τήν ἐν δικαιοσύνῃ, ἵνα ἄρτιος (= τέλειος) ᾖ ὁ του Θεοῦ ἄνθρωπος, πρός πᾶν ἔργον ἀγαθόν ἐξηρτισμενος» (Β΄ Τιμ.3,16-17). 

 

Αφορμή για την παρούσα ανακοίνωσή μας πήραμε από πρόσφατο δημοσίευμα, σύμφωνα με το οποίο Πανεπιστήμιο της Αγγλίας διδάσκει στους φοιτητές του ότι η Αγία Γραφή είναι ένα βιβλίο «βίας, δολοφονίας, και σεξουαλικής κακοποίησης»! Δείτε την είδηση: «Το Πανεπιστήμιο του Σέφιλντ προειδοποιεί για “βία και σεξουαλική κακοποίηση” στη… Βίβλο. Οι φοιτητές της αγγλικής λογοτεχνίας ενημερώθηκαν ότι τα τέσσερα Ευαγγέλια περιλαμβάνουν σκηνές σωματικών τραυματισμών και βίας»[1]! «Όπως αναφέρει η Mail on Sunday, οι φοιτητές λογοτεχνίας ενημερώνονται από το πανεπιστήμιο ότι τα τέσσερα Ευαγγέλια περιλαμβάνουν «σκηνές σωματικών τραυματισμών και σεξουαλικής βίας», καθώς αφηγούνται τα γεγονότα που οδήγησαν στον θάνατο του Ιησού. Η οδηγία απευθύνεται σε φοιτητές που μελετούν βιβλικά και κλασικά κείμενα. Μία σκηνή, δολοφονίας εν προκειμένω, εντοπίζει κανείς στο βιβλίο της Γένεσης, που μιλά για την ιστορία του Κάιν και του Άβελ, γιων του Αδάμ και της Εύας. Ο Κάιν, που είναι και ο πρώτος άνθρωπος που γεννήθηκε, σκοτώνει τον αδερφό του Άβελ, τον πρώτο άνθρωπο που πεθαίνει. Πάντως, οι επικριτές του πανεπιστημίου σημειώνουν ότι δεν υπάρχει περιγραφή στη Βίβλο για το πώς έγινε ο φόνος και ως εκ τούτου, αδυνατούν να κατανοήσουν γιατί γίνεται λόγος για “σεξουαλική βία” στις προειδοποιήσεις»[2]! 

 

Όπως ήταν φυσικό η ενέργεια αυτή του εν λόγω Πανεπιστημίου προκάλεσε αντιδράσεις και κάποιοι έσπευσαν να «δικαιολογήσουν» την απόφαση του εκπαιδευτικού ιδρύματος, με παιδαριώδη επιχειρήματα. Αλλά και χριστιανοί και συνεπείς ιστορικοί έχουν αντιδράσει, κάνοντας λόγο για τις «προειδοποιήσεις» του ειρημένου εκπαιδευτικού ιδρύματος, «παραπλανητικές», «παράλογες» και «ασύμβατες με τη διδασκαλία της ηθικής». Ο ιστορικός Τζέρεμι Μπλακ, συγγραφέας του «A Brief History of History», ανέφερε: «Οι βιβλικές και κλασικές αφηγήσεις πραγματεύονται τη σύγκρουση του καλού και του κακού στο σύμπαν, στην κοινωνία και μέσα στο ίδιο το άτομο. Αυτοί οι αγώνες είναι θεμελιώδεις και οι φοιτητές πρέπει να εκτεθούν στη δύναμη των κειμένων, στον αμείλικτο χαρακτήρα τους και στη βία της πορείας προς τη λύτρωση. Δεν υπάρχει λόγος για προειδοποιήσεις όταν πρόκειται για τη διδασκαλία της ηθικής».[3] 

 

Η Αντρέα Γουίλιαμς, διευθύνουσα σύμβουλος του Christian Legal Centre, δήλωσε πως «τέτοιου είδους προειδοποιήσεις σε αφηγήσεις που διαμόρφωσαν τον πολιτισμό μας “δεν είναι μόνο παραπλανητικές, αλλά και γελοίες”. Η ίδια σημειώνει ότι το υπονοούμενο ότι “η ιστορία της Σταύρωσης περιλαμβάνει “σεξουαλική βία” δεν είναι απλώς ανακριβές – είναι μια βαθιά παρερμηνεία του κειμένου. Η διήγηση του θανάτου του Ιησού δεν είναι ιστορία τραύματος, αλλά η ύψιστη έκφραση αγάπης, θυσίας και λύτρωσης, που βρίσκεται στο επίκεντρο της χριστιανικής πίστης”»[4]. 

 

Από την πλευρά του, ο πρώην Αγγλικανός «επίσκοπος» του Ρότσεστερ, που ασπάστηκε τον Παπισμό, Μοσινιόρ Μάικλ Ναζίρ-Άλι, σχολίασε ότι «η γνώση της Βίβλου είναι απαραίτητη για όποιον μελετά την αγγλική λογοτεχνία. Οι φοιτητές πρέπει να εκτίθενται σε ό, τι είναι δυσάρεστο ή τρομακτικό, ώστε να μάθουν να το αντιμετωπίζουν. Η Βίβλος είναι εξαιρετικά συγκρατημένη στις περιγραφές τόσο της δολοφονίας του Άβελ από τον Κάιν όσο και της Σταύρωσης, ειδικά αν συγκριθεί με κινηματογραφικές αποδόσεις όπως το “Πάθη του Χριστού” του Μελ Γκίμπσον»[5]. 

 

Ωστόσο, οι επικριτές της λογοκρισίας επισημαίνουν ότι δεν υπάρχει καμία αναφορά στη Βίβλο για το πώς ο Κάιν σκοτώνει τον Άβελ – και δεν μπορούσαν να εξηγήσουν καθόλου τη συμπερίληψη της «σεξουαλικής βίας» στην σταύρωση του Χριστού, στις προειδοποιήσεις. Εκπρόσωπος του Πανεπιστημίου, μετά το σάλο, δήλωσε: «το Πανεπιστήμιο του Σέφιλντ υπεραμύνεται της απόφασής του να απευθύνει προειδοποιήσεις στους φοιτητές. «Η προειδοποίηση περιεχομένου αποτελεί τυπικό ακαδημαϊκό εργαλείο που χρησιμοποιείται για να υποδείξει πότε θα συζητηθεί ευαίσθητο ή γραφικό υλικό. Στόχος της είναι να διασφαλίσει ότι τα θέματα αυτά μπορούν να αναλυθούν ανοιχτά και κριτικά, προετοιμάζοντας τους φοιτητές που ενδέχεται να δυσκολευτούν με τέτοιες λεπτομέρειες»[6]. 

 

Νομίζουμε ότι το πρόβλημα στις βιβλικές σπουδές των αιρετικών είναι η προσέγγιση των βιβλικών κειμένων με αλλότρια κριτήρια, από αυτά της Εκκλησίας. Να αναφέρουμε εδώ πως όλοι οι αιρετικοί όλων των εποχών εξέπεσαν των σωζουσών αληθειών, μελετώντας και ερμηνεύοντας την Αγία Γραφή, ξέχωρα από την Εκκλησία. Και σήμερα μπορούμε να διαπιστώσουμε πως οι σύγχρονοι πλάνοι προβάλλουν την Αγία Γραφή για να στηρίξουν τις κακοδοξίες τους. Φυσικά δεν ευθύνονται τα ιερά κείμενα, αλλά οι αυθαίρετες ερμηνείες τους. 

 

Οι Άγιες Γραφές είναι κείμενα θεόπνευστα και όπως αναφέρει ο Ομ. Καθηγητής της Θεολογικής Σχολής ΕΚΠΑ κ. Π. Μπούμης, «Το θεόπνευστος έχει μία ειδική έννοια. Σημαίνει την Αποκαλυμμενη ἀλήθεια. Τα βιβλία που είναι θεόπνευστα περιέχουν αλήθειες που είναι αποκαλυμμενες από τον Θεό στους συγγραφείς τους με την έμπνευση και τι φωτισμό του Αγίου Πνεύματος και δεν έχουν ἀνακαλυφθεῖ με την ἀνθρώπινη διανοητική δύναμη και λογική. Ὁ Θεός και οι αλήθειες περί Θεού και της βασιλείας Αυτού, περί γενέσεως του κόσμου, περί ανθρώπων και των άλλων εμψύχων και αψύχων όντων και των σχέσεων αυτών, περί του Χριστού και της Εκκλησίας και των μελών της κ.ά. δεν είναι επινόηση του ανθρώπου, του νου του, αλλά είναι μία υπερφυσική αποκάλυψη, την οποία “ὑπό Πνεύματος Ἁγίου φερόμενοι ἐλάλησαν ἅγιοι (από) Θεοῦ ἄνθρωποι” (Α΄ Πέτρ.1,21). Και ως εκ τούτου η θεία αλήθεια είναι και αλάθητη και αυθεντική»[7]. 

 

Τα αγιογραφικά κείμενα δεν γράφηκαν να ικανοποιήσουν τον ανθρώπινο νου, αλλά να βοηθήσουν τον πεσμένο στην αμαρτία άνθρωπο να συνειδητοποιήσει την δεινή του θέση μακριά από το Θεό, να κατανοήσει την ανάγκη να συνδεθεί μαζί Του, να κοινωνήσει με Αυτόν για να νοιώσει το άμετρο βάθος της θείας αγάπης και να σωθεί, δια του Ενανθρωπήσαντος Υιού και Λόγου του Θεού. Δεν είναι ούτε φιλοσοφικά κείμενα, ούτε ιστορικά, ούτε ηθικοπλαστικά, ούτε κοινωνιολογικά – πολιτικά, παρά το γεγονός ότι εμπεριέχουν τέτοια στοιχεία. Είναι κείμενα κλήσης για σωτηρία, πνευματικοί οδοδείκτες, για να ανακτήσουμε την αυθεντική μας φύση, να αυξάνουμε στην ύπαρξή μας «την αύξησιν του Θεού» (Κολ. 2. 19), «μέχρι καταντήσωμεν εις άνδρα τέλειον, εις μέτρον ηλικίας του πληρώματος του Χριστού» (Εφ. 4. 13), δηλαδή ωσότου θεανθρωποποιηθούμε και γίνουμε θεάνθρωποι κατά χάριν. Να φθάσουμε στον προορισμό μας, στην θέωση, για την οποία δημιουργηθήκαμε. Κατά τον Καθηγητή κ. Π. Μπούμη, όσοι περιφρονούν και παραθεωρούν αυτές τις θείες αλήθειες που δόθηκαν από το Θεό, από αγάπη προς τον άνθρωπο και κύρια οι εκπαιδευτικοί, «στερούν τους μαθητές από τη σταθερή πέτρα της ζωής με κίνδυνο να χτίζουν τα παιδιά το σπίτι τους επάνω στην άμμο (πρβλ. Ματθ.7,24-27), αντί να τα βοηθούν να γίνουν άρτιοι και τέλειοι πολίτες καταρτισμένοι για κάθε έργο αγαθό και ωφέλιμο»[8]. 

 

Όσον αφορά τα «άτοπα», «ανήθικα» και «θηριώδη» στοιχεία του περιεχομένου τους, παρουσιάζουν με απόλυτο ρεαλισμό την ανθρώπινη κακοδαιμονία, την οποία εισήγαγε στον κόσμο η αμαρτία. Σε κανένα σημείο των Αγίων Γραφών δεν προβάλλεται η ανηθικότητα και η βία ως τρόπος ζωής, αλλά ως τρόπος αποφυγής. Αυτός ήταν (και είναι) ο πτωτικός κόσμος, ένας κόσμος δαιμονικός, φρίκης, εγκλημάτων και ανηθικότητας. Αυτή την κατάσταση θέλει η Θεία Αποκάλυψη να μας γνωρίσει για να συνειδητοποιήσουμε την ανάγκη να λυτρωθούμε από αυτή. 

 

Δεν πρέπει να παραθεωρούμε και το γεγονός ότι τα βιβλικά κείμενα έχουν γραφεί από ανθρώπους για ανθρώπους, με την φώτιση του Παναγίου Πνεύματος και ως εκ τούτου θα πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι η θεοπνευστία τους έγκειται στο πνεύμα και όχι στο γράμμα τους. Οι ιεροί συγγραφείς δεν υπήρξαν «αυτόματοι αναγραφείς», «άβουλα όργανα» των όσων τους υπαγόρευε το Άγιο Πνεύμα, αλλά ελεύθερες προσωπικότητες, οι οποίες συνέγραψαν όσα Εκείνο τους ενέπνεε και πάντοτε υπό το πρίσμα της ανθρώπινης σχετικότητας. 

 

Το Άγιο Πνεύμα είναι Αυτό που φωτίζει τον κάθε πιστό να μελετά και να κατανοεί σωστά, σωτηριολογικά, τις Άγιες Γραφές, σύμφωνα με την διαβεβαίωση του Χριστού: «όταν έρθη Εκείνος, το Πνεύμα της Αληθείας, οδηγήσει υμάς εις πάσαν την αλήθειαν» (Ιωάν.16,7). Αυτό σημαίνει πως από μόνες τους οι Άγιες Γραφές δεν μπορούν να μας οδηγήσουν στην αλήθεια, αλλά ο φωτισμός του Αγίου Πνεύματος. Αυτό έκαναν οι άγιοι και θεοφόροι Πατέρες, επικαλούνταν το Άγιο Πνεύμα για να μελετήσουν τις Άγιες Γραφές και να τις ερμηνεύσουν σωστά, γι’ αυτό και οι ερμηνείες τους έχουν τη σφραγίδα της γνησιότητας και της αλήθειας. Οι Άγιοι μελετούσαν τις Γραφές και θεολογούσαν προσευχόμενοι! 

 

Περαίνουμε την ανακοίνωσή μας με την παρότρυνση στους αγαπητούς μας αναγνώστες, να μην επηρεάζονται από δημοσιεύματα, όπως αυτό, του Πανεπιστημίου Σέφιλντ της Αγγλίας, το οποίο ατενίζει «ηθικιστικά» και «φιλολογικά» τα Ιερά Κείμενα της χριστιανικής μας πίστεως. Οφείλουμε να θεωρούμε τις Άγιες Γραφές σωτηριολογικά κείμενα, όπως μας διδάσκει η Αγία μας Εκκλησία. Κι ακόμα, να μην μας σκανδαλίζουν τοιούτου είδους δημοσιεύματα, τα οποία εν πολλοίς είναι στοχευμένα να μας κεντρίσουν αμφιβολίες και να κλονίζουν την πίστη μας, «μεθοδείες» του Σατανά (Εφ.6,11) εναντίον μας.,του οποίου τα δόλια «νοήματα αγνοούμεν» (Β΄Κορ.2,11) και παραβλέπουμε, με ολέθρια αποτελέσματα για την πνευματική μας πρόοδο. 

 

Την πραγματική μας έξοδο από την κακοδαιμονία του κόσμου δεν θα την κατορθώσουμε με την κοσμική σοφία και ιδίως την «ψευδώνυμη γνώση», την στείρα από την πνοή του Αγίου Πνεύματος, αλλά δια της ένσαρκης Σοφίας του Θεού, τον Λυτρωτή μας Χριστό. Κατά τον Άγιο Ιουστίνο Πόποβιτς: «Η μόνη διέξοδος από τα ανθρώπινα σκοτάδια μας είναι η πίστη στο Αληθινό Φως, στο Θεάνθρωπο Χριστό και η ζωή σύμφωνα μ’ αυτή την πίστη. Η πίστη στο Χριστό λοιπόν είναι η μόνη που αληθινά φωτίζει και αγιάζει. Σ’ αυτήν υπάρχει ο αληθινός φωτισμός, ο μόνος και μοναδικός, διότι διαφωτίζει και ερμηνεύει όλους τους δρόμους της αθάνατης Αλήθειας και αθάνατης Δικαιοσύνης και αθάνατης Αγάπης και οδηγεί από αυτούς τους δρόμους στην ουράνια βασιλεία, στη βασιλεία του Θεού. Γι’ αυτό ο αληθινά φωτισμένος είναι αυτός που ζει με την πίστη στο Χριστό. Διότι ζει με το αληθινό άσβηστο, ανέσπερο Φως, που μεταβάλλει τη νύχτα σε μέρα και το σκοτάδι σε φως»[9]. Εκτός του Χριστού υπάρχουν τα ανθρώπινα ημίφωτα, τα οποία δεν έχουν τη δύναμη να φωτίσουν ολοκληρωτικά και αποτελεσματικά τον άνθρωπο, παρουσιάζοντάς του παραμορφωτικές «αλήθειες», ανίκανες να του προσφέρουν λύσεις από τα δεινά, που συσσωρεύει η απουσία του Θεού! 

 

Εκ του Γραφείου επί των Αιρέσεων και Παραθρησκειών

 

Παραπομπές 

 

[1] https://www.protothema.gr/world/article/1716782/to-panepistimio-tou-sefild-proeidopoiei-gia-via-kai-sexoualiki-kakopoiisi-sti-vivlo-edones-adidraseis/?utm_source=rss 

[2] Όπου ανωτέρω. 

[3] Όπου ανωτέρω 

[4] Όπου ανωτέρω 

[5] Όπου ανωτέρω 

[6] Όπου ανωτέρω 

[7] https://apostoliki-diakonia.gr/theopneusti-agia-grafi/ 

[8] Όπου ανωτέρω

[9] (Αγίου Ιουστίνου Πόποβιτς, Οδός Θεογνωσίας, εκδ. Γρηγόρη, Αθήνα 1985, σσ. 310-314)

 

πηγή 

Γιατί παλιά όπλα μπορούν να κερδίζουν σύγχρονους πολέμους

Γράφει ο ΤΣΙΛΙΟΠΟΥΛΟΣ ΕΥΘΥΜΙΟΣ  

 

Οι εικόνες που βλέπουμε εδώ και σχεδόν τέσσερα χρόνια τώρα, παρέχουν σκηνές από το μέλλον, αλλά και από το παρελθόν. Drones δίπλα σε άρματα σοβιετικής εποχής. Κάποια όπλα, βέβαια, είναι διαχρονικά, για παράδειγμα, οι νάρκες δεν έχουν αλλάξει και πολύ από τον Β’ Παγκόσμιο. Βέβαια, κάποια όπλα είναι παλιά, κάποια ξεπερασμένα και κάποια απαρχαιωμένα. Αλλά τι είναι αυτό που κάνει ένα όπλο κατάλληλο, μετά από πόσα χρόνια; 

 

Κάποια όπλα φθείρονται από το χρόνο, αλλά και από την χρήση. Άλλα ξεπερνιόνται από τις καταστάσεις και άλλα μένουν σχεδόν αθάνατα. Τα Μ-113, παρά την ηλικία τους, φαίνεται να “έχουν ψωμί ακόμη”, υπηρετώντας σε πάρα πολλούς στρατούς – και μάλιστα στους ισχυρότερους – ακόμη και εδώ που επιτέλους διαφαίνεται μία αναβάθμιση, έστω, τουλάχιστον πεντακοσίων. Όμως, τι είναι αυτό που καθιστά κάποια όπλα ξεπερασμένα και πότε μπορούν να ξαναβγούν από την “ναφθαλίνη”;

 

Στην Ουκρανία – και στις δύο εμπόλεμες πλευρές – άρματα σοβιετικής εποχής, εξοπλισμένα με αυτοσχέδια κλουβιά, βρυχώνται, επελαύνοντας. Ακόμη και αιωνόβια πολυβόλα Maxim M1910 βρυχώνται από τα χαρακώματα! Αυτή είναι η πραγματικότητα σε ένα πεδίο μάχης, που μας υπενθυμίζει ότι οι σύγχρονοι πόλεμοι συχνά διεξάγονται με απαρχαιωμένα όπλα. Δεν αποτελεί δε έκπληξη το γεγονός ότι η λέξη “απαρχαιωμένο” σαγηνεύει τους επαγγελματίες στρατιωτικούς. Μοιάζει προφανές να αντικαθίσταται ένα όπλο όταν καθίσταται απαρχαιωμένο. Όμως, η πραγματικότητα μας εκπλήσσει.

 

Ειδικά, σε ό,τι αφορά τον πόλεμο στην Ουκρανία, αγνοούμε ότι δεν είναι μόνο τα σύγχρονα drones που δρουν στο πεδίο της μάχης, αλλά και απαρχαιωμένα όπλα που τα καταρρίπτουν! Παγκοσμίως δε, υπάρχουν πολλά παραδείγματα όπου τα όπλα του χθες, εξακολουθούν να “λύνουν” σημερινά προβλήματα.

 

Παλιά όπλα στο πεδίο της μάχης 

 

Ένα σύστημα θεωρείται παρωχημένο, αρχικά όταν σταματά η παραγωγή ανταλλακτικών ή πυρομαχικών. Όμως, υπάρχει η ευρύτερη επιχειρησιακή εικόνα: Μπορεί ένα παρωχημένο όπλο να παραμείνει ενεργό στην μάχη, εάν η παραγωγή μπορεί να επανεκκινηθεί, ή αν το όπλο μπορεί να προσαρμοστεί σε έναν νέο ρόλο. 

 

Μια αντιαρματική χειροβομβίδα RKG-3, εξοπλισμένη με τρισδιάστατα εκτυπωμένα πτερύγια και εκτοξευόμενη από drone, είναι ένα από τα πολλά παραδείγματα. Η ίδια λογική διατήρησε παλιά αεροσκάφη, όπως τα “Ντακότα” DC-3/C-47, που συνέχισαν να πετούν για δεκαετίες παγκοσμίως, με τεράστια αποθέματα ανταλλακτικών από τον πόλεμο. Η διαθεσιμότητα δεν ισοδυναμεί με χρησιμότητα – αλλά ούτε η μη διαθεσιμότητα ισοδυναμεί με αχρηστία.

 

Ο όρος απαξίωση είναι πολύπλοκος. Θα τον χωρίσουμε σε πέντε κατηγορίες: Παραδειγματική, εννοιολογική, τεχνολογική, λειτουργική και φυσική. Η καθεμία αποτυπώνει έναν διαφορετικό λόγο για τον οποίο ένα σύστημα παύει να χρησιμοποιείται – και κατά συνέπεια υποδεικνύει διαφορετικές επιλογές για το τι πρέπει να γίνει στη συνέχεια. 

 

Η ιδέα ότι τα απαρχαιωμένα όπλα εξακολουθούν να έχουν σημασία στους σύγχρονους στρατούς ακούγεται αντιφατική. Αλλά το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν η τεχνολογία είναι απαρχαιωμένη-άχρηστη, αλλά ποια κατηγορία απαξίωσης ταιριάζει. Η απαξίωση δόγματος είναι μια περίπτωση: Όπλα που ανήκουν σε μια διαφορετική εποχή πολέμου. Δεν εμφανίζονται πλέον στην εκπαίδευση – αλλά μόνο σε μουσεία.

 

Η ιστορία προσφέρει λίγα παραδείγματα αντίστασης σε αυτή τη μετάβαση. Τα άρματα δεν αντιμετωπίζονται με λόγχες. Εκτός από τις τελετουργικές παραδόσεις, όπως η παρουσίαση σπαθιών σε αποφοιτούντες αξιωματικούς, τα εμβληματικά-απαρχαιωμένα όπλα έχουν εξαφανιστεί προ πολλού από την ενεργό υπηρεσία.

 

Εννοιολογική Απαξίωση 

 

Η εννοιολογική απαξίωση είναι πιο συχνή. Προκύπτει όταν η στρατηγική λογική για την ύπαρξη ενός όπλου δεν ευθυγραμμίζεται πλέον με τη σύγχρονη πολεμική θεωρία. Αυτό προκαλείται από μια μετατόπιση στις πολεμικές θεωρίες, ή επιβάλλεται εξαιτίας υποχρεώσεων από διεθνείς Συνθήκες. Οι ταμπέλες εννοιολογικής απαξίωσης είναι, ωστόσο, εξαιρετικά επικίνδυνες. Η απόρριψη ενός όπλου επειδή πιστεύουμε ότι η ιδέα για την οποία δημιουργήθηκε δεν θα επιστρέψει ποτέ, έχει αποδειχθεί πολύ συχνά ένα δαπανηρό λάθος. 

 

Κάποια άρματα μάχης θεωρήθηκαν από ορισμένους ως ακατάλληλα στον σύγχρονο πόλεμο και αφέθηκαν σε αποθήκες. Επέστρεψαν στο προσκήνιο, όταν επανεμφανίστηκε η συμβατική μάχη μεγάλης κλίμακας στο ουκρανικό πεδίο μάχης. Κατά μία έννοια, η διατήρηση συστημάτων σχεδιασμένων για έναν πόλεμο που πιστεύουμε ότι δεν θα έρθει ποτέ σε εφεδρεία, δεν έχει λογική. Παρ’ όλα αυτά, η απόκρυψη αποθεμάτων περιορισμένου οπλισμού δεν είναι ασυνήθιστη. Μετά τον Α’ Παγκόσμιο, η Γερμανία, η Αυστρία και η Ουγγαρία διατήρησαν κρυφά ορισμένα απαγορευμένα αποθέματα πυροβολικού, παραβιάζοντας τους περιορισμούς των Συνθηκών. Και το Ιράκ εφάρμοσε παρόμοιες τακτικές μετά τον Πόλεμο του Κόλπου, θάβοντας απαγορευμένους πυραύλους, παρακάμπτοντας τις εντολές του ΟΗΕ. 

 

Η προσαρμογή προσφέρει μια πιο νόμιμη οδό. Το αεροσκάφος A-10, που σχεδιάστηκε αρχικά για αντιαρματικές αποστολές, αναπροσανατολίστηκε προς την γενική-εγγύς αεροπορική υποστήριξη μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Συζητήθηκε στις μέρες μας ως η ιδανική πλατφόρμα αντι-drone! Ιστορικά, το θωρηκτό παραχώρησε την πρωτοκαθεδρία στα αεροπλανοφόρα στον Β’ Παγκόσμιο και πέρασε τις τελευταίες δεκαετίες του παρέχοντας υποστήριξη ναυτικού πυροβολικού – πριν το τελευταίο φύγει από την υπηρεσία το 1992. 

 

Οι Συνθήκες ελέγχου των εξοπλισμών απαιτούν μερικές φορές και μετατροπές στα όπλα. Η συμφωνία START οδήγησε σε τροποποιήσεις στα στρατηγικά βομβαρδιστικά και τους εκτοξευτές πυραύλων, καθιστώντας τα ανίκανα για πυρηνική ανάπτυξη. Το βομβαρδιστικό B-1, για παράδειγμα, περιορίστηκε σε συμβατικά όπλα, ενώ ο διηπειρωτικός πύραυλος LGM-118 Peacekeeper επαναχρησιμοποιήθηκε ως διαστημικό όχημα εκτόξευσης Minotaur IV. 

 

Η σκληρή αλήθεια είναι ότι η ικανότητά μας να προβλέπουμε μελλοντικές συγκρούσεις είναι περιορισμένη. H πρόωρη απόρριψη εννοιολογικά απαρχαιωμένων όπλων μπορεί να γυρίσει μπούμερανγκ. Ωστόσο, ενόψει οικονομικών περικοπών, τέτοιες προειδοποιήσεις πολύ συχνά αγνοούνται…

 

Τεχνολογική Απαξίωση 

 

Η τεχνολογική απαξίωση συμβαίνει όταν ένα διάδοχο όπλο κάνει την ίδια δουλειά καλύτερα, ή η νέα τεχνολογία εξουδετερώνει τη λειτουργία ενός συστήματος. Οι πύραυλοι επιφανείας-αέρος αντικατέστησαν την αεράμυνα με πυροβόλα. Οι δορυφόροι ανέλαβαν τη στρατηγική αναγνώριση μεγάλου υψομέτρου, καθιστώντας τα αεροσκάφη SR-71 απαρχαιωμένα. Τα αυτοκινούμενα οβιδοβόλα επισκίασαν πολλά ρυμουλκούμενα συστήματα, σε ταχείς ελιγμούς. Και τα FPV drones (όπως φαίνεται) αντικαθιστούν τους κατευθυνόμενους αντιαρματικούς πυραύλους. 

 

Θα μπορούσαμε να υποθέσουμε ότι η χρήση όπλων που έχουν ξεπεραστεί από νεότερα μοντέλα δεν είναι η πρώτη επιλογή. Ωστόσο, όσον αφορά την επιχειρησιακή βιωσιμότητα, τα τεχνολογικά απαρχαιωμένα συστήματα αποτελούν συχνά μία οικονομικά ορθολογική εναλλακτική. Για παράδειγμα, τόσο η Ουκρανία, όσο και η Ρωσία, έχουν επαναφέρει πολλές παραλλαγές αρμάτων μάχης T-72 και T-80 από τα εφεδρικά τους. 

 

Η εκπαίδευση είναι σαν γέρικο άλογο εργασίας. Χώρες που είχαν τεχνολογικά ξεπερασμένα άρματα τα έχουν θέσει σε χρήση για εκπαίδευση. Αυτή προφανώς δεν είναι μια νέα προσέγγιση. Ο ταχύς ρυθμός των τεχνολογικών αλλαγών του Β’ Παγκοσμίου ώθησε πολλά άρματα μάχης, που θεωρούνταν πολύ ελαφριά για το μέτωπο, σε ρόλους εκπαίδευσης. Η μαζική παραγωγή και η εκπαίδευση με απαρχαιωμένα όπλα, ανεξάρτητα από το πόσο συνηθισμένα είναι, εξακολουθεί να αποτελεί ένα προσωρινό μέτρο. Ωστόσο, η προσαρμογή προσφέρει μια άλλη οδό. 

 

Τα τεχνολογικά απαρχαιωμένα όπλα συχνά ανατίθενται σε ρόλους όπου οι περιορισμοί τους είναι λιγότερο κρίσιμοι. Οι ρωσικές δυνάμεις έχουν αναδιαμορφώσει τους παλαιούς πυραύλους κατά πλοίων P-35 (3M44) εναντίον χερσαίων στόχων, ενώ η Ουκρανία επανενεργοποίησε τα αντιαρματικά πυροβόλα T-12 100 χιλιοστών και ακόμη παλαιότερα πυροβόλα D-44 και D-48 85 χιλιοστών, για έμμεση υποστήριξη πυρός. Ακόμη και στις χώρες του ΝΑΤΟ, παλαιότερα οχήματα όπως το γαλλικό VAB (δεκαετίας του 1970) συνεχίζουν να υπηρετούν σε ρόλους logistics και υποστήριξης. 

 

Οι προσπάθειες εκσυγχρονισμού, αν και δεν αποτελούν πανάκεια, παρατείνουν περαιτέρω τη διάρκεια ζωής αυτών των συστημάτων. Η ενίσχυση της επιβιωσιμότητας μέσω βελτιωμένων πυρομαχικών, αναβαθμίσεων, ή προσαρμογών διαλειτουργικότητας, μπορεί να μετατρέψει τις ξεπερασμένες πλατφόρμες σε βιώσιμα στοιχεία. Τα ουκρανικά Leopard 2A4, εξοπλισμένα με εκρηκτική θωράκιση, καταδεικνύουν αυτή την αρχή. 

 

Πέρα από τον εκσυγχρονισμό, υπάρχει και η μετατροπή. Τα τεχνολογικά απαρχαιωμένα άρματα μάχης έχουν ιστορικά επαναχρησιμοποιηθεί σε οχήματα περισυλλογής, ελκυστήρες πυροβολικού, ή τεθωρακισμένα οχήματα μεταφοράς προσωπικού. Το Ισραήλ μετέτρεψε τα T-55 που κατέλαβε από Σύρους και Αιγυπτίους σε ΤΟΜΠ Achzarit. Ένας πιο ακραίος τύπος μετατροπής είναι η οπλοποίηση προηγουμένως άοπλων συστημάτων. Η Ουκρανία έχει μετατρέψει απαρχαιωμένα μη επανδρωμένα αεροσκάφη αναγνώρισης σε αυτοσχέδιους πυραύλους κρουζ και τα χρησιμοποίησε για να χτυπήσει βαθιά μέσα στη Ρωσία. 

 

Όλες αυτές οι προσεγγίσεις καταδεικνύουν ότι η τεχνολογική απαξίωση δεν είναι το τέλος της χρησιμότητας του όπλου. Είναι μάλλον μια πρόσκληση να βρει το παλιό εργαλείο έναν διαφορετικό ρόλο… 

 

Λειτουργική Απαξίωση 

 

Η λειτουργική απαξίωση στα οπλικά συστήματα συνδέεται με τη μη διαθεσιμότητα ανταλλακτικών ή πυρομαχικών, για παράδειγμα μπορεί οι προμηθευτές να ανακατευθύνουν τα ανταλλακτικά αλλού. Ωστόσο, η λειτουργική απαξίωση είναι συχνά αναστρέψιμη, εάν οι γραμμές παραγωγής μπορούν να επανεκκινηθούν. Και, όπως πάντα, τα μεγάλα αποθέματα μπορούν να παρατείνουν τη διάρκεια ζωής. Οι Φινλανδοί μέχρι πρόσφατα εξακολουθούσαν να βλέπουν αξία στα ρυμουλκούμενα πυροβόλα πεδίου D-30 των 122 χιλιοστών, επειδή ακριβώς τα πυρομαχικά ήταν άφθονα. 

 

Χωρίς τη δυνατότητα επαναλειτουργίας των γραμμών παραγωγής για ανταλλακτικά ή πυρομαχικά, αυτή η κατηγορία απαξίωσης φαίνεται σαν αδιέξοδο – αλλά υπάρχουν παραδείγματα, όπως τα εκσυγχρονισμένα αντιαεροπορικά συστήματα των Ουκρανών – ο σοβιετικής εποχής εκτοξευτής Buk M1 που εξοπλίζεται πλέον με αμερικανικούς πυραύλους RIM-7 Sea Sparrow! 

 

Ωστόσο, σε πολλές περιπτώσεις η αφθονία ανταλλακτικών και πυρομαχικών επιτρέπει σε λειτουργικά απαρχαιωμένα συστήματα να παραμείνουν βιώσιμα σε εφεδρικούς σχηματισμούς, για σημαντικό χρονικό διάστημα. Τα ρωσικά T-62 έχουν χρησιμοποιηθεί από μονάδες χαμηλότερης ποιότητας ως αυτοκινούμενο πυροβολικό. Σε τακτικό επίπεδο, οι διοικητές κάνουν τέτοιου τύπου “πατέντες” συνεχώς, ακόμα και στο ΝΑΤΟ. 

 

Φυσική Απαξίωση 

 

Τέλος, η φυσική απαξίωση είναι η πραγματική τελική κατάληξη των όπλων. Τα αεροσκάφη διαβρώνονται, τα προωθητικά και τα εκρηκτικά φθείρονται, τα οχήματα που χρησιμοποιούνται εκτενώς καθίστανται μη ασφαλή… Σε αντίθεση με τις προηγούμενες κατηγορίες, η φυσική απαξίωση είναι μη αναστρέψιμη. Μόλις μια δομή υπερβεί τα όρια κόπωσης, ή φθείρεται πέρα ​​από τα περιθώρια ασφαλείας, η στρατιωτική ζωή του όπλου τελειώνει και έχει θέση στο μουσείο. 

 

Ωστόσο, η κατάσταση δεν αποκλείει πάντα την επαν-ενεργοποίηση του για την μάχη. Οι καταστροφείς αρμάτων μάχης M18 Hellcat και τα άρματα μάχης T-34/85, κληρονομημένα από τον Β’ Παγκόσμιο, χρησιμοποιήθηκαν στον γιουγκοσλαβικό εμφύλιο. Και στην Ουκρανία, τα αρχαία πολυβόλα Maxim M1910, κάποτε χόμπι συλλεκτών, μπήκαν ξανά στη μάχη – με ερώτημα το που βρέθηκαν πυρομαχικά! Επομένως, το όριο μεταξύ απαρχαιωμένου και χρήσιμου είναι πιο λεπτό από ό,τι θέλουμε να παραδεχτούμε, όταν διακυβεύεται η επιβίωση σε πόλεμο… 

 

Πολεμικά διδάγματα 

 

Ο εκσυγχρονισμός είναι απαραίτητος, αλλά το φετίχ για το νέο μπορεί να έχει δραματικές επιπτώσεις στο πεδίο της μάχης: Νεκροί στρατιώτες, χαμένες μάχες…. Οι πραγματικοί πόλεμοι είναι αγώνες μάζας, αντοχής, προσαρμογής και χρόνου. Σε αυτόν τον ανταγωνισμό, τα σωστά συντηρημένα και χρησιμοποιούμενα απαρχαιωμένα όπλα, εξακολουθούν να έχουν αξία. 

 

Βεβαίως, μία καταπονημένη άτρακτος έχει τελειώσει. Αλλά ένα λειτουργικό – θεωρητικά απαρχαιωμένο όπλο, με άφθονα πυρομαχικά -όχι. Μια εννοιολογικά απαρχαιωμένη πλατφόρμα μπορεί ακόμη να είναι μάχιμη. Πολύ συχνά ανοίγονται νέες επιλογές –αντικατάσταση, αναβάθμιση, επαναχρησιμοποίηση, αντί απόσυρσης… 

 

Τα αποθέματα έχουν μεγαλύτερη σημασία από τα γυαλιστερά φυλλάδια. Οι μακροχρόνιοι πόλεμοι ανταμείβουν την ικανότητα επανεκκίνησης της παραγωγής πυρομαχικών και κατασκευής ανταλλακτικών. Είναι απαραίτητη η καταστατική χαρτογράφηση των απαρχαιωμένων διαμετρήματων, εξαρτημάτων και υποσυστήματων, που μπορεί να υποστηρίξουν τη μαζική ισχύ πυρός. Η επένδυση στη γεφύρωσή τους είναι επίσης απαραίτητη, ειδικά μεταξύ συμμάχων, όπου το παλιό σύστημα ενός εταίρου μπορεί να είναι η καλύτερη βραχυπρόθεσμη οδός για την παραγωγή μαχητικής ισχύος. 

 

Απαραίτητη είναι επίσης η ευθυγράμμιση της εκπαίδευσης και της συντήρησης με το απόθεμα. Η διατήρηση απαρχαιωμένων όπλων σε εφεδρεία, πιθανότατα απαιτεί προσωπικό και εργαλεία για να καταστεί πάλι επιχειρησιακό. Οι αφρικανικοί στρατοί κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου δίνουν παραδείγματα. Κράτη που έλαβαν εξελιγμένα κιτ από τους Αμερικανούς ή τους Σοβιετικούς, χωρίς να δημιουργήσουν συστήματα συντήρησης, είδαν τους στόλους να μαραίνονται, όταν έφυγαν οι ξένοι τεχνικοί. 

 

Είναι απαραίτητοι οδικοί χάρτες του όλου αποθεματικού χαρτοφυλακίου, όχι μονόπλευρα σχέδια αντικατάστασης. Ορισμένα συστήματα θα πρέπει να αντικατασταθούν πλήρως, για άλλα η αναβάθμιση θα αρκεί. Μερικά μπορεί να προσαρμοστούν σε εξειδικευμένους ρόλους, ενώ μερικά μπορούν να μετατραπούν σε διαφορετικούς. Αυτό το μείγμα είναι φθηνότερο, ταχύτερο και πιο ανθεκτικό στους πολεμικούς κραδασμούς από την εξάρτηση από ξένους προμηθευτές σε ανταλλακτικά και πυρομαχικά…

 

πηγή